Dự thảo chương trình Ngữ văn mới: Hiểu đúng về tác phẩm bắt buộc

Thứ ba, 16/01/2018 08:10:38 | Giáo dục
Trong dự thảo chương trình Ngữ văn mới chỉ có 6 tác phẩm bắt buộc: bài thơ Thần, Hịch tướng sĩ, Bình Ngô đại cáo, Truyện Kiều, văn tế nghĩa sĩ Cần giuộc và Tuyên ngôn Độc lập.

Ngoài ra, trong 12 năm học với 4.520 tiết, học sinh sẽ được học thêm rất nhiều tác phẩm văn học khác, phụ thuộc vào tác giả sách giáo khoa và nhà trường, giáo viên chọn học bài nào.

Dự thảo chương trình Ngữ văn mới: Hiểu đúng về tác phẩm bắt buộc

Cuối tháng 1, dự thảo các chương trình môn học trong Chương trình giáo dục phổ thông mới sẽ được xin ý kiến góp ý rộng rãi (Ảnh: Việt Thành).

Không có khái niệm chính, phụ

Theo thông tin từ Bộ GD&ĐT, dự kiến cuối tháng 1, dự thảo các chương trình môn học trong Chương trình giáo dục phổ thông mới sẽ được Bộ GD&ĐT xin ý kiến góp ý rộng rãi của các tầng lớp nhân dân. 

Theo đó, chương trình môn học mới sẽ được biên soạn theo chương trình tổng thể để đảm bảo tính nhất quán, liên thông, phù hợp học sinh các cấp và đảm bảo định hướng chung của chương trình.

Đối với riêng chương trình Ngữ văn THPT mới, thông tin sẽ chỉ còn 6 tác phẩm bắt buộc, học sinh nào cũng phải học còn các tác phẩm văn học khác được đưa vào phụ lục để nhóm tác giả sách giáo khoa và giáo viên lựa chọn đang nhận được nhiều sự quan tâm của dư luận.

Lý giải về việc lựa chọn 6 tác phẩm này chứ không phải là tác phẩm nào khác, PGS TS Đỗ Ngọc Thống- Chủ biên chương trình Ngữ văn mới cho rằng, theo ban soạn thảo, đây là sự lựa chọn tối ưu.

Ý nghĩa của từ“bắt buộc”ở đây chỉ để nhấn mạnh rằng đó là những tác phẩm mà bất cứ học sinh Việt Nam nào cũng cần phải học, phải biết sau khi học xong chương trình phổ thông.

Tất cả các bộ sách giáo khoa (SGK) đều phải đưa các tác phẩm này vào, không có sự lựa chọn thay thế.

Những tác phẩm khác, mặc dù không phải bắt buộc nhưng khi đã được đưa vào các bộ SGK, được thầy cô lựa chọn để giảng dạy thì cũng có những yêu cầu cần đạt được, đòi hỏi mức độ dạy kỹ là như nhau.

Không có khái niệm chính - phụ, không có sự phân biệt nào trong khi dạy hai loại tác phẩm này.

Nói cách khác, những suy nghĩ chỉ đọc thêm, tìm hiểu qua loa với những tác phẩm không bắt buộc như một số người lo lắng là không đúng.

Về số lượng, tại sao chỉ có 6 tác phẩm bắt buộc mà không phải nhiều hơn hay ít hơn, PGS Đỗ Ngọc Thống cho rằng, ban soạn thảo đã cân nhắc rất kỹ.

Sắp tới, khi dự thảo được đưa ra lấy ý kiến nhân dân, mọi người có thể cho ý kiến nên thêm vào hoặc bớt đi được tác phẩm nào trong số 6 tác phẩm đó không và vì sao?

“Liệu có tìm được một số tác phẩm có vị trí và ý nghĩa tương đương như Bình Ngô đại cáo, như Truyện Kiều, nhưTuyên ngôn Độc lập… để thêm vào cho cân đối hơn không?”- ông Thống đặt câu hỏi.

Còn về yếu tố thể loại cũng như thời đại, nội dung của 6 tác phẩm còn có những ý kiến trái nhiều. Chẳng hạn 5 trong số 6 tác phẩm bắt buộc trong chương trình mới thuộc về văn học trung đại và xoay quanh chủ đề chống giặc ngoại xâm, tập trung vào 2 thể loại là thơ và văn chính luận, liệu có quá nặng nề đối với người học?

Ông Thống cho rằng nhìn chung, nội dung của văn học Việt Nam từ xưa tới năm 1986 chủ yếu là 2 mạch cảm hứng lớn: Yêu nước và nhân đạo.

Đó là thực tế lịch sử và cũng là thực tế thành tựu văn học nước nhà. Lo lắng tác phẩm “quá tải” với học sinh là không đúng bởi nặng hay nhẹ phụ thuộc phần lớn yêu cầu cần đạt và cách dạy của giáo viên chứ không phải thể loại, nội dung tác phẩm.

Vẫn còn băn khoăn

Cô giáo Nguyễn Thị Thanh Nhàn- giáo viên môn Ngữ văn Trường THPT chuyên Hà Nam cho biết, rất quan tâm đến dự thảo chương trình môn Ngữ văn mới.

Hiện mới có thông tin về 6 tác phẩm bắt buộc, chưa có phụ lục những tác phẩm còn lại nên nhìn chung, chị vẫn chưa hình dung ra chương trình Ngữ văn mới sẽ ra sao.

“Chỉ 6 trong hàng trăm tác phẩm sẽ học trong suốt quãng thời gian học phổ thông, dù đều là những tác phẩm có vị trí và ý nghĩa đặc biệt quan trọng không thể thiếu nhưng để từ đó thấy được hình hài của môn học này ở từng cấp học, từng lớp sẽ ra sao thì chúng tôi vẫn đang chờ đợi. Hi vọng Bộ sớm công bố để giáo viên chúng tôi có cơ sở đóng góp ý kiến và chuẩn bị kiến thức, kỹ năng đổi mới chứ không chỉ đổi mới về tinh thần”- cô Nhàn nói.

Điều cô Nhàn băn khoăn nhất hiện nay là ngoài 6 tác phẩm bắt buộc thì các tác phẩm còn lại sẽ được lựa chọn với tiêu chí nào?

Trong đó, theo cô Nhàn, bên cạnh việc kế thừa những tác phẩm kinh điển đang được giảng dạy trong nhà trường hiện nay, có thể đưa vào những tác phẩm gần gũi với hơi thở cuộc sống đương đại, những tác phẩm có giá trị và hấp dẫn cho học sinh, tạo sự mới mẻ cho cả cô và trò để tăng sự hứng thú trong việc học văn.

Tuy nhiên, trong một bể kiến thức hiện nay, ban soạn thảo cần có những yêu cầu cụ thể, sau đó là đến nhà trường, giáo viên lựa chọn sách và cách dạy để đảm bảo yêu cầu đặt ra, tránh để chạy theo trào lưu nhất thời mà quên mất ý nghĩa lâu dài của một tác phẩm.

Một ý kiến nữa đó là với các bộ sách khác nhau, các tác phẩm có thể được lựa chọn sẽ khác nhau. Liệu có khó khăn cho thầy và trò khi tham gia các kỳ thi chung toàn quốc với một đề thi chung nhưng lại rơi vào đúng bài chưa từng được học?
PGS TS Trần Kiều - nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, từng tham gia vào làm chương trình SGK hiện hành cho biết câu hỏi của cô giáo Nhàn về kỳ thi rất thực tế với lo lắng có sự thiệt thòi cho học sinh hay không nhưng cũng chứng tỏ tâm lý chưa thể thay đổi, đó là việc học để đáp ứng các kỳ thi.

Ông cũng đang chờ đợi dự thảo chương trình mới được công bố, không chỉ riêng môn Ngữ văn mà tất cả các môn học khác, để có những góp ý cụ thể theo hướng làm sao để nền giáo dục nói chung thay đổi theo hướng thực học, thực nghiệp.  

Thu Hương

Tin cùng chuyên mục

Tin mới