Độc đáo mắm còng lột

Thứ sáu, 22/12/2017 08:00:00 | Dân tộc
Vì ở gần biển nên các vùng đất Gò Công (Tiền Giang) là nơi sinh sống của nhiều loại còng. Tuy nhiên, người dân nơi đây thường dùng còng đỏ để làm mắm. Mắm còng lột có thể ăn ngay với rau sống, dưa leo, thịt ba chỉ luộc, xoài hoặc khóm. Hay có thể ăn với bún và dùng để cuốn bánh tráng. Mắm vừa có vị đậm đà, chua, cay, mặn, ngọt, lại có hương thơm độc đáo. 

Độc đáo mắm còng lột

Gió đưa gió đẩy, về rẫy ăn còng/ Về sông ăn cá, về giồng ăn dưa...” câu hát từ lâu như một lời giới thiệu những đặc sản của miền Tây Nam Bộ, trong đó có món mắm còng lột rất độc đáo. Ở Tiền Giang, mắm tôm chà thì có mọi mùa trong năm, riêng mắm còng lột chỉ có vào 3 tháng. Cữ độ tháng 5, là vào mùa còng lột. Người dân men theo các bờ sông, bờ lạch chọn bắt những con còng còn mềm mang về làm nguyên liệu.  Với tài chế biến tinh tế của các bà, các chị còng lột có thể làm được rất nhiều món ăn ngon. Như ướp gia vị cho thấm, tẩm bột chiên vàng, hoặc rang me, ăn với bún hay cuốn rau chấm nước mắm chua ngọt, giống như ăn bánh xèo, bánh khọt. 

Thế nhưng, còng nhiều, có chế biến các món ăn cũng không thể dùng hết, bởi vậy người ta nghĩ đến việc làm mắm để ăn dần. Theo lời kể của bà Năm Sa, một trong những người lớn tuổi còn giữ nghề làm mắm đặc sản từ con tôm, con còng của xứ Gò Công, thì từ lúc bà còn nhỏ đã thấy con còng ở đất rẫy Gò Công nhiều vô kể. Hàng năm, vào ngày tết Đoan ngọ mùng 5 tháng 5 âm lịch, ở cù lao Phú Đông nằm giữa sông Cửa Tiểu, Cửa Đại, không biết từ đâu còng kéo nhau về từng bầy, nằm ken đặc ở các ao nước cạn để lột vỏ. Người ta nói đó là “ngày hội còng lột”.

Ngày này, người dân đổ xô tìm về đây bắt còng về chế biến các món ăn và dành làm mắm. Các cụ nhà bà Năm Sa cũng làm mắm còng lột, nhưng chỉ để ăn trong gia đình hoặc làm quà cho sui gia, khách quý chứ không bán. Đám tiệc trong xóm, nhà nào được nể trọng lắm người dự đám mới mang đến một hũ sành mắm còng lột.

Cách làm mắm còng lột cũng không quá phức tạp, còng lột được rửa sạch, đong 10 chén còng thêm 1 chén tỏi ớt. Cho vào cối quết cho dập, sau đó đổ vào hũ, trộn thêm rượu cho thơm. Đem phơi chừng 3 ngày cho được nắng, rồi lấy nước cốt còng đem phơi cho quánh lại thì dùng được. Lúc lấy ra ăn thì trộn còng với chanh, dứa, đường, tỏi, ớt. Mắm còng lột có thể dùng ngay với rau sống, dưa leo, thịt ba chỉ luộc hay  có thể ăn với bún. Mắm vừa có vị đậm đà, chua, cay, mặn, ngọt, lại có hương thơm độc đáo ăn rất đã miệng.

Người dân vùng Gò Công vẫn bảo nhau, mắm còng lột là đặc sản danh bất hư truyền do ông bà ngày xưa để lại cho con cháu. Xưa, dưới thời nhà Nguyễn, mắm còng Gò Công được đưa ra Huế, vào cung đình, các quan, các bà mệnh phụ đều thích. Bà Từ Dũ, mẹ của vua Tự Đức, là người phổ biến mắm còng khắp xứ Huế. Năm nào người Gò Công cũng gửi ra Huế nhiều hũ mắm còng và đó là món ăn thượng hạng mà người xứ Huế vẫn nhắc đến.     

Thanh Hoài

Tin cùng chuyên mục

Tin mới