Không thể ép thị trường

Thứ bảy, 05/05/2018 08:00:00 | Góc nhìn Đại đoàn kết
Đề xuất “khai tử” xăng khoáng RON 95 của một doanh nghiệp xăng dầu đang tạo ra một cú sốc trong dư luận xã hội.

Không thể ép thị trường

Ảnh minh họa.

Tại cuộc họp giữa các DN ngành xăng dầu với lãnh đạo Bộ Công thương diễn ra mới đây, đại diện công ty TNHH một thành viên dầu khí TP Hồ Chí Minh (Saigon Petro)  đã có đề xuất khá bất ngờ, đó là sớm triển khai bán xăng sinh học E5 RON95 và trên toàn quốc sẽ chỉ kinh doanh 2 loại xăng sinh học là E5, RON92 và E5 RON95.

Điều này đồng nghĩa rằng, cũng tương tự như xăng khoáng RON 92, RON 95 đang được sử dụng phổ biến trên thị trường có nguy cơ sẽ bị “khai tử”. 

Thông tin này đang thực sự gây ra bức xúc cho phần lớn người tiêu dùng. Bởi nếu đề xuất nói trên của DN được chấp thuận, người tiêu dùng Việt Nam sẽ không còn lựa chọn nào khác, họ buộc phải sử dụng xăng sinh học E5 thay vì vẫn có hai lựa chọn như hiện nay: Hoặc xăng khoáng RON 95 hoặc xăng sinh học E5. 

Sẽ không có gì đáng nói nếu xăng sinh học E5 không chỉ mang lại những lợi ích về môi trường như giới chuyên gia, nhà quản lý khuyến cáo mà còn đảm bảo được những yêu cầu đối với người tiêu dùng – đối tượng sử dụng chính loại nhiên liệu này, về chất lượng của xăng đối với động cơ xe, về tính an toàn đối với các phương tiện giao thông… Hay nói cách khác, đó chính là niềm tin của người tiêu dùng.

Thế nhưng, thực tế từ khi triển khai đến nay, đã đi được một quãng thời gian khá dài (khoảng hơn 5 năm), song, xăng sinh học E5 vẫn chưa để lại được bất cứ một dấu ấn gì đối với người tiêu dùng cả nước.

Bằng chứng là, nếu tính thời điểm trước khi xăng khoáng RON 92 bị “xóa sổ” khỏi thị trường, dù xăng sinh học E5 được các DN triển khai bán với giá thấp hơn, song người dân vẫn chỉ sử dụng xăng RON92.

Điều này buộc nhà quản lý phải đi đến quyết định loại bỏ xăng khoáng RON92 ra khỏi cuộc sống, thói quen của người dân Việt Nam. Động thái này cũng hàm ý rằng, trên thị trường sẽ chỉ còn hai lựa chọn cho người tiêu dùng: Hoặc xăng khoáng RON 95 hoặc xăng sinh học E5.

Thời điểm đó, động thái này của nhà quản lý  cũng đã gây ra những phản ứng tiêu cực trong dư luận xã hội. Tuy nhiên, với nỗ lực của phía cơ quan chức năng cũng như các DN trong việc tuyên truyền và triển khai mạnh mẽ việc bán đại trà xăng sinh học E5, người dân cả nước đã thích nghi dần với cảm giác xăng RON 92 đã bị loại khỏi “cuộc chơi”. 
Đứng về phía lợi ích bền vững của quốc gia, thì việc “xóa sổ” xăng sinh học RON 92 cũng là điều nên làm, vì theo phân tích của các nhà khoa học, xăng RON 92 có lượng chì cao nên khí thải ra từ phương tiện giao thông sẽ gây ô nhiễm nặng cho môi trường sống.

Song, cách đây không lâu, một DN xăng dầu sau khi thấy việc loại bỏ xăng RON 92 khỏi thị trường gây ra những thiệt hại kinh tế cho DN, đã có đề xuất cần phải “hồi sinh” loại xăng này, loại bỏ xăng sinh học E5 để tránh những điểm bất lợi cho DN cũng như cho toàn nền kinh tế. Đặc biệt, bảo vệ quan điểm của mình, DN này còn dẫn chứng ra rằng việc bán đại trà xăng sinh học E5 mà người tiêu dùng thờ ơ đang gây ra những lãng phí lớn cho toàn xã hội.

Thế nhưng, điều bất ngờ ở chỗ, chính DN này mới đây lại đưa ra đề xuất tới đây sẽ sản xuất xăng sinh học E5 RON95 và trên thị trường sẽ chỉ bán hai loại xăng sinh học là E5 RON92 và E5 RON95. Điều này có nghĩa rằng, DN này đang muốn “khai tử” xăng khoáng RON 95 sau khi ý tưởng hồi sinh xăng khoáng RON92 không được chấp thuận.

Đề xuất của DN nói trên ngay lập tức nhận được sự phản ứng gay gắt của dư luận xã hội. Điều này cũng dễ hiểu, vì đó là một đề xuất quá khiên cưỡng, không khác gì gây áp lực, không cho người tiêu dùng được có quyền lựa chọn.

Trong khi bản thân DN, nhà quản lý vẫn chưa thể chứng minh được cho xã hội thấy rằng, xăng sinh học E5 liệu có ảnh hưởng đến độ bền của các phương tiện giao thông hay không, giá cả xăng E5 hoàn toàn chưa đủ sức hấp dẫn người tiêu dùng, và chất lượng loại  nhiên liệu này cũng đang khiến cho dư luận xã hội thiếu sự tin tưởng. 

Đáng quan ngại hơn, theo nhận định của giới chuyên gia trong ngành, với điều kiện hiện nay của nước ta, việc sử dụng đại trà xăng sinh học E5 thay thế hoàn toàn các loại xăng khoáng truyền thống là điều không thể. Là bởi, hiện nay, toàn quốc chỉ có duy nhất một nhà máy sản xuất ethanol, vậy thì lấy đâu ra đủ nguyên liệu để phục vụ cho công cuộc đưa xăng sinh học E5 “thống trị” toàn thị trường xăng dầu như ý tưởng của DN kia? Còn nếu vẫn kiên quyết thực hiện, chúng ta sẽ buộc phải nhập khẩu nguồn nguyên liệu, lúc đó vô hình trung, mục tiêu cải thiện đời sống, tiêu thụ sắn cho nông dân lại trở nên vô nghĩa. 

Thừa nhận, chủ trương sử dụng xăng sinh học E5 của Chính phủ là hoàn toàn đúng đắn. Song cần phải có một quá trình tuyên truyền, cũng như có những minh chứng đủ sức thuyết phục đối với xã hội về những ích lợi thực sự của loại nhiên liệu thân thiện môi trường này, để người tiêu dùng hoàn toàn tự nguyên lựa chọn thay vì dùng công cụ quản lý, mệnh lệnh  hành chính gây áp lực cho xã hội.

Làm như vậy là đi ngược với cơ chế thị trường, hoàn toàn không đủ sức thuyết phục, gây bức xúc trong lòng dân. Một chủ trương lớn của Nhà nước nếu không có được sự đồng thuận cao của xã hội coi như không thành công.

Chính bởi vậy, thiết nghĩ, đây mới chỉ là ý tưởng của một DN, nhà quản lý cần phải cân nhắc thật kỹ để đảm bảo một quyết định sẽ không ra gây những tổn thất lớn đến lợi ích chung của toàn xã hội, thay vì chỉ mang lại lợi ích cho một bộ phận, một nhóm DN nào đó.

Duy Phương

Tin cùng chuyên mục

Tin mới