Chỉ số đo sự hài lòng

Thứ sáu, 04/05/2018 08:00:20 | Góc nhìn Đại đoàn kết
Chỉ số cải cách hành chính năm 2017 của các bộ, cơ quan ngang bộ, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương vừa được công bố cho thấy sự chuyển động tích cực của bộ máy hành chính công. Tuy nhiên vẫn còn tới 3,35% số người được hỏi trong cả nước cho biết họ vẫn bị công chức gây phiền hà, sách nhiễu trong quá trình đi giải quyết công việc. Và 1,85% số người được hỏi khẳng định có hiện tượng cán bộ gợi ý nộp thêm tiền ngoài quy định.

Theo kết quả được công bố, giá trị trung bình chỉ số cải cách hành chính của 19 bộ, cơ quan ngang bộ là 79.92% và không có bộ nào có chỉ số dưới 70%. Đối với các tỉnh, thành, giá trị trung bình đạt 77,72 %, cao hơn 3,08 % năm 2016. Trong đó, 32 tỉnh, thành có kết quả chỉ số đạt trên giá trị trung bình, chỉ có 3 đơn vị đạt kết quả chỉ số dưới 70 % (con số này năm 2016 là 15 đơn vị) … Đây có thể nói là những chỉ số đáng mừng, là một bước tiến đáng kể của tiến trình nỗ lực cải cách bộ máy hành chính công trong nhiều năm qua. 

Nói nhiều năm là bởi vì kể từ khi thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ, những quan niệm “cán bộ là công bộc của dân”, chính quyền là để phục vụ nhân dân đã được đặt ra. Nhưng rồi bộ máy hành chính trải qua những năm bao cấp, bước vào đổi mới, đã nhiều lúc, nhiều nơi trở thành “cửa quan” hách dịch, sách nhiễu, phiền hà nhân dân. Nhiều năm, từ chủ trương và lý thuyết đúng đắn, chính quyền “của dân, do dân và vì dân” đã có lúc trở nên xa vời vợi với đời sống nhân dân. 

Phải mất nhiều năm, để dần dần thay đổi một nhận thức, rằng các cơ quan hành chính không phải “hành là chính” mà đang thực hiện các dịch vụ hành chính công và bộ máy nhà nước là cơ quan phục vụ nhân dân. Nhiều năm để xây dựng được hệ thống chỉ số đo sự hài lòng của nhân dân trên các lĩnh vực. Nghĩa là không còn cảm tính chung chung nữa vì đã có thước đo để “chấm điểm” nền dịch vụ hành chính công bằng sự hài lòng và hạnh phúc của nhân dân.

Cũng qua nhiều năm mới có được kết quả cụ thể về chỉ số hài lòng của nhân dân: 78,09% số người được hỏi khẳng định chỉ cần đi lại 1-2 lần trong quá trình giải quyết công việc; 16,94% đi lại 3 - 4 lần.

Tuy nhiên, vẫn còn những con số khác cho thấy sự vẫn còn tồn tại sự phiền hà, sách nhiễu. Ví dụ 16,94% người dân hoặc tổ chức được hỏi cho rằng họ phải đi lại 3-4 lần để giải quyết công việc; hoặc 2,42% số người được hỏi đi lại 5 -6 lần và 2,47% đi lại 7 lần trở lên. Đáng nói là có những địa phương vẫn còn đến 16,9% số người được hỏi phải đi lại 5 - 6 lần và có tỉnh có 7,30% số người đi lại 7 lần trở lên… 

Những con số đó đủ để hình dung về những chuyển biến chậm chạp ở đâu đó. Và nó, thậm chí, hoàn toàn không phải là số ít. 

Đã có những bộ chỉ số để chấm điểm dịch vụ hành chính công cũng như đánh giá mức độ cải cách hành chính. Nhưng đôi khi ngay cả những chỉ số tưởng chừng rất cụ thể ấy cũng vẫn mang một sự hình thức nào đó. Phó Thủ tướng thường trực Trương Hòa Bình, ngay trong buổi công bố kết quả chỉ số cải cách hành chính, cũng đã chỉ ra: Việc tổ chức tự đánh giá, chấm điểm cần nghiêm túc, thực chất hơn, tránh nặng về thành tích, bảo đảm kết quả khách quan, chính xác. 

Không khó để chỉ ra biểu hiện của tính hình thức trong chỉ số cải cách hành chính, ví dụ đôi khi chỉ là áp dụng một ứng dụng công nghệ thông tin đã đạt được điểm cao đối với chỉ số cải cách. Nhưng sự ứng dụng ấy có làm giảm phiền hà sách nhiễu hay không, lại là một câu chuyện khác.

Những “lắt léo” của các dịch vụ hành chính công mà chỉ người dân đang trực tiếp đến làm dịch vụ mới hiểu là thế nào, họ cũng khó để trả lời trong những phiếu điều tra khảo sát về mức độ hài lòng. 

Cho nên câu hỏi: Người dân đang hài lòng hay không hài lòng với bộ máy hành chính hiện nay? Đó là một câu hỏi giản đơn nhưng đích đến cực kỳ gian nan. Chúng ta đã có những bộ tiêu chí đánh giá, khảo sát. Trong đó có những tiêu chí cụ thể như bao nhiêu ngày thì hoàn thành một thủ tục, để thực hiện một dịch vụ công, người dân phải đi lại bao nhiêu lần. Nhưng có một tiêu chí lớn, bao trùm, phải thấm nhuần từ nhận thức mới trở thành hành động, rằng: Cơ quan hành chính nhà nước nhất định không phải là nơi ban phát, xin cho mà đó là nơi thực hiện các dịch vụ hành chính phục vụ cho người dân - dịch vụ công mà Nhà nước nào cũng phải có. 

Chúng tôi, trong bài viết này không muốn bình luận với những chỉ số của bộ này, tỉnh kia, nơi đầu bảng nơi chót bảng (chỉ riêng việc công khai các chỉ số này, nêu tên cụ thể từng bộ từng ngành, từng địa phương cũng đã là một nỗ lực cải cách). Bởi vì từ kết quả được công bố, vấn đề không phải để bình phẩm hay chê bai, mà là chúng ta nhìn thấy được gì ở đó.

Về lý thuyết, những chỉ số về cải cách hành chính sẽ tỉ lệ thuận với sự thuận lợi của người dân trong việc sử dụng các dịch vụ công. Nhưng đôi khi mức độ hài lòng lại không phải đương nhiên có được chỉ nhờ ở những chỉ số cải cách. Và những con số như 3,35% số người được hỏi trong cả nước cho biết họ vẫn bị công chức gây phiền hà, sách nhiễu trong quá trình đi giải quyết công việc; hay 1,85% số người được hỏi khẳng định có hiện tượng cán bộ gợi ý nộp thêm tiền ngoài quy định; thậm chí đáng kinh ngạc như 88,91% trường hợp bị trễ hẹn không nhận được xin lỗi, trong đó có những tỉnh không hề xin lỗi bất cứ người dân, tổ chức nào khi bị trễ hẹn… không phải chỉ là những con số lạnh lùng.    

Cẩm Thúy

Tin cùng chuyên mục

Tin mới