Quyền hưởng thụ văn hóa

Thứ sáu, 08/06/2018 09:00:53 | Góc nhìn Đại đoàn kết
Trong buổi làm việc với UBND TP Hải Phòng mới đây, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Trịnh Thị Thủy khẳng định, không đồng ý việc bán vé thu tiền tại Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn. Thái độ dứt khoát của Bộ VHTTDL không chỉ thể hiện việc thượng tôn pháp luật, mà còn tạo điều kiện để mọi người dân đều có quyền được xem lễ hội chọi trâu, dù là người nghèo hay người giàu. Không thể để ai vì không có tiền mua vé mà không được chiêm ngưỡng, hưởng thụ nét văn hóa truyền thống đặc sắc này.

Quyền hưởng thụ văn hóa

Bán vé thu tiền tại Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn là trái các quy định của pháp luật.

Án tại hồ sơ, bởi thế trước hết hãy bàn về tính pháp lý của việc bán vé thu tiền tại Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn (Hải Phòng).

Tại Khoản 20, Điều 2, Nghị định số 28/2017/NĐ-CP của Chính phủ (sửa đổi, bổ sung Điều 16, Nghị định số 158/2013/NĐ-CP) quy định: Tổ chức, cá nhân bán vé thu tiền tham dự lễ hội sẽ bị phạt 1-3 triệu đồng.

Điều đó đồng nghĩa với việc Nhà nước cấm mọi hình thức bán vé thu tiền tại các lễ hội truyền thống. Chiếu theo đó, việc UBND TP Hải Phòng đề xuất bán vé thu tiền tại lễ hội chọi trâu là chưa tôn trọng quy định của pháp luật.

Điều đáng nói là để lý giải cho đề xuất trái luật, UBND TP Hải Phòng đưa ra những căn cứ, lý lẽ, lập luận chưa thực thỏa đáng.

Cụ thể, tại Đề án gửi Bộ VHTTDL về Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn, UBND TP Hải Phòng khẳng định: Việc bán vé thu tiền là rất cần thiết, thậm chí “sống còn” với việc tổ chức Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn.

UBND TP Hải Phòng còn nhấn mạnh rằng, những người tham dự Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn hoàn toàn chấp nhận việc bỏ tiền mua vé như một hình thức sử dụng dịch vụ, bởi trong hàng chục năm qua địa phương này đã thực hiện như vậy.

Thật khó có thể hình dung nổi khi UBND TP Hải Phòng đồng nhất một lễ hội truyền thống, một nét văn hóa với một loại hình dịch vụ.

Lễ hội truyền thống là của nhân dân, do nhân dân tạo ra, truyền từ đời này tiếp nối tới đời khác từ hàng nghìn năm qua, với mục đích ban đầu là để tôn vinh một vị thần, một vị thánh đã ban mưa thuận gió hòa cho mùa màng tươi tốt, hay chí ít là một linh vật tượng trưng cho địa phương đó, hoặc mang ý nghĩa văn hóa như “con trâu là đầu cơ nghiệp”...

Và quan trọng hơn là không gian văn hóa để cả cộng đồng thư giãn sau những ngày lao động vất vả, chứ hoàn toàn không phải là “dịch vụ” như UBND TP Hải Phòng viện dẫn trong Đề án.

Từ hàng thập kỷ qua, Nhà nước đã tổ chức biết bao nhiêu hội thảo có sự góp mặt của đông đảo đội ngũ những nhà văn hóa danh tiếng để bàn luận và đưa ra kết luận: Không được phép thương mại hóa các lễ hội truyền thống! Một lễ hội truyền thống bị thương mại hóa, nhấn mạnh đến các dịch vụ thu tiền đã không chấp nhận được, trong khi UBND TP Hải Phòng lại đồng nhất lễ hội chọi trâu Đồ Sơn là một dịch vụ có phí thì rất khó thuyết phục.

Có lẽ đề xuất bán vé thu tiền của địa phương này không phải là cố tình trái luật, mà chỉ đơn giản là coi việc tổ chức lễ hội chọi trâu như là một hoạt động dịch vụ nên ai sử dụng thì phải đóng phí.

Đáng buồn hơn nữa là UBND TP Hải Phòng lại lấy việc đảm bảo an toàn cho những người tham dự Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn như một điều kiện để bán vé thu tiền.

Tại Đề án gửi Bộ VHTTDL, UBND TP Hải Phòng viết: “Bán vé là phương án khả thi để đảm bảo an toàn, kiểm soát đám đông hiệu quả, tránh tình trạng dồn ứ giữa trong sân và ngoài sân; tránh tạo tâm lý tranh đua giữa nhóm được vào xem và nhóm không được vào xem”.

Cách diễn đạt của UBND TP Hải Phòng khiến dư luận không khỏi ái ngại về mức độ an toàn của du khách tham gia Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn, nếu thực sự địa phương này không được phép bán vé thu tiền như đề xuất.

Chắc chưa ai có thể quên việc một chủ trâu đã bị chính con vật mình nuôi húc chết tại Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn vào tháng 7/2017.

Sau đó đã nổ ra một cuộc tranh luận khá gay gắt về việc bỏ hay giữ lại Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn.

Và để có thể tiếp tục tổ chức Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn, UBND TP Hải Phòng đã viết trong đề án gửi Bộ VHTTDL: “Hầu hết ý kiến người dân cho rằng tai nạn trong lễ hội là hy hữu và chỉ cần chấn chỉnh khâu tổ chức cho an toàn hơn. Lễ hội chọi trâu vẫn cần được tiếp tục tổ chức để đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng, tiếp nối di sản đặc sắc của các thế hệ trước trao truyền lại...”.

Ấy vậy mà cùng trong Đề án đó, UBND TP Hải Phòng lại nói việc bán vé là để đảm bảo an toàn.

Chưa kể đến việc đề xuất bán vé thu tiền tại Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn là trái các quy định của pháp luật, mà lập luận được đưa ra ngay trong một đề án của địa phương này cũng đã có sự mâu thuẫn, thiếu thống nhất, cho thấy mọi lý lẽ đưa ra để biện minh cho việc bán vé thu tiền đều khó chấp nhận.

Hơn nữa, quyền được tiếp cận, thưởng thức và hưởng thụ văn hóa của người dân là bất khả xâm phạm, vì thế không thể vì cái lợi của hoạt động dịch vụ mà làm trái với các quy định của pháp luật.    

Lê Anh Đức

Tin cùng chuyên mục

Tin mới