Gỡ nút thắt

Thứ bảy, 05/01/2019 07:30:00 | Góc nhìn Đại đoàn kết
Phát biểu tại Hội nghị tổng kết thực hiện kế hoạch phát triển nông nghiệp, nông thôn năm 2018 và triển khai kế hoạch năm 2019, ngày 3/1, cùng với những đánh giá cao những thành tựu của ngành nông nghiệp, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cũng chỉ rõ trong lĩnh vực rất quan trọng này vẫn còn những nút thắt. Phải gỡ bằng được những nút thắt đó để nông nghiệp Việt Nam phát triển mạnh mẽ.

Gỡ nút thắt

Nuôi trồng, chế biến, xuất khẩu thủy sản được coi là điểm đột phá của nông nghiệp Việt Nam.

Thủ tướng lưu ý, nông nghiệp nước ta vẫn còn nhiều bất cập. Các bộ, ngành và địa phương cần làm rõ, báo cáo Chính phủ tìm giải pháp tháo gỡ. Ngoài nút thắt về đất đai thì còn những nút thắt nào cần tháo gỡ?- Thủ tướng đặt vấn đề và nhấn mạnh, nhiều khi chúng ta tháo gỡ nhưng tháo gỡ không đến nơi đến chốn, chưa đúng chỗ thì nông nghiệp khó phát triển.

Thủ tướng cũng chỉ ra các mặt tồn tại, bất cập cần khắc phục trong lĩnh vực nông nghiệp như: Tỷ lệ lao động nông nghiệp còn lớn (khoảng 38%). Cơ cấu lại nông nghiệp được triển khai chưa đồng đều ở các địa phương. Các hình thức tổ chức sản xuất chưa đáp ứng yêu cầu. Kinh tế hộ nhỏ lẻ còn chiếm tỷ lệ cao. Môi trường nông thôn còn là vấn đề lớn. Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công chưa đạt kế hoạch đề ra. Thất thoát sau thu hoạch còn có tỷ lệ cao. 

Nhìn lại năm 2018, có thể thấy đó là năm thành công của ngành nông nghiệp. Nông nghiệp đã thực sự thành “trụ đỡ” của nền kinh tế với nhiều nông phẩm chất lượng cao, phục vụ đầy đủ nhu cầu trong nước và đẩy mạnh xuất khẩu. Tới nay, lúa gạo, nhiều loại rau củ quả, cà phê, cao su... của Việt Nam đã thực sự chiếm lĩnh thị trường thế giới. Chúng ta hoàn toàn có quyền tự hào về nền nông nghiệp nước nhà, cùng đó là sự thay đổi đáng kể bộ mặt nông thôn, đời sống của một bộ phận nông dân đã khá lên.

Năm 2018, tổng sản lượng nông lâm thủy sản tăng 3,76%, đạt mức cao nhất trong 7 năm gần đây. Giá trị sản xuất tăng 3,86%, tỷ lệ che phủ rừng đạt 41,65%, tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới đạt 42,4%. Tổng kim ngạch xuất khẩu ước đạt 40,02 tỷ USD, tăng 9,6% so với năm 2017, thặng dư thương mại đạt 8,72 tỷ USD. Đáng chú ý, thị trường xuất khẩu nông sản tiếp tục được mở rộng. Xuất hiện thêm nhiều mặt hàng nông sản mới trong danh mục xuất khẩu của Việt Nam.

Tuy nhiên, điều đó dường như chưa đủ so với thực lực cũng như kỳ vọng của chúng ta về nông nghiệp Việt Nam. Vẫn còn đó ưu tư về khoảng cách thu nhập của người nông dân với cư dân thành thị giãn rộng. Một bộ phận nông dân vẫn chưa thể có cuộc sống ấm no từ công việc chăn nuôi, đồng áng. Vì thế, sự chuyển dịch lao động từ nông thôn ra thành thị, đến những khu công nghiệp, nhà máy vẫn diễn ra. Đó được coi là sự phân công lao động mới trong tình hình mới, nhưng mặt khác cũng cho thấy không ít nông dân vẫn chưa tìm được niềm vui từ đồng đất quê nhà. Đáng chú ý, việc “ly nông, ly hương” ấy đã làm thay đổi cơ cấu lao động tại nhiều địa phương. Những người ra đi đều trong độ tuổi lao động chính, là những người trẻ được đào tạo tốt có thể tiếp thu thuận lợi việc chuyển giao khoa học kỹ thuật về nông nghiệp, nông thôn.

Việc sản xuất nhỏ lẻ cũng vẫn tồn tại như một thách thức. Tại nhiều vùng quê, cánh đồng chia năm xẻ bảy thì làm sao có thể tổ chức sản xuất lớn. Trong khi đầu tư của doanh nghiệp vào nông nghiệp, nông thôn vẫn rất hạn chế. Cũng có nghĩa là nguồn vốn xã hội cũng như phương thức sản xuất kinh doanh hiện đại vào lĩnh vực này chưa đạt yêu cầu. Nói như Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Xuân Cường, dù đã đạt được nhiều thành tích nhưng ngành nông nghiệp vẫn còn những hạn chế, yếu kém cần tập trung khắc phục trong thời gian tới. Cơ cấu lại nông nghiệp chưa đồng đều ở các địa phương; tổ chức sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị giữa doanh nghiệp và người dân chưa trở thành phổ biến, chủ đạo; kinh tế hộ nhỏ lẻ vẫn chiếm tỷ trọng cao cản trở quá trình sản xuất nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn; thị trường tiêu thụ nông sản vẫn là khâu yếu, nên có lúc, có nơi đã xảy ra tình trạng nông sản bị tồn đọng, tiêu thụ bị chậm...  

Về khâu tiêu thụ, thời gian qua đã bộc lộ nhiều bất cập. Những “chiến dịch giải cứu” dưa hấu, thanh long, thịt lợn... diễn ra đi cùng điệp khúc “được mùa rớt giá” vẫn chưa thấy rõ hồi kết. Đó chính là hậu quả của lối sản xuất tự phát theo phong trào mà thiếu quy hoạch cụ thể. Mặt khác, việc chuyển hướng sản xuất từ chiều rộng sang chiều sâu vẫn chưa thông suốt, từ đó giá trị hàng hóa nông sản chưa cao cho dù mức đầu tư lớn. Mục tiêu “thương mại hóa” sản phẩm nông nghiệp cần phải được xác định rõ ràng hơn, quyết tâm mạnh mẽ hơn thì mới đáp ứng được đòi hỏi của một nền sản suất quy mô, tiên tiến.

Còn nhớ cách đây 1 năm, ngày 31/1, tại buổi làm việc giữa Tổ Tư vấn kinh tế của Thủ tướng với Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, nhiều ý kiến đã cho rằng phải đẩy nhanh tái cơ cấu nông nghiệp. Nhiều giải pháp cũng đã được đưa ra, trong đó, nói như TS Trần Du Lịch thì việc hình thành các hợp tác xã để kết nối nông dân với các doanh nghiệp, hình thành chuỗi sản xuất khép kín, qua đó mang lại hiệu quả cao hơn cho nông dân- là vấn đề cần phải được ưu tiên.    

Nam Việt

Tin cùng chuyên mục

Tin mới