Vượt qua chính mình

Thứ sáu, 27/04/2018 08:00:00 | Góc nhìn Đại đoàn kết
Nghị quyết 01 của Chính phủ năm 2018 đặt ra yêu cầu cải thiện căn bản, tạo chuyển biến mạnh mẽ các chỉ tiêu về môi trường kinh doanh, cắt giảm, đơn giản hóa 50% các điều kiện kinh doanh hiện hành. Đây được coi là công cuộc “lấy đá ghè chân mình”. Hay nói cách khác là dũng cảm cắt bỏ quyền lực của mình. Nhưng dứt khoát đây là việc phải làm để tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng hơn.

Nguyên Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh được cho là người “lấy đá ghè chân mình” bằng việc từng thẳng thắn chỉ ra một trong những bất cập của nền kinh tế là sự tồn tại những điều kiện kinh doanh phi lý, những “giấy phép con” đang là những rào cản cho sự phát triển của kinh tế đất nước. Một so sánh mang tính phân tích được ông Vinh nhắc đến nằm ở việc đầu thế kỷ 19.

Đó là vào năm 1820, Việt Nam đã có vị thế rất đáng nể trong khu vực về dân số cũng như quy mô kinh tế, lớn hơn cả Philippines và Myanmar gộp lại, gấp hơn 1,5 Thái Lan, thu nhập bình quân đầu người khi đó xấp xỉ mức trung bình của thế giới. Nhưng hiện thu nhập bình quân đầu người của ta chỉ bằng 1/5 mức trung bình của thế giới, chỉ bằng hơn 1/3 thu nhập bình quân của Thái Lan. Trong khi cùng thời gian đổi mới của Việt Nam thì Hàn Quốc đã từ một quốc gia với nền nông nghiệp nghèo nàn, lạc hậu trở thành quốc gia có kinh tế phát triển.

Từ đó theo ông Vinh, con đường duy nhất là tăng năng suất. Phải tập trung cao độ, thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp trong nước, mà chủ yếu chính là doanh nghiệp tư nhân, cả chất lượng và số lượng, coi sức khỏe của doanh nghiệp trong nước chính là “sức khỏe nền kinh tế”. Trước mắt phải nâng cao cho được năng lực cạnh tranh, hiệu quả cho các doanh nghiệp trong nước thông qua việc hoàn thiện và củng cố nền tảng của kinh tế thị trường, đặc biệt là quyền sở hữu tài sản, xác định các chính sách công bằng, cạnh tranh lành mạnh trong sử dụng vốn, đất đai, tài nguyên, thông tin.

Những tâm tư của Bộ trưởng Vinh về “sức khỏe nền kinh tế” đã được nhìn nhận một cách thấu đáo từ hành động của Chính phủ sau khi Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhậm chức. Thủ tướng đã đưa ra một chủ trương cương quyết đầy ý nghĩa chính trị thể hiện quyết tâm “cắt”, và “giảm” đằng sau việc nhìn nhận rõ: “anh cắt thủ tục này mà lại mọc ra thủ tục khác vì quyền lợi của vụ mình, sở mình là vấn đề nguy nan”. 

Chính vì vậy, hiện Văn phòng Chính phủ đang xây dựng dự thảo đề xuất các phương án cắt giảm, đơn giản điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực tài chính, trong số 3 đối tượng gồm tài chính; đầu tư; ngân hàng sẽ được điều chỉnh. 

Đây được coi là cuộc cải tổ mạnh mẽ của Chính phủ nhằm cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Tuy nhiên, theo đánh giá của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam VCCI (ngày 24/4), vẫn tồn tại nhiều điều kiện kinh doanh không phù hợp nhưng chưa được đưa vào phương án cắt giảm. Theo phương án, tổng số điều kiện kinh doanh ban đầu trong lĩnh vực tài chính là 370 điều kiện, tổng số điều kiện kinh doanh đề nghị cắt giảm, đơn giản là 193 điều kiện, chiếm tỷ lệ 52,2%. Nhưng vẫn theo nhìn nhận của VCCI thì, một số đề xuất về bản chất là không cắt giảm.

Ví dụ trong lĩnh vực  giá, phần lớn các điều kiện kinh doanh đều được “giữ lại”, các phương án đề xuất chủ yếu là thiết kế lại hình thức quy định về điều kiện kinh doanh. Hay như một số đề xuất cắt giảm điều kiện kinh doanh chưa triệt để như đối với các điều kiện về nhân lực, phương án mới chỉ đề xuất giảm số năm kinh nghiệm điều kiện mà chưa xem xét có cần thiết phải bỏ hoàn toàn yêu cầu về điều kiện không? Chưa kể, một số trường hợp được “cắt giảm” trong phương án dựa trên những lý do hình thức và về bản chất thì vẫn giữ nguyên điều kiện kinh doanh. 

VCCI cũng thẳng thắn chỉ rõ, vẫn tồn tại nhiều điều kiện kinh doanh không phù hợp nhưng chưa được đưa vào phương án cắt giảm. Nhiều điều kiện kinh doanh được đánh giá để đưa ra đề xuất trong phương án chưa thực sự dựa vào việc xem xét, phân tích hiện trạng điều kiện kinh doanh với tính chất cần phải có của một điều kiện kinh doanh quy định tại Điều 7 Luật Đầu tư 2014.

Vì vậy, vẫn bỏ sót nhiều điều kiện kinh doanh chưa phù hợp. Chẳng hạn, liên quan đến điều kiện đầu tư, kinh doanh thuộc lĩnh vực hải quan, VCCI cho rằng, phương án đưa ra không rà soát về sự cần thiết của các ngành nghề kinh doanh có điều kiện hiện tại. Do đó, “đại lý làm thủ tục hải quan” vẫn tiếp tục được xem là một ngành nghề kinh doanh có điều kiện.

“Trong khi đó, phân tích cho thấy hoạt động cung cấp dịch vụ này hầu như không tác động tới các lợi ích công cộng đến mức buộc phải kiểm soát bằng điều kiện kinh doanh. Trong bối cảnh thị trường cạnh tranh như hiện nay, tự bản thân các đại lý làm thủ tục hải quan sẽ phải cạnh tranh để nâng cao chất lượng nếu muốn thu hút khách hàng, vì vậy Nhà nước không cần can thiệp vào vấn đề này bằng điều kiện kinh doanh”-VCCI nêu quan điểm.

Đánh giá của VCCI cũng chính là tiếng nói của cộng đồng doanh nghiệp khi hiện tổng số điều kiện đầu tư kinh doanh đang vào khoảng 4.284, tương ứng với 243 ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Nhưng thực tế, hệ thống quy định về điều kiện đầu tư kinh doanh hay thay đổi và có thể khó theo dõi, thống kê, cập nhật một cách chính xác, kịp thời.

Các điều kiện đầu tư kinh doanh “cắt mà như không cắt” đang làm hạn chế gia nhập thị trường, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh, năng suất lao động của doanh nghiệp, tạo kẽ hở cho hành vi nhũng nhiễu. Bởi nếu chỉ xử lý về mặt kỹ thuật đơn thuần là cơ học “gom lại” vẫn sẽ tạo ra rất nhiều rào cản, làm cho doanh nghiệp gặp khó khăn.

Nguyên Bộ trưởng Vinh “lấy đá ghè chân mình” là để mở ra một con đường thông thoáng hơn, thuận lợi hơn cho doanh nghiệp. Bởi suy cho cùng, kết quả mới là thước đo rõ ràng và hiệu quả nhất tiếp sau những tuyên bố và phương án được kỳ vọng. Cắt, giảm các điều kiện kinh doanh cũng như tinh giản biên chế. Khó có thể yêu cầu một sự tự giác từ phía chính các bộ, ngành-nơi đặt ra các điều kiện nếu người đứng đầu không kiên quyết.

Nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Dĩnh từng nhìn nhận, cái khó nhất chính là các bộ, ngành địa phương không “vượt qua được chính mình” trong tinh giản biên chế để nói lên một sự ì ạch trong tinh giản bộ máy. Thế nhưng khó có thể chạy nhanh trên con đường có nhiều lực cản, mà trong đó các điều kiện kinh doanh phi lý đang là lực cản bước tiến của sản xuất kinh doanh. Chỉ khi nào những lực cản được loại bỏ mới có thể bước nhanh, và ổn định.

Bởi sự ổn định của nền kinh tế được bắt nguồn từ sức khỏe của doanh nghiệp. Khi mà sức đề kháng của doanh nghiệp đang bị teo tóp bởi những “vi rút”, thì rất cần những liều vắc xin đủ mạnh nằm ở quyết tâm, sự dũng cảm vượt qua chính mình của các tư lệnh ngành.

Nghị quyết 01 được kỳ vọng sẽ có thêm trên 2.000 điều kiện kinh doanh đang cản trở hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp sẽ được cắt giảm trong năm 2018. Đã đến lúc phải có các biện pháp cụ thể, không thể mang tính khẩu hiệu để con đường dài nhất “từ lời nói đến hành động” được thu hẹp khoảng cách.    

H.Vũ

Tin cùng chuyên mục

Tin mới