Gánh nặng bệnh lao

Thứ tư, 04/04/2018 09:00:00 | Các bệnh dịch
Mới đây, theo báo cáo của Bệnh viện Phổi Trung ương, Việt Nam là nước đứng thứ 14/30 nước có số bệnh nhân lao cao nhất thế giới khi có tới 16.000 người chết vì lao mỗi năm.

Việt Nam là nước đứng thứ 11/30 nước có gánh nặng bệnh lao kháng đa thuốc cao nhất trên toàn cầu. Mỗi năm, nước ta có khoảng 130 người mắc lao mới, trong đó có hơn 5.000 bệnh nhân lao đa kháng thuốc và 6% trong số đó là lao siêu kháng thuốc.

Những con số biết nói

PGS.TS Nguyễn Viết Nhung - Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương cho biết, bệnh lao là một trong những căn bệnh ảnh hưởng tới sức khỏe cộng đồng, là căn bệnh nguy hiểm thứ 2 trong những bệnh nhiễm trùng gây tử vong trên thế giới. Trên thế giới mỗi năm có khoảng 11 triệu người mắc lao, trong đó số người tử vong vì bệnh lao lên tới gần 2 triệu người.

Bệnh lao là bệnh do một loại vi khuẩn tấn công và hủy hoại mô cơ thể. Vi khuẩn lao có tên Mycobacterium Tuberculosis (MTB) lây truyền qua không khí. Ở nhiều người, bệnh lao thường tiềm tàng trong cơ thể khi tình trạng sức khỏe của bệnh nhân xuống cấp tạo cơ hội cho vi khuẩn lao xuất hiện gây ra các triệu chứng bệnh. Sau đó bệnh lao bắt đầu xuất hiện. Bệnh thường ảnh hưởng đến phổi nhưng cũng có thể lây lan sang xương, hạch bạch huyết, hệ thần kinh, tim và các cơ quan khác.

Bệnh lao được chia ra thành 2 thể chính là lao phổi và lao ngoài phổi. Lao phổi là thể lao hay gặp nhất, chiếm tới 80% các trường hợp mắc lao. Đó là những bệnh nhân khi xét nghiệm đờm có vi khuẩn lao là nguồn lây truyền bệnh cho người sống xung quanh. Cũng có người mắc bệnh lao phổi nhưng xét nghiệm đờm không tìm thấy vi khuẩn lao (do số lượng vi khuẩn này trong ổ tổn thương ít) thì khả năng lây bệnh ít hơn rất nhiều. Còn thể lao ngoài phổi bao gồm: lao hạch bạch huyết, lao màng phổi, lao màng não, lao màng bụng, lao ruột, lao xương khớp, lao hệ sinh dục - tiết niệu. Những người bị bệnh lao ngoài phổi không có nguy cơ truyền bệnh cho người khác.

PGS.TS Nguyễn Viết Nhung cho biết thêm: Bệnh lao là căn bệnh cần thời gian điều trị dài, đặc biệt là lao kháng thuốc, thời gian điều trị có khi lên tới 20 tháng, khiến người bệnh có hoàn cảnh kinh tế khó khăn khó có thể theo đuổi điều trị. Theo nghiên cứu, 64% những người mắc lao thường và 98% những người mắc lao kháng thuốc gặp khó khăn về tài chính. Một liệu trình điều trị lao có thể lên tới 1600 USD, tương đối cao so với những người thu nhập thấp, mà người mắc bệnh lao thường là những người nghèo hoặc rất nghèo. Theo WHO, nếu đầu tư 1 đồng cho việc phòng chống bệnh lao, có thể tiết kiệm cho xã hội 46 đồng.

Gia tăng số ca mắc lao ở trẻ em

Nhiều người cho rằng bệnh lao chỉ xuất hiện ở người lớn hoặc những người trung tuổi. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, số ca mắc lao ở trẻ em có sự gia tăng đột biến.

Theo bác sĩ Trần Ngọc Đường - Trưởng khoa Nhi (BV Phạm Ngọc Thạch), mỗi năm khoa Nhi điều trị cho khoảng 550 - 620 trẻ mắc lao, trong đó phổ biến nhất vẫn là lao phổi, chiếm 60% tổng số ca mắc. Trẻ mắc lao thường có nguồn lây nhiễm từ người thân đã bị mắc lao. Bệnh chủ yếu lây qua đường hô hấp, thường lây lan khi trẻ tiếp xúc thường xuyên với những người mắc lao như người thân trong gia đình, người giúp việc; thậm chí trẻ còn có thể bị lây bệnh ở trường học, ngoài cộng đồng khi tiếp xúc trực tiếp với nguồn lây...

Bệnh lao ở trẻ em thường gặp các thể như lao sơ nhiễm, lao màng não, lao kê, lao phổi và lao màng phổi. Mặc dù hiện nay đa số trẻ đều được chích ngừa vaccine phòng lao BCG từ khi chào đời, nhưng vaccine chỉ có thể ngăn ngừa được các thể lao cấp tính. Do đó, trẻ có nguy cơ sẽ bị nhiễm lao nếu tiếp xúc thường xuyên với nguồn lây mà không có sự phòng ngừa.

“Thông thường trẻ mắc lao do sự chủ quan của người lớn, không cho trẻ uống thuốc phòng ngừa đầy đủ. Khoa học chứng minh, nếu trẻ được uống thuốc phòng lao thì sẽ hạn chế được 60% khả năng mắc lao”- bác sĩ Trần Ngọc Đường chia sẻ thêm.

Làm thế nào để phòng, chống hiệu quả?

Trước tình hình bệnh lao có những diễn biến phức tạp, có sự gia tăng số ca mắc mới không chỉ ở người lớn mà còn ở trẻ nhỏ, Bộ y tế, Chương trình chống Lao quốc gia và BV Phổi Trung ương đã tổ chức lễ phát động thành lập Quỹ hỗ trợ người bệnh chiến thắng bệnh lao.

Theo PGS.TS Nguyễn Viết Nhung, tính đến chiều ngày 23-3, quỹ đã vận động quyên góp được gần 2 tỷ đồng để giúp đỡ cho những bệnh nhân lao. Quỹ nhằm hỗ trợ bệnh nhân lao nghèo trên toàn quốc. Mục tiêu cơ bản là hỗ trợ kinh phí mua thẻ BHYT cho những người bệnh lao chưa có thẻ, giúp đồng chi trả cho người bệnh trong suốt thời gian điều trị và hỗ trợ cho những người bệnh có hoàn cảnh khó khăn.

Các bác sĩ khuyến cáo, để phòng, chống lao có hiệu quả, cần giữ gìn vệ sinh chỗ ở, nơi làm việc khô ráo, sạch sẽ và thoáng mát. Tránh tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn lao MTB có môi trường hình thành và phát triển. Tiêm phòng vắc xin HCG để phòng lây nhiễm lao cho trẻ em. Đây là biện pháp cần được áp dụng triệt để với trẻ em để giảm bớt số người mắc lao. Thường xuyên đeo khẩu trang khi đi ngoài đường. Đặc biệt, khi vào bệnh viện hoặc những khu vực có nguy cơ lây nhiễm lao cao cần thực hiện đeo khẩu trang để tránh bị lây nhiếm MTB qua không khí.

Khi có các triệu chứng như ho kéo dài không rõ nguyên nhân, tức ngực, khó thở, ho ra máu, sụt cân không rõ nguyên nhân... cần đến ngay các cơ sở chuyên khoa để tiến hành xét nghiệm vi khuẩn MTB. Không nên hút thuốc lá, thuốc lào cũng được coi là biện pháp giảm nguy cơ mắc bệnh lao.

Xuân Thủy

Tin cùng chuyên mục

Tin mới