Không thể chần chừ

Thứ tư, 09/05/2018 08:30:45 | Góc nhìn Đại đoàn kết
Khi bàn đến vấn đề xây dựng, cải cách tiền lương, nhiều chuyên gia cho rằng đó là “cuộc chiến” đi trên dây. Ví như thế để thấy việc cải cách chính sách tiền lương không hề đơn giản, nhất là trong bối cảnh hiện nay chính sách tiền lương tồn tại khá nhiều khiếm khuyết. Song, thực tế cho thấy, việc cải cách tiền lương tới nay đã chín muồi.

Không thể chần chừ

Lương tối thiểu chưa bảo đảm mức sống của người lao động.

Qua 4 lần cải cách tiền lương nhưng chính sách tiền lương tồn tại khá nhiều khiếm khuyết ở cả khu vực công và tư. Nói về những khiếm khuyết trong chính sách tiền lương, nhiều chuyên gia thẳng thắn cho rằng, mặc dù từ năm 2004 đến năm 2017, tốc độ tăng lương cơ sở đã lên gấp 4,5 lần nhưng vẫn còn thấp so với thị trường lao động.

So với lương tối thiểu vùng được Chính phủ công bố áp dụng năm 2018 thì mức tiền lương cơ sở của cán bộ, công chức, viên chức mới chỉ đáp ứng 40% nhu cầu cuộc sống tối thiểu. Với chính sách tiền lương hiện nay, nhiều công chức, viên chức làm việc trong nhà nước, mức lương cơ bản chỉ 3 triệu đến 5 triệu đồng, không đáp ứng được nhu cầu chi tiêu hàng ngày, nhất là ở thành phố. Hệ quả là đẻ ra các hệ lụy như nhũng nhiễu, “tham ô tập thể”...

Tiếp đó, chế độ lương không phản ánh tương xứng mức tăng trưởng tổng sản phẩm xã hội chia cho đầu người. Từ năm 1995, GDP là 289 USD/năm/người, năm 2009 GDP là 1.028 USD/năm/người, trong khi đó GDP năm 2017 ước tính 2.400 USD/năm/người.

So với lộ trình tăng lương lâu nay, của cải làm ra của toàn xã hội chưa được phân phối lại thỏa đáng cho những người trực tiếp và gián tiếp làm ra của cải ấy. Nói cách khác, chưa có một tỉ lệ phân bổ các nhu cầu một cách hợp lý để tái sản xuất sức lao động, nếu coi đầu tư cho lương là đầu tư cho phát triển.

Cụ thể: Thang lương vẫn được xây dựng theo nguyên tắc tối thiểu - trung bình - tối đa, theo hệ thống ngạch, bậc cố định, được điều chỉnh tăng, giảm khoảng cách qua từng thời kỳ. Mức lương trả cho cán bộ, công chức, viên chức được xác lập theo khung cố định mang tính chủ quan, chưa gắn với số lượng, chất lượng công việc, chưa gắn với thực tế giá trị sức lao động và tốc độ tăng giá của hàng hóa trên thị trường là yếu tố cản trở sự phát triển, kìm hãm nỗ lực phấn đấu của người lao động.

Cải cách tiền lương được xem là vấn đề cấp thiết lúc này, nhưng làm thế nào để cải cách và cải cách cho hiệu quả thật không dễ. Soi vào hệ thống lương khu vực doanh nghiệp đủ thấy những khó khăn cải cách ấy tới mức nào.

Đơn cử như để tạo một cơ chế tiền lương phù hợp đảm bảo lợi ích hài hòa cho doanh nghiệp và người lao động, Nhà nước đã thành lập Hội đồng Tiền lương quốc gia với cơ chế đối thoại, tự chủ khi xây dựng tiền lương. Nhưng sau nhiều năm đi vào hoạt động, dù cuộc đối thoại được xem là nóng và thẳng thắn nhưng rút cục giấc mơ được sống được bằng lương vẫn khá xa vời.

Thực tế, việc cải cách chính sách tiền lương trong những năm qua gặp nhiều khó khăn, vướng mắc khi Trung ương Đảng đã 3 lần thảo luận, cho ý kiến về Đề án tiền lương (Hội nghị Trung ương lần thứ 8 khoá XI, Hội nghị Trung ương lần thứ 5 và lần thứ 7 khoá X), nhưng chưa thể thống nhất, thông qua một nghị quyết về vấn đề này. 

Gợi mở về việc cải cách tiền lương, nhiều ý kiến cho rằng cần đặt đúng vị trí tiền lương công chức trong hệ thống chính sách thu hút và sử dụng nhân tài trong kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế hiện nay. Tiền lương phải là một động lực chủ yếu để công chức gắn bó với cơ quan nhà nước, tận tụy với công vụ, có điều kiện thăng tiến dựa vào tài năng, trí tuệ của mình, không cần tham nhũng và cũng không thể tham nhũng.

Theo đó cần có một chiến lược toàn diện, đồng bộ, đúng đắn về nhân lực, giải quyết “nút thắt” về tiền lương ảnh hưởng đến nguồn nhân lực đang cản trở công cuộc phát triển đất nước. Đây là việc hết sức cấp bách, cần được coi là một nhiệm vụ chủ yếu trong công cuộc tái cấu trúc nền kinh tế.

Về vấn đề này, theo Thứ trưởng Bộ LĐTBXH Doãn Mậu Diệp, quan điểm của Đảng thì chính sách tiền lương là một bộ phận quan trọng, quan hệ chặt chẽ với các chính sách khác trong hệ thống chính sách kinh tế-xã hội, liên quan trực tiếp đến các cân đối vĩ mô, thị trường lao động và đời sống người hưởng lương, góp phần xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, trong sạch, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

Chính vì vậy tiền lương phải là thu nhập chính bảo đảm đời sống cho người lao động và gia đình họ. Trả lương đúng là đầu tư cho phát triển nguồn nhân lực, tạo động lực nâng cao năng suất lao động và hiệu quả làm việc của người lao động.

Cũng theo ông Diệp, cải cách tiền lương và cải thiện đời sống của người lao động luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm nhưng nếu không đồng bộ với đổi mới sắp xếp tổ chức của bộ máy chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực hiệu quả, đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập thì không thể cải cách được.

Lần này có lẽ là thời điểm chín muồi khi Hội nghị Trung ương 6 đã ban hành Nghị quyết 18-NQ/TW và Nghị quyết 19-NQ/TW về các vấn đề trên.

Trong bài phát biểu khai mạc tại Hội nghị lần thứ 7 BCH Trung ương khóa XII diễn ra ngày 7/5, Tổng Bí Thư Nguyễn Phú Trọng cũng khẳng định rằng, quyết tâm cải cách phải được coi là những tiền đề rất căn bản để cải cách tiền lương, từ đó thống nhất nhận thức về sự cần thiết, cấp bách và tính khả thi của việc tiến hành cải cách chính sách tiền lương lần này.

Trong đó phải xác định rõ quan điểm, tư tưởng chỉ đạo, mục tiêu tổng quát và mục tiêu cụ thể cho từng giai đoạn; những chính sách, biện pháp, nhất là những chính sách, biện pháp có tính đột phá, khả thi cao để sớm khắc phục những hạn chế, bất cập hiện nay, bảo đảm cho cải cách tiền lương lần này thực sự tạo được sự đột phá trong chế độ phân phối, tạo động lực cho người lao động và nền kinh tế nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh. 

    Lê Minh Long

Tin cùng chuyên mục

Tin mới