Giữa đại ngàn hoang vu

Thứ hai, 07/05/2018 08:00:00 | Dân tộc
Giữa đại ngàn hoang vu, bằng việc làm để cứu lấy những cánh rừng, tìm hướng thoát cho đói nghèo, cơ hàn của dân, ông còn được ví như người “viết cổ tích” giữa đại ngàn. Xa Văn Thế đã trở thành niềm tự hào của xóm Nhạp, niềm tự hào của xã Đồng Chum và rộng hơn nữa là của huyện Đà Bắc (Hòa Bình)  

Giữa đại ngàn hoang vu

Gần gũi dân, trao đổi và hướng dẫn dân cách làm ăn luôn là  tâm niệm của ông Thế.

Người đau đáu với rừng

Nằm lọt thỏm giữa bốn bề rừng núi trùng điệp. Đường xá đi lại vô cùng khó khăn, nên xóm Nhạp và cả xã Đồng Chum luôn bị cái đói, nghèo bủa vây. Không chỉ kể đến cái to tát mà ngay đến cái ăn, cái mặc lúc nào cũng thiếu, người ta chỉ biết nhìn lên rừng, trông vào rừng để sống. 

Cả xóm có 110 hộ với 780 nhân khẩu, nhưng chỉ có 8,4 ha diện tích đất  trồng lúa một vụ. Đất ít, người đông, nên đói quanh năm. Lương thực chủ yếu vẫn là rau măng, củ mài trên rừng. Những năm đói, thời gian người ta ở trên rừng tìm cái ăn nhiều hơn ở nhà. Đôi chân người dân xóm Nhạp cứ mải miết đi qua hết đồi này, đến núi nọ của đại ngàn Pu Canh.

Nhà đông con, ông Thế cũng phải đeo dao theo người làng lên núi hái măng, đào củ mài. Đôi chân đạp trên đá tai mèo sắc lẹm bao lần tứa máu rồi lại lành. Hai đầu gối chai sần dày hơn cả gót chân vì quỳ trên đá đào củ mài, nhưng cái đói vẫn chưa khi nào rời xa gia đình. 

Trong khi cái đói, cái nghèo còn quẩn quanh bước chân người dân xóm Nhạp thì “lâm tặc” kéo đến tàn phá rừng. Đói quá, cả xóm Nhạp kéo nhau lên rừng chặt gỗ về đổi gạo. Trước sự tàn phá của người dân và lâm tặc, nhiều cây gỗ quý như lim, nghiến, táu, gụ... to bằng 2 - 3 người ôm thưa vắng dần. Chim chóc không dám bay về làm tổ nữa. Rừng già tan hoang.  

Trước cảnh tàn phá rừng để đổi lấy cái ăn từng bữa, đau đáu trước nỗi đau của rừng, ông Thế đã viết đơn gửi Chủ tịch UBND tỉnh về việc đưa 4.500 ha rừng Pu Canh trở thành rừng đặc dụng khoanh nuôi bảo vệ. Cùng với đó, trên cương vị là trưởng xóm, công an viên, ông đã tự nhận bảo vệ 61 ha rừng nghiến ở ngay sát bản. 

Tuy đã được nhận bảo vệ, nhưng khu rừng giàu gỗ quý này vẫn thường xuyên bị lâm tặc và ngưòi dân nhòm ngó, chặt trộm. Quyết giữ, không để cánh rừng chảy thêm một “giọt máu”, ông Thế cùng với 10 người con ngày đêm canh giữ. Không cho bất cứ ai xâm phạm rừng. Trong cuộc chiến giữ rừng, nhiều lần cha con ông Thế đã “trục xuất”, xua đuổi những kẻ chặt phá rừng ra khỏi địa bàn. 

 Những việc làm của cha con ông đã làm cho nhiều kẻ hậm hực. Thậm chí có lần chúng còn đe doạ trả thù. Nhưng, như cây đại thụ giữa ngàn, ông Thế vẫn hiên ngang, một mình âm thầm chống lại nạn phá rừng. Già suy nghĩ: “Muốn giữ được rừng thì chỉ có vận động người dân không lên rừng chạt cây lấy gỗ nữa”. 

Với suy nghĩ đó, hàng ngày khi trời tắt nắng, ông đi đến từng nhà vận động người dân không lên rừng chặt cây nữa. Như dòng nước mát lành của dòng suối Chiêu Ví chảy qua bản Nhạp, lời lẽ, phân tích của ông đã thấm dần, làm thay đổi suy nghĩ của dân bản. Người này bảo người kia không lên rừng, không chặt phá rừng nữa. Nhờ đó, hàng trăm ha rừng nguyên sinh trên dãy núi Pu Canh vẫn còn xanh tươi.  

Nếu không có ông Thế đứng ra bảo vệ thì bây giờ toàn bộ khu rừng đó đã bị chặt trắng. Để giữ được rừng khi người dân đói, nhà mình cũng đói là rất khó. Ông Thế có 10 đứa con, nhưng không có đứa nào biết cầm dao lên rừng chặt lấy một cây gỗ. Có như thế mới giữ được rừng.

Còn với nhiều người dân thì bây giờ họ cũng đã nhận ra rằng: Nếu không có ông Thế nỗ lực giữ rừng thì hàng trăm ha rừng nguyên sinh của bản Nhạp đã bị mất trắng. Bây giờ, gần 1.000ha rừng thuộc khu bảo tồn thiên nhiên Pu Canh đã được người dân tự nguyện gìn giữ như máu thịt của mình.         

Giữa đại ngàn hoang vu

Tuy đã trên 70 tuổi nhưng ông Thế vẫn đau đáu để tìm tòi cách xóa đói giảm nghèo cho gia đình cũng như của dân bản

Tìm lối thoát nghèo cho dân

Giữ được rừng rồi thì dân lại đói. Làm thế nào để dân hết đói, dân hết nghèo?! Trưởng bản Nhạp Xa Văn Thế cứ mãi trăn trở đi tìm lời giải cho câu hỏi đó. Quanh quẩn mãi không có một hướng đi nào để nâng cao mức sống người dân. Nguy cơ tái chặt phá rừng hiển hiện trước mắt. Để dân nghèo khổ mãi thì rồi họ sẽ không tin mình nữa, họ sẽ lại lên rừng khai thác gỗ về đổi gạo. Như vậy chẳng mấy chốc mà hết rừng mà dân vẫn nghèo, đói; đã bao đêm mất ngủ, cái đầu không lúc nào ngừng suy nghĩ, nhưng vẫn không có lối thoát nào khác. 

Để có cách cứu dân, ông Thế đành cơm nắm một mình cuốc bộ gần 60 km từ xóm Nhạp về huyện cầu sự giúp đỡ. Về huyện, ông được đi tham quan mô hình trồng ngô Đông ở xã Cao Sơn. Khi thấy những nương ngô bung râu trổ cờ bạt ngàn như cây rừng Pu Canh, ông Thế đã vui mừng nói với lãnh đạo huyện Đà Bắc: “Cây ngô sẽ là cây xoá đói, giúp cho đồng bào Tày ở bản Nhạp vươn lên thoát nghèo”. 

Chuyến đi này, ông đã học cách trồng ngô của người dân vùng dưới và mua 3 kg ngô giống về trồng thử. Với cách làm mới, đúng kỹ thuật, cây ngô đã bén đất và cho năng suất cao. Từ 3 kg ngô trồng thử nghiệm, năm đó ông đã thu được 1,8 tấn ngô. Phấn khởi trước thành công này, ông đã họp dân, tự mình “chuyển giao kỹ thuật” và đề nghị huyện hỗ trợ giống cho đồng bào. Người dân đã tin vào cái tâm, việc làm của ông Thế thẳng thắn và nhiệt tình như  cây đại thụ trên núi rừng Pu Canh. 

Cho đến nay, cây ngô đông vẫn là cây chủ lực, cây mũi nhọn trong xoá nghèo của người dân ở xóm Nhạp. Nếu so sánh vụ đầu tiên cả bản Nhạp với 110 hộ dân thu hoạch được khoảng 80 tấn ngô thì cho đến nay con số đó đã là 1.000 tấn.

“Cây ngô Đông đã tạo ra bước đột phá về đời sống người dân ở bản Nhạp này đấy. Nếu không có nó thì chẳng biết đến bao giờ người dân ở đây mới thoát được đói chứ nghĩ gì đến chuyện thoát nghèo”-anh Xa Văn Thăm một người dân ở bản Nhạp cho biết.

Nhờ cây ngô của già Thế mà cho đến giờ cuộc sống hơn 100 hộ dân của bản Nhạp đã ổn định. Cái đói đã không còn hiện hữu, cái nghèo cũng đang được đẩy lùi. Có cây ngô không những giúp giữ rừng mà còn làm cho đời sống người dân ngày càng ấm no. Cả xóm đã có đến hơn 80% số hộ có nhà kiên cố. Những việc làm của già như câu chuyện cổ tích được viết lên giữa hoang vu của đại ngàn.

Đà Bắc

Tin cùng chuyên mục

Tin mới