Đổi mới đại học

Thứ ba, 02/10/2018 09:00:00 | Góc nhìn Đại đoàn kết
Dự khai giảng năm học mới 2018-2019 tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam vừa qua, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã bày tỏ mong muốn, Học viện Nông nghiệp Việt Nam phấn đấu nhanh chóng trở thành một cơ sở đào tạo, nghiên cứu hàng đầu trong lĩnh vực nông nghiệp, đẩy mạnh hơn nữa các hoạt động khoa học-công nghệ (KHCN), gắn nghiên cứu KHCN với đào tạo và phục vụ sản xuất, dịch vụ xã hội. 

Đổi mới đại học

Sinh viên Trường Đại học Tôn Đức Thắng.

Tổng Bí thư đề nghị trong thời gian tới các bộ, ngành hữu quan và Học viện Nông nghiệp Việt Nam cần tích cực thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục ĐH, nâng cao chất lượng đào tạo, nhằm trang bị cho sinh viên không chỉ kiến thức, trình độ chuyên môn giỏi, mà còn phải có kỹ năng, đặc biệt là kỹ năng sáng tạo, hợp tác, kỹ năng tư duy phản biện; chủ động thích ứng với cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp “trồng người” trong giai đoạn mới.

Như vậy, những thông điệp về đổi mới giáo dục ĐH đã được “đặt hàng” cụ thể hơn. Lâu nay, yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục ĐH cũng được đặt ra. Cùng với đó, việc lấy ý kiến cho Dự thảo Luật Giáo dục ĐH (sửa đổi) cũng hướng tới mục tiêu trao mạnh quyền tự chủ cho các trường; tiến tới đào tạo gắn với nhu cầu của xã hội. 

Theo phân tích từ các chuyên gia giáo dục, việc đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục nói chung và giáo dục ĐH nói riêng đặt ra ở thời điểm này là cần thiết, cấp thiết- cho dù không còn sớm nữa. Mặc dù những năm qua đã có nhiều cố gắng đổi mới, cải cách nội dung giáo dục ở các cấp học theo hướng tiến bộ hơn, song nhìn chung so với một số nước trong khu vực và trên thế giới, nền giáo dục của nước ta vẫn còn lạc hậu, nhất là nội dung giáo dục ở bậc ĐH. Trong bối cảnh đổi mới và hội nhập quốc tế hiện nay, nội dung chương trình giáo dục ĐH đang bộc lộ rất nhiều bất cập và hạn chế.

Đáng chú ý là, nội dung kiến thức đào tạo còn nặng về lý thuyết, nhẹ về thực hành, chưa tạo được sự thống nhất gắn mục tiêu giáo dục với nhu cầu tìm kiếm việc làm đối với người học. Tiếp đó là chưa tạo được sự liên thông giữa các chuẩn mực giáo dục ĐH trong nước và quốc tế. Việc liên thông kiến thức giữa các cơ sở giáo dục ĐH trong nước và ngoài nước rất khó khăn do có sự khác biệt về mục tiêu, nội dung và phương pháp đào tạo giữa các cơ sở giáo dục ĐH trong nước và quốc tế. Điều này gây khó khăn cho người học khi muốn chuyển đến cơ sở giáo dục ngoài nước.

Cùng với đó, chương trình học ĐH của ta cũng còn nặng với thời lượng lớn. Một thống kê và so sánh cho thấy, thời gian học 4 năm ở một lớp ĐH tại Việt Nam là 2.138 giờ, so với Mỹ là 1.380 giờ. Như vậy chương trình học ĐH ở Việt Nam dài hơn 60% so với học ĐH ở Mỹ. 

Các chuyên gia cũng chỉ ra rằng, về phương pháp và hình thức tổ chức dạy học ĐH ở ta hiện nay nhìn chung chưa tiếp cận với các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học ĐH phổ biến của thế giới; chưa tạo điều kiện tối đa cho người học có thể tự học, tự nghiên cứu. Ngược lại vẫn tồn tại quan niệm, nền giáo dục cần trang bị cho người học một lượng kiến thức càng nhiều càng tốt để họ có thể có một nền tảng vững chãi khi ra trường. Vì thế mà trong quá trình giảng dạy, vai trò, vị trí của người học chưa thực sự được quan tâm.

Trong số 6 điểm mới đột phá về cơ chế, chính sách trong Dự thảo Luật Giáo dục ĐH sửa đổi đang lấy ý kiến, đáng chú ý nhất là việc mở rộng phạm vi và nâng cao hiệu quả tự chủ ĐH. Trong đó có tự chủ về hoạt động chuyên môn: Các cơ sở giáo dục ĐH được tự chủ mở ngành, tự chủ xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình đào tạo, liên kết đào tạo ở trong và ngoài nước; tự chủ trong hợp tác quốc tế và hoạt động khoa học - công nghệ; thúc đẩy khởi nghiệp, gắn với đổi mới sáng tạo, ứng dụng và chuyển giao công nghệ của các cơ sở giáo dục ĐH. Tự chủ về tổ chức bộ máy và nhân sự đảm bảo để Hội đồng trường có thực quyền trong việc quyết định về tổ chức bộ máy; quyết định nhân sự, tiêu chuẩn hiệu trưởng, tiêu chuẩn giảng viên và tiêu chuẩn các chức danh quản lý.

Hiệu trưởng trường ĐH công lập do cơ quan quản lý có thẩm quyền công nhận trên cơ sở đề xuất của Hội đồng trường; Hiệu trưởng trường ĐH tư thục do Hội đồng quản trị quyết định (bỏ quy định Chủ tịch UBND cấp tỉnh công nhận). Tự chủ tài chính, tài sản thể hiện ở quy định về nếu không sử dụng ngân sách, cơ sở giáo dục ĐH có quyền chủ động xây dựng và quyết định mức giá dịch vụ đào tạo, đảm bảo tương xứng với chất lượng đào tạo; được quyết định các dự án đầu tư sử dụng nguồn thu hợp pháp ngoài ngân sách của cơ sở giáo dục ĐH; quyết định nội dung và mức chi từ các nguồn thu hợp pháp.

Cùng với hướng đổi mới mạnh mẽ nội dung chương trình và phương pháp dạy học theo hướng hội nhập quốc tế; việc hoàn thiện hành lang pháp lý không nằm ngoài mục tiêu phát triển giáo dục ĐH nước nhà. 

TS Nguyễn Hiếu Triển cho rằng, tiêu chí của đổi mới giáo dục nói chung và đổi mới giáo dục ĐH nói riêng cần hướng tới như sau: Nếu như sản phẩm của giáo dục tiểu học là sản phẩm nội địa, thì sản phẩm giáo dục ĐH phải là quốc tế hóa. Bây giờ bằng ĐH của Việt Nam ra nước ngoài chưa được công nhận. Vì thế ở bậc tiểu học nên tạo mọi điều kiện nuôi dạy trẻ em thật tốt, các cháu được học hành tử tế. Còn bậc ĐH phải lấy phí thật đắt, vì người ta phải đầu tư để bán sức lao động nhiều lần. Chứ như hiện nay đầu vào ĐH thì thật khó, nhưng đầu ra chất lượng kém, thì rõ ràng giáo dục ĐH của chúng ta đang làm ngược. 

Minh Quang

Tin cùng chuyên mục

Tin mới