Bất cập hai đề án ô tô

Thứ sáu, 12/10/2018 08:00:00 | Góc nhìn Đại đoàn kết
Đề án thí điểm khoán xe ô tô công và Đề án về thu phí ô tô vào trung tâm TP HCM – Hai đề án khác nhau, nhưng cùng chung một kết quả, vừa bị chính quyền tạm dừng thực hiện do những tồn tại, bất cập giống nhau và cũng chưa tìm được hướng giải quyết tích cực. Khác với các địa phương, chính quyền TPHCM sớm nghiên cứu các giải pháp hạn chế đối với phương tiện giao thông cá nhân, vốn dĩ là một trong các tác nhân chính gây ra tình trạng kẹt xe.

Bất cập hai đề án ô tô

Trong thời gian chờ nghị định thay thế từ Chính phủ, chính quyền TP HCM cho tạm dừng thực hiện thí điểm khoán xe ô tô công.

Đây là vấn nạn nhức nhối, chỉ đứng sau chuyện ngập úng trên địa bàn thành phố trong nhiều thập niên qua. Từ những năm 90, những đề án nghiên cứu về hạn chế phương tiện xe cá nhân đã được các sở ngành, vụ viện, trường đại học trên địa bàn thành phố tham gia, với nhiều hội thảo, tọa đàm các cấp độ.

Đề án khoán xe ô tô công, được thí điểm tại một số cơ quan nhà nước thuộc Q.Bình Thạnh và H.Bình Chánh, TP HCM, nằm trong nỗ lực sử dụng hiệu quả ngân sách đối với xe công của TP HCM. Tuy nhiên, Đề án được thí điểm chưa lâu, đã buộc phải tạm dừng do những tồn tại về mặt “giấy tờ”. Đề án này được chính quyền TP HCM giao cho lực lượng Thanh niên Xung phong TP tiếp nhận triển khai khoán kinh phí sử dụng ôtô công. Việc tạm dừng do một văn bản được Bộ Tài chính ban hành.

Theo cơ quan Bộ này, việc thí điểm phải tạm dừng do vướng một số quy định tại Nghị định số 06/2013/NĐ-CP của Chính phủ từ năm 2013, với nội dung quy định về bảo vệ cơ quan đơn vị. Do đó, Bộ Tài chính đã có công văn (số 3515/BTC-QLCS) yêu cầu UBND TP HCM về tạm dừng thí điểm để xem xét, quyết định giao, điều chuyển, bán xe ôtô của các cơ quan, tổ chức,... Hiện nay, trong thời gian chờ nghị định thay thế từ Chính phủ, chính quyền TP HCM cho tạm dừng thực hiện thí điểm khoán xe ô tô công, đồng thời yêu cầu các cơ quan tham mưu tiếp tục nghiên cứu để bổ sung, hoàn chỉnh Đề án, khi có quy định mới thì tiếp tục thực hiện ngay.

Chung số phận với Đề án này, Đề án về thu phí ô tô vào trung tâm TP HCM, do Công ty CP Công nghệ Tiên Phong làm chủ đầu tư, cũng được chỉ đạo tạm dừng. Điều đáng quan tâm, Đề án này trước đây đã được đưa vào nghị quyết HĐND thành phố và theo kế hoạch sẽ thực hiện thí điểm. Dù vậy, theo nghị quyết mới được ban hành thì Đề án phải dừng lại ít nhất hai năm tiếp theo và cũng chưa rõ thời điểm nào sẽ bắt đầu được thí điểm.

Nhiều chuyên gia bất ngờ, khi cả hai đề án đầy tham vọng của TP HCM, đều phải tạm dừng ngay từ tháng 10/2018. Dẫu rằng, chính quyền TP HCM rất quan tâm và cũng rất muốn kiểm soát, hạn chế các phương tiện xe cá nhân đổ về thành phố mỗi ngày, gây tình trạng kẹt xe kéo dài. 

TP HCM cho hay một trong các nguyên nhân khiến các đề án gặp khó khăn chính là bài toán ngân sách bất cập trong tính toán. Không chỉ riêng thí điểm hai đề án trên mà trước đó thành phố đã phải hoãn thu nhiều loại phí, như phí bảo trì đường bộ, thu phí đối với một số đối tượng phương tiện xe cá nhân,…Có ý kiến cho rằng, nguyên nhân đến từ việc dự báo tốc độ tăng số lượng xe cá nhân vào TP HCM thực tế  lại đang có xu hướng chững lại, và chính quyền phải tạm dừng để cân đối bài toán thu chi chênh lệch âm. Dư luận cũng từng phản biện khi cho rằng lộ trình thực hiện các đề án là quá nóng vội và chưa lường hết các yếu tố đặc thù của TP HCM cũng như các cơ chế phối hợp khác. Đây có lẽ là nguyên nhân chính, dẫn đến việc chính quyền TP HCM cần thêm thời gian để lắng nghe sự đồng thuận của xã hội.

Có thời điểm, khi đề xuất về tăng mức thu phí tạm dừng đỗ ô tô vào TPHCM, đã từng làm bùng lên sự phản đối từ dư luận. Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh khi đó, đã đứng ra tổ chức nhiều hội nghị, hội thảo, tọa đàm chuyên đề để lấy ý kiến nhân sĩ, trí thức và các giới, đoàn thể xã hội, trong đó đa phần cho rằng quá trình này phải diễn ra một cách tuần tự, trên cơ sở chính quyền lắng nghe thận trọng nhằm tránh gây sốc, ảnh hưởng xấu đến giao thông khi triển khai.

Dù vậy, các nguyên nhân trên chưa hẳn là vấn đề quá bi quan. Hiện nay, UBND TP Hà Nội đang đẩy nhanh quá trình tham mưu của các sở ngành để hoàn thành Đề án thu phí ô tô vào trung tâm thủ đô. Nếu Hà Nội thành công với việc thí điểm Đề án thì  không có lý do gì TP HCM không thể khởi động lại Đề án này. Nhất là, vấn nạn kẹt xe của TP HCM và Hà Nội đều được chính quyền hai thành phố đặc biệt quan tâm và ưu tiên ngân sách từ nhiều thập kỷ qua. Đó là chưa kể, khi chính quyền và doanh nghiệp giao kết thực hiện một đề án với tham vọng cao, nhất là khi doanh nghiệp đã hưởng ứng việc xã hội hóa, bỏ nhiều tỷ đồng cùng chất xám vào quá trình nghiên cứu để thực hiện đề án thì chính quyền không thể “buông tay” ngay khi đổ vỡ giao kết. Một mặt, việc tạm dừng các để án là cần thiết nếu chính quyền thật sự muốn lắng nghe thêm ý kiến đồng thuận từ người dân. Mặt khác là những lo ngại của chuyên gia về tính khả thi cũng như tính hiệu quả của các đề án. 

Nỗ lực để giải quyết vấn nạn kẹt xe cho các thành phố, đã trải qua nhiều nhiệm kỳ chính quyền, tốn nhiều giấy mực của các cơ quan tham mưu, sự tham vấn, phản biện từ các tổ chức và nhân dân. Do đó, dư luận đòi hỏi việc tạm dừng các đề án về quản lý phương tiện xe cá nhân, đồng thời với những giải trình công khai, hợp lý, khi cần thiết có thể kêu gọi xã hội hóa và sự đóng góp, tham vấn từ nhân dân.  Bởi “dễ trăm lần không dân cũng chịu – Khó vạn lần dân liệu cũng xong”.

Thành Luân

Tin cùng chuyên mục

Tin mới