Đòn bẩy tăng trưởng

Thứ hai, 29/10/2018 08:00:00 | Góc nhìn Đại đoàn kết
Thời gian qua, kinh tế đất nước tăng trưởng ở cả 3 khu vực: nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ. Đạt được điều này là do tổng hòa  từ nhiều chính sách, trong đó, năng suất lao động (NSLĐ) là yếu tố quan trọng, là đòn bẩy, động lực để thúc đẩy tăng trưởng.

Thay mặt Chính phủ, giải trình thêm một số vấn đề mà các ĐBQH quan tâm sau 2 ngày thảo luận về kinh tế - xã hội tại hội trường, Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ cho biết, kinh tế Việt Nam tăng trưởng ở cả 3 khu vực nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ. Trong đó, nông nghiệp tăng trưởng toàn diện cả về trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản. Công nghiệp giảm dần phụ thuộc vào công nghiệp khai khoáng, nhất là với dầu thô và than đá. Công nghiệp chế biến, chế tạo tăng nhanh. Trong dịch vụ thì du lịch phát triển ấn tượng. Mặt khác, tăng trưởng không chỉ dựa vào đầu tư và xuất khẩu, mà cũng chú trọng phát triển thị trường trong nước. Tổng mức kinh ngạch bán lẻ hàng hóa trong nước đạt tốc độ tăng 2 con số, năm nay dự kiến đạt 11,2%...

Điều đáng mừng nhất đó là NSLĐ của Việt Nam sau nhiều năm đội sổ, là một trong những quốc gia có thứ hạng thấp trong khu vực và thế giới, thì nay đã bắt đầu gia tăng đáng kể. Theo đó, Việt Nam là nước có mức tăng trưởng NSLĐ cao hàng đầu khu vực. Bình quân 3 năm qua là 5,62%; vượt xa mức trung bình 4,3% của 5 năm trước.

Tuy thế, cũng cần nhìn nhận rõ hơn, đó là cho dù duy trì được tốc độ tăng trưởng NSLĐ trong một vài năm nay, song NSLĐ của Việt Nam vẫn ở mức rất thấp khi so sánh với NSLĐ bình quân của một số nước Đông Bắc Á (như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc) và ASEAN (như Singapore, Thái Lan, Philippines, Malaysia, Indonesia, Campuchia).

Cụ thể, năm 2015, NSLĐ tất cả các ngành kinh tế của Việt Nam hầu hết ở mức gần hoặc thấp trong tương quan với các nước so sánh. Trong đó, NSLĐ của Việt Nam thấp nhất ở các ngành là công nghiệp chế biến, chế tạo, xây dựng, vận tải, kho bãi, truyền thông… Chính vì vậy dù NSLĐ có tăng lên nhưng Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ cũng thừa nhận, NSLĐ còn nhiều yếu kém, năng suất tuy tăng nhanh, nhưng so với khu vực còn thấp. Tăng năng suất chủ yếu do vốn và một phần phụ thuộc đầu tư nước ngoài.

Không thể không tăng NSLĐ, trong đó điều quan trọng làm nên NSLĐ chính là trình độ lao động. Nếu muốn tham gia vào thị trường lao động toàn cầu, trở thành nước có thu nhập cao hơn, không thể tách rời mối quan hệ giữa NSLĐ và trình độ chuyên môn. Sẽ là quá muộn cho một sân chơi kinh tế mà ở đó luật chơi không dành cho những ai không chuẩn bị đầy đủ cho mình tâm thế của người trong cuộc và vào cuộc với tất cả phẩm chất cần có. Bởi, chất lượng lao động phản ánh trình độ chuyên môn, tay nghề, kỹ năng và kỷ luật lao động. Vì vậy, tăng NSLĐ là việc cấp bách.

Về vấn đề này, ông Nguyễn Đức Thành- Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh tế và chính sách cho rằng, để tăng NSLĐ cần xây dựng một phong trào về tăng NSLĐ ở từ cấp độ quốc gia cho đến doanh nghiệp và cả ở cấp độ hộ gia đình. Giống như Nhật Bản, Singapore, Hàn Quốc trước đây đã từng xây dựng phong trào quốc gia rất nghiêm túc, quy củ về tăng NSLĐ. Theo đó, ở cấp độ vĩ mô, cần gia tăng cơ chế, chính sách thúc đẩy tăng NSLĐ như các chính sách về hỗ trợ đầu tư chuyển giao công nghệ, đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực…

Nhiều chuyên gia cho rằng, tăng trưởng NSLĐ Việt Nam vẫn ở dưới mức cần thiết để đạt mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững. Do đó, vấn đề tăng NSLĐ cần trở thành mối quan tâm đặc biệt của Chính phủ trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu như hiện nay. Chỉ bằng cách nâng cao NSLĐ, Việt Nam mới có thể vượt qua bẫy thu nhập trung bình, cơ cấu lại các ngành công nghiệp và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu. Chính vì vậy, Chính phủ cần tiếp tục quyết liệt các giải pháp tăng NSLĐ là đòn bẩy, động lực cho phát triển kinh tế.

Theo đó phải có giải pháp tổng thể cả về thể chế, chính sách, giải pháp chung cho nền kinh tế, và cả giải pháp riêng cho khu vực doanh nghiệp mới nâng cao NSLĐ. Chẳng hạn về thể chế, chính sách, Chính phủ và các bộ, ngành cần xây dựng và thực hiện thành công Chiến lược quốc gia về nâng cao NSLĐ của Việt Nam với mục tiêu chung và cụ thể trong từng giai đoạn để NSLĐ của Việt Nam bắt kịp các nước trong khu vực. Tiếp đó, nghiên cứu cải cách chính sách tiền lương, tiền công theo nguyên tắc thị trường, phù hợp giữa tăng tiền lương và NSLĐ. Tăng cường chăm lo đời sống vật chất, tinh thần của người lao động trong các doanh nghiệp, nhất là lao động trong các khu công nghiệp.

Về lĩnh vực nông nghiệp, NSLĐ cũng là cấp bách. Muốn vậy thì phải nỗ lực tái cấu trúc nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp thực tế, gắn với thị trường và thích nghi biến đổi khí hậu. Tăng cường ứng dụng tiến bộ khoa học, nhất là công nghệ sinh học, phát triển công nghiệp phục vụ nông nghiệp. Thu hút mạnh doanh nghiệp đầu tư vào địa bàn nông thôn để chuyển nhanh lao động nông nghiệp sang công nghiệp, dịch vụ có năng suất cao hơn. Phát triển mạnh ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và dịch vụ nhằm chuyển dịch lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ có giá trị cao; chuyển dịch trong nội bộ ngành công nghiệp từ sản xuất dựa vào lao động sang dựa vào công nghệ, hàng hóa có giá trị gia tăng cao…  

Riêng với NSLĐ cho khu vực doanh nghiệp, rất cần những giải pháp khuyến khích các doanh nghiệp sắp xếp lại để có quy mô lao động tối ưu nhằm đạt được NSLĐ cao nhất. Có chính sách ưu đãi về đất đai, ưu đãi về thuế, tín dụng... đối với các doanh nghiệp sử dụng dây chuyền công nghệ cao, hiện đại; khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư đổi mới, sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu để tăng NSLĐ.

Có như vậy mới thúc đẩy tăng NSLĐ, qua đó tạo sức bật cho nền kinh tế.    

Nguyên Khánh

Tin cùng chuyên mục

Tin mới