Quyền riêng tư

Thứ năm, 05/07/2018 09:35:00 | Góc nhìn Đại đoàn kết
Sau một ngày đưa ra đề xuất với Chính phủ về việc chia sẻ dữ liệu dân cư để thu thêm 300 tỷ đồng/năm, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung đã “đăng đàn” giải thích rằng mọi người đang “hiểu lầm” ý tưởng của ông. Chủ tịch TP Hà Nội nói chỉ “bán” thông tin trên chứng minh thư của người dân, còn những thông tin cá nhân khác sẽ được giữ an toàn. Song, với trình độ CNTT hiện tại của Hà Nội (cả về nhân lực và vật lực) thì lời đảm bảo của ông Chung khó lòng thuyết phục được người dân.

Cụ thể, sáng 2/7, tại Hội nghị trực tuyến của Chính phủ với các địa phương về tình hình thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung kiến nghị Chính phủ cho phép TP Hà Nội thí điểm thu giá dịch vụ đối với việc cung cấp, chia sẻ các dữ liệu dân cư đối với ngành ngân hàng, công chứng và một số lĩnh vực khác. Người đứng đầu chính quyền Hà Nội khẳng định, nếu được Chính phủ đồng ý, trước mắt mỗi năm thành phố dự kiến thu được trên 300 tỷ đồng từ việc chia sẻ dữ liệu này.

Đề xuất của Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung đã vấp phải nhiều ý kiến trái chiều lo ngại các thông tin cá nhân sẽ bị khai thác bừa bãi, sử dụng sai mục đích, gây ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân. Ngay sau đó, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung đã trả lời phỏng vấn một số cơ quan truyền thông để “nói lại cho rõ”, việc ông này đề xuất chia sẻ chỉ là 7 thông tin trên CMT của người dân, chứ không phải là chia sẻ toàn bộ thông tin cá nhân của công dân Thủ đô.

Trước hết, hãy xét về góc độ pháp lý đối với đề xuất thu giá trong việc chia sẻ dữ liệu dân cư của Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung. Tại Điều 10, Luật Căn cước công dân quy định: Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư là tài sản quốc gia, được Nhà nước bảo vệ như những công trình liên quan đến an ninh quốc gia. Cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu chuyên ngành, cơ quan nhà nước... chỉ được sử dụng thông tin công dân trong cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao. Công dân được khai thác thông tin của chính mình trong cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Các tổ chức và cá nhân không thuộc các đối tượng trên nếu có nhu cầu khai thác thông tin trong cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư phải được sự đồng ý của cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Trong mọi trường hợp, việc khai thác thông tin trong cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư phải đảm bảo bí mật nhà nước, bí mật cá nhân, bí mật gia đình và đời sống riêng tư của công dân. Quy định này đã được cụ thể hóa tại Điều 11, Nghị định số 137/2015/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Căn cước công dân.

Tại Khoản 1, Điều 21, Hiến pháp 2013 nêu rõ: Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình. Thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình được pháp luật bảo đảm an toàn. Theo đó, bất cứ ai cũng không được phép chia sẻ hay “bán” những thông tin cá nhân của công dân. Ngược lại, các cơ quan quản lý nhà nước phải có trách nhiệm đảm bảo những thông tin cá nhân của công dân tuyệt đối an toàn, không bị lộ lọt.

Góc độ pháp lý là vậy, giờ bàn đến tính khả thi trong đề xuất của Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung. Đương nhiên là Chủ tịch Hà Nội chỉ có thể chia sẻ dữ liệu công dân Thủ đô trên CMT thôi, chứ không thể chia sẻ những thông tin khác bởi như thế là phạm luật. Theo như lý giải của ông Nguyễn Đức Chung thì việc này là có lợi cho người dân vì đỡ phải mang theo CMT khi đi làm các thủ tục hành chính, dịch vụ..., chứ không phải vì mục tiêu chính là thu về khoảng 300 tỷ đồng/năm cho thành phố. Song, nếu chỉ “bớt” được chiếc CMT vô cùng nhỏ bé trong khi vẫn phải mang theo hộ khẩu, đăng ký kết hôn, quyết định ly hôn... thì cũng chẳng biết được là bao.

Hiện, theo quy định của pháp luật, từ công chứng nhà đất, ủy quyền giải quyết công việc, tới các thủ tục hành chính như xin cấp phép xây dựng, đăng ký kinh doanh... đều phải mang theo sổ hộ khẩu, đăng ký kết hôn, quyết định ly hôn... mới có thể giải quyết được. Vậy thì trong một mớ giấy tờ lằng nhằng ấy mà chỉ bớt được một cái CMT bé tẻo teo thì đã gọi là tiện lợi hay chưa? Có lẽ đa số người dân khi được hỏi sẽ không cảm thấy mình được “tạo điều kiện” vì không phải mang theo CMT khi đi làm các loại dịch vụ và thủ tục hành chính.

Còn đối với các tổ chức mà Chủ tịch Hà Nội dự kiến sẽ chia sẻ dữ liệu dân cư để thu giá 300 tỷ đồng/năm thì sẽ thế nào? Đương nhiên là hầu hết các ngân hàng, phòng công chứng sẽ chẳng dại gì bỏ tiền ra chỉ để mua thông tin trên CMT của người dân. Chẳng hạn một văn phòng công chứng khi làm thủ tục sang tên nhà đất cho công dân thì họ cần người đó xuất trình sổ đỏ, CMT, hộ khẩu, quyết định ly hôn (nếu đã ly dị)... mới có thể làm thủ tục công chứng. Lẽ nào họ chịu bỏ tiền ra để “mua” thêm dữ liệu qua mạng thông tin CMT, trong khi vẫn phải kiểm tra các loại giấy tờ khác?

Từ phân tích trên có thể thấy việc đề xuất chia sẻ dữ liệu dân cư để thu giá 300 tỷ đồng/năm của Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung khó khả thi, bởi nếu chỉ “bán” thông tin trên CMT của công dân thì không biết có bao nhiêu phòng công chứng, ngân hàng sẽ bỏ tiền mua. Còn nếu chia sẻ thêm những thông tin cá nhân khác của công dân thì sẽ vi hiến. Đó là còn chưa kể nếu không kiểm soát tốt thì từ việc chia sẻ thông tin trên CMT sẽ dẫn đến việc lộ lọt bí mật đời tư, bí mật gia đình của công dân, xâm phạm nghiêm trọng tới quyền riêng tư của người dân được pháp luật bảo hộ.    

Lê Anh Đức

Tin cùng chuyên mục

Tin mới