Lắng nghe công nhân nói

Thứ năm, 03/05/2018 08:00:08 | Góc nhìn Đại đoàn kết
Trong tháng 5 này, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc sẽ đối thoại với 2.000 công nhân tại các khu công nghiệp vùng Đồng bằng sông Hồng. Đây là năm thứ ba liên tiếp, Thủ tướng gặp gỡ đối thoại với công nhân lao động. Một hội nghị “Diên Hồng” được mong mỏi từ chính những người công nhân trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 cùng với những nỗi lo thất nghiệp ngày càng lớn nếu không có những chính sách đột phá đào tạo lại nguồn nhân lực.

Lắng nghe công nhân nói

Trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, thị trường lao động sẽ bị thách thức nghiêm trọng giữa cung và cầu lao động.

Không phải ngẫu nhiên, sau đối thoại với nông dân, vấn đề được Thủ tướng đau đáu hướng tới chính là công nhân.

Bởi chỉ khi nào đời sống của công nhân, người lao động được cải thiện, sung túc thì lúc đó mục tiêu phát triển bền vững mới trở thành thực chất khi người dân là đối tượng thụ hưởng chính của chính sách.

Vì vậy chủ đề chính của cuộc đối thoại giữa công nhân với Thủ tướng năm 2018 là “công nhân, người lao động lập thân, lập nghiệp xây dựng quê hương”.

Điều đáng nói, cuộc đối thoại của Thủ tướng với công nhân, người lao động được diễn ra trong bối cảnh Hội nghị Trung ương 7 sắp khai mạc, mà trong Hội nghị lần này những vấn đề quan trọng liên quan đến công nhân, người lao động sẽ được Trung ương thảo luận và cho ý kiến như: Đề án Bảo hiểm xã hội, trong đó có việc sửa đổi Bộ luật Lao động năm 2012 với điểm nhấn là tăng tuổi nghỉ hưu; Đề án Cải cách tiền lương. Lương và việc làm luôn là hai vấn đề trọng yếu nhận được sự mong mỏi của công nhân, người lao động.

Vì vậy cuộc đối thoại được ví như một “cuộc đánh giá tác động” của chính sách được xuất phát từ tâm tư, nguyện vọng của Thủ tướng nhằm xây dựng một Chính phủ kiến tạo và hành động.

Bởi không một báo cáo đánh giá tác động của chính sách trước khi được thông qua có ý nghĩa chân thực bằng sự trao đổi, lắng nghe tiếng nói của những người lao động với người đứng đầu cơ quan hành pháp, nơi mà những chính sách được đề xuất trước khi xin ý kiến Quốc hội thông qua được điều chỉnh qua sự lắng nghe và tiếp thu của một Chính phủ hành động vì người dân và doanh nghiệp với một khao khát cháy bỏng lập nghiệp để xây dựng quê hương. 

Xét trong bối cảnh hiện nay có thể thấy, tốc độ đô thị hóa và phát triển công nghiệp nhanh ở các tỉnh, thành phố vùng Đồng bằng sông Hồng kéo theo diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp.

Thu nhập từ sản xuất nông nghiệp không đủ để duy trì cuộc sống khiến một bộ phận không nhỏ lao động nông thôn phải rời xa quê hương đến các thành phố lớn tìm kiếm việc làm để có thêm thu nhập và cải thiện cuộc sống.

Việc người dân di cư đến các thành phố làm việc không những làm cho các tỉnh mới phát triển công nghiệp, như Hà Nam, Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình thiếu lực lượng lao động trẻ, có trình độ mà còn ảnh hưởng đến việc thu hút đầu tư và nhiều vấn đề xã hội khác.

Để người lao động yên tâm sống, làm việc và quay trở về làm việc tại quê hương mình và thu hút các doanh nghiệp đầu tư khởi nghiệp tại địa phương thì cần phải có các giải pháp mang tính đột phá có hiệu quả.

Vì vậy, làm sao để công nhân, người lao động lập thân, lập nghiệp xây dựng quê hương, ly nông bất ly hương là vấn đề vừa cấp thiết vừa lâu dài đặt ra ở thời điểm hiện tại khi lấy người lao động là trung tâm.

Đặc biệt, khi cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra hết sức gay gắt, sức ép về lao động ngày càng đè nặng lên vai người lao động.

Nếu người công nhân không được đào tạo lại tay nghề đáp ứng sự tiến bộ của khoa học công nghệ trong tình hình mới thì nguy cơ thất nghiệp đang ở ngay nhãn tiền.

Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới diễn ra vào năm 2016 tại Thụy Sĩ, các nhà kinh tế và khoa học đã cảnh báo, trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, thị trường lao động sẽ bị thách thức nghiêm trọng giữa cung và cầu lao động cũng như cơ cấu lao động.

Nền kinh tế với trình độ tự động hóa cao và có tính sáng tạo, đòi hỏi người lao động phải thích ứng nhanh với sự thay đổi của sản xuất nếu không sẽ bị dư thừa, bị thất nghiệp.

Trong một số lĩnh vực, theo dự báo, với sự xuất hiện của robot, số lượng nhân viên cần thiết sẽ chỉ còn 1/10 so với hiện nay. Như vậy, 9/10 nhân lực còn lại sẽ phải chuyển nghề hoặc thất nghiệp.

Một dự báo của Anh cho thấy, thị trường lao động của Mỹ và Anh sẽ có khoảng 95 triệu lao động truyền thống bị mất việc trong vòng 10-20 năm tới, tương đương 50% lực lượng lao động tại hai nước này và ở các quốc gia khác, trong đó có Việt Nam chắc cũng sẽ có tình trạng tương tự.

Tại khu vực ASEAN, việc hình thành Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) giúp thị trường lao động trong nội khối sôi động hơn, thúc đẩy tạo việc làm cho từng quốc gia thành viên.

Tuy nhiên, do trình độ phát triển không đồng đều, nên hiện nay, lao động có tay nghề và kỹ năng cao trong khối ASEAN chủ yếu di chuyển vào thị trường Singapore, Malaysia và Thái Lan.

Còn lại, hầu hết các lao động di chuyển trong phạm vi ASEAN là lao động trình độ kỹ năng thấp hoặc không có kỹ năng.

Khảo sát của Tổ chức Lao động Quốc tế tại 10 quốc gia ASEAN cũng cho thấy, doanh nghiệp trong khối ASEAN hiện đang rất lo ngại về tình hình thiếu hụt lực lượng lao động có tay nghề và kỹ năng trước sự ra đời của AEC.

Xét trên thực tế, dẫu thời gian qua Việt Nam đã có nhiều nỗ lực trong việc đẩy nhanh tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và thu hẹp khoảng cách phát triển trong quá trình hội nhập quốc tế.

Tuy nhiên, trong nền công nghiệp 4.0 với sự mở rộng ứng dụng các thành tựu của công nghệ thông tin, điều khiển, tự động hóa, thì Việt Nam đứng trước nhiều vấn đề về chất lượng nguồn nhân lực.

Theo Báo cáo Năng suất lao động Việt Nam năm 2015, năng suất lao động của Việt Nam theo giá hiện hành đạt 3.660 USD, chỉ bằng 4,4% của Singapore; 17,4% của Malaysia; 35,2% của Thái Lan; 48,5% của Phillippines và 48,8% của Indonesia.

Do đó để giải quyết những vấn đề tồn tại, khó khăn của lao động Việt Nam, điều cần thiết vào lúc này chính là cần hoàn thiện các cơ chế chính sách nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, có cơ chế phối hợp, liên kết giữa cơ sở đào tạo, nhất là các cơ sở giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp cùng tham gia đào tạo nghề nghiệp.

Thế nhưng chính sách chỉ có thể đem lại đột phá khi chính sách hướng tới số đông bằng việc lắng nghe ý kiến, tâm tư, nguyện vọng của đối tượng bị điều chỉnh. Vì thế lắng nghe công nhân nói, hành động theo nguyện vọng công nhân là “thước đo của sự phát triển”.

Năm 2018 là năm đại hội công đoàn cấp trên cơ sở, tiến tới Đại hội Công đoàn toàn quốc dự kiến diễn ra vào tháng 9.

Do đó việc đưa ra phương án chủ động, hỗ trợ công nhân lao động rèn luyện nâng cao trình độ, tay nghề cũng như các thể chế pháp luật phù hợp để bảo vệ quyền lợi của giai cấp công nhân trong bối cảnh sự cạnh tranh đang diễn ra gay gắt đang là vấn đề bức thiết từ cuộc sống.

Chỉ khi nào lắng nghe công nhân nói để hành động thì sự phát triển mới thực sự là bền vững.  

 H.Vũ

Tin cùng chuyên mục

Tin mới