Hiểm họa từ rác thải

Thứ ba, 05/06/2018 08:00:00 | Góc nhìn Đại đoàn kết
Ngày 5/6 được chọn là Ngày Môi trường thế giới. Một trong những hiểm họa, thách thức lớn nhất đối với môi trường đến từ rác. Lượng rác được thu gom của cả thế giới dao động từ 2,5 đến 4 tỷ tấn/ngày.

Hiểm họa từ rác thải

Bãi biển xã Đa Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa trong vấn nạn rác thải. Ảnh: Tuấn Nhạc.

Thông tin đưa ra tại hội thảo khoa học kiểm soát ô nhiễm môi trường do sử dụng túi nilon, được tổ chức mới đây tại Bình Định cũng cho thấy rác thải tại Việt Nam cũng đã ở mức cần cảnh báo.

Từ năm 2012, Ngân hàng Thế giới (WB) đã đưa ra cảnh báo về cuộc khủng hoảng rác thải nghiêm trọng toàn cầu, không chỉ ảnh hưởng  đến môi trường, sức khỏe con người mà còn là gánh nặng tài chính của mọi quốc gia. WB coi rác thải ngày càng lớn từ các đô thị lớn trên toàn thế giới như một thách thức tương đương với biến đổi khí hậu. Ước tính đến năm 2025 tổng khối lượng rác thải từ các đô thị sẽ vào khoảng 2,2 tỷ tấn/năm (tăng 70% so với hiện nay). Chi phí để xử lý rác thải đô thị đến năm 2025 của thế giới sẽ tăng gấp nhiều lần ở mức 375 tỷ USD/năm. 

Môt nghiên cứu được công bố gần đây đã đưa ra dự báo, đến năm 2020 lượng rác thải đô thị của Việt Nam vào khoảng 20 triệu tấn/năm, chủ yếu tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng…Chỉ riêng tại Hà Nội, lượng rác thải được dự báo tăng bình quân 15%/năm với khối lượng 5.000 tấn/ngày. TP Hồ Chí Minh mỗi ngày thải ra môi trường hơn 7.000 tấn rác sinh hoạt và hàng năm TP này cần có trên 230 tỷ đồng để xử lý. Đáng lo ngại hơn cả là các bệnh viện của Việt Nam (tập trung tại các đô thị lớn), mỗi ngày thải ra môi trường  từ 350 đến 450 tấn rác thải, trong khi khoảng 50% trong số các bệnh chưa áp dụng phương pháp xử lý rác thải y tế theo tiêu chuẩn.   

Ngoài rác thải đô thị, hiểm họa, thách thức được đề cập nhiều nhất trong chuỗi các hoạt động nhân Ngày Môi trường thế giới 5-6 năm nay ở Việt Nam là chất thải khó phân hủy bao gồm các loại nhựa và túi ni lon. Tại hội thảo  khoa học kiểm soát ô nhiễm môi trường do sử dụng túi nilon tổ chức tại Quy Nhơn (Bình Định) sáng 4-6; ông Võ Tuấn Nhân- Thứ trưởng Bộ TNMT đưa ra đánh giá: Lượng chất thải nhựa và túi ni lon ở Việt Nam tỷ lệ thuận với tăng trưởng kinh tế và dân số; chiếm từ 8 đến 12% chất thải rắn thải ra môi trường. Ông Nhân cũng dẫn báo cáo của WB về tỷ lệ chất thải nhựa phát sinh đối với các quốc gia thu nhập trung bình như Việt Nam đồng thời đưa ra cảnh báo: “10%  chất thải nhựa và túi nilon ở Việt Nam - nếu không được tái sử dụng, sẽ lên đến khoảng 2,5 triệu tấn/ năm.

Chuyên gia môi trường có mặt tại Hội thảo cũng đưa ra thống kê rất đáng lo ngại: Bình quân mỗi gia đình Việt Nam sử dụng từ 5 đến 7 túi ni lon/ngày. 2 TP lớn là Hà Nội và TP Hồ Chí Minh thải ra môi trường khoảng 80 tấn nhựa và túi ni lon/ngày và phải càn đến 20 năm mới tiêu hủy hết. Chuyên gia môi trường đặc biệt lo ngại trước thực trạng chất thải nhựa (bình đựng nước, dụng cụ sinh hoạt), túi ni lon với số lượng khoảng 140 triệu tấn hiện nay (khoảng10 triệu tấn/năm), bị rã thành các mảnh vụn dưới tác động của sóng, nước và nắng gió, trở thành thức ăn cho các loài sinh vật biển, gián tiếp gây nguy hại cho sức khỏe con người. Ước tính, có khoảng 200.000 người trên toàn thế giới phải chiến đấu với mối đe dọa về sức khỏe do hàng ngày  tiếp xúc với rác thải, chất thải độc hại, chất thải rắn, chất thải khó phân hủy như túi ni lon.

Vào thời điểm trước Ngày Môi trường thế giới 5-6, hình ảnh chú cá voi hoa tiêu được cứu hộ ở vùng biển một nước châu Á nhưng đã không qua khỏi bởi trong bụng có đên 8 kg túi nilon. Ở Việt Nam, một trong những hình ảnh phản cảm nhất liên quan đến túi nilon là ở dải rừng ngập mặn ven biển xã Đa Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Mỗi khi thủy tiều rút xuống, túi nilon mắc lại dày đặc trên các cành, nhánh của dải rừng ngập mặn, minh chứng rõ nét nhất về ý thức của người sử dụng. 

Không có gì phải bàn cãi khi hiểm họa, thách thức từ rác được so sánh với hiểm họa do biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, con người vẫn có thể chế ngự, giảm thiểu hiểm họa, thách thức từ rác bằng thái độ, ý thức cao về môi trường. Trong khi ô nhiễm môi trường từ túi ni lon được các nhà hoạt động môi trường coi  là “ô nhiễm trắng”  thì ở xã đảo Tân Hiệp - Cù lao Chàm ( TP Hội An, tỉnh Quảng Nam), người dân ở đây dứt khoát nói không với túi ni lon từ gàn 10 năm qua. Thái độ cương quyết của những người dân Cù lao Chàm chân chất, đã lan tỏa đến hàng ngàn lượt du khách khắp nơi đến thăm xã đảo mỗi ngày. Thay vì sử dụng túi nilon đựng hàng hóa, người dân Cù lao Chàm tự “chế” ra các loại túi bằng giấy báo, bằng các loại vật liệu từ thiên nhiên dễ phân hủy. Có thể nói việc cương quyết nói không với túi ni lon, đã làm nên “thương hiệu” của xã đảo Tân Hiệp - Cù lao Chàm trong mắt du khách. Sản vật của Cù lao Chàm cũng không chỉ là biển xanh, cát trắng, nắng vàng và đa dạng đặc hữu của Khu Dự trữ sinh quyển được thế giới công nhận mà còn có cả nụ cười của người dân làng biển qua chiếc túi thân thiện với môi trường theo chân du khách khi rời đảo.   

Tổ chức Y tế thế giới (WHO), cùng WB ước tính 23% số ca tử vong ở các nước đang phát triển có nguyên do từ các yếu tố môi trường, bao gồm ô nhiễm; và các yếu tố rủi ro môi trường liên quan đến hơn 80% các bệnh thường gặp. Một nghiên cứu được công bố cũng đề cập đến con số từ 350. 000 đến 500.000 người ở một quốc gia đông dân cư ở châu Á chết sớm vì ô nhiễm các loại chất thải ô nhiễm được nhận định có thể là nguyên nhân gây bệnh hen suyễn, dị ứng, bệnh đường hô hấp, tim mạch và đặc biệt là ung thư với uớc tính hơn 2 triệu người tử vong mỗi năm.

Rác thải đang là hiểm họa, thách thức với mọi quốc gia. Tuy nhiên mỗi người, mỗi cộng đồng vẫn có thể góp phần giảm thiểu hiểm họa, thách thức bằng thái độ, bằng hành động đầy sức lan tỏa như người dân Cù lao Chàm, Hội An.    

Dương Thanh Tùng

Tin cùng chuyên mục

Tin mới