Xu hướng tự chủ đại học

Thứ hai, 04/06/2018 08:00:42 | Góc nhìn Đại đoàn kết
Bộ Giáo dục và Đào tạo đang yêu cầu 3 cơ sở giáo dục ĐH là Trường ĐH Kinh tế quốc dân, Trường ĐH Kinh tế TP Hồ Chí Minh và Trường ĐH Bách khoa Hà Nội xây dựng đề án không trực thuộc cơ quan chủ quản là Bộ GDĐT. Chủ trương này đang được cho là bước tiến nhằm đẩy mạnh hơn nữa tự chủ ĐH.

Xu hướng tự chủ đại học

Sinh viên trường ĐH Sư phạm Hà Nội.

Thực hiện Nghị quyết số 77/NQ-CP của Chính phủ ngày 24/10/2014 về thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động đối với các cơ sở giáo dục ĐH công lập giai đoạn 2014-2017, đến nay đã có 23 cơ sở giáo dục ĐH được Thủ tướng Chính phủ quyết định giao thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động về thực hiện nhiệm vụ đào tạo và nghiên cứu khoa học; tổ chức bộ máy, nhân sự; tài chính; chính sách học bổng, học phí; đầu tư, mua sắm; cơ chế giám sát. Khi thực hiện tự chủ, các thủ tục hành chính được giảm bớt, thời gian mở ngành, xác định chỉ tiêu tuyển sinh, quyết định liên kết đào tạo được rút ngắn hơn… đã giúp các trường chủ động, tận dụng cơ hội đáp ứng kịp thời nhu cầu phát triển nguồn nhân lực của xã hội.

Các cơ sở giáo dục ĐH cũng đã chủ động tái cấu trúc bộ máy tổ chức, nâng cao chất lượng nhân sự: lực lượng giảng viên tăng lên, đội ngũ lao động gián tiếp giảm xuống, số lượng giảng viên có chức danh GS,PGS và học vị từ thạc sĩ trở lên tăng.

Đặc biệt, các trường đảm bảo được toàn bộ chi thường xuyên và trích lập được các quỹ nhờ việc được tự chủ học phí và tăng quy mô đào tạo các chương trình chất lượng cao. Thu nhập của người lao động tăng lên so với giai đoạn trước khi tự chủ. 

Tuy nhiên, Bộ GDĐT cũng thừa nhận việc thực hiện tự chủ còn nhiều tồn tại, vướng mắc.

Cụ thể, một số trường chưa hoàn thiện cơ cấu tổ chức của nhà trường theo quy định, chưa ban hành quy chế tổ chức và hoạt động của Hội đồng trường.

Hình thức hoạt động của hội đồng trường chủ yếu bằng các cuộc họp, vai trò giám mờ nhạt, nguồn kinh phí cho hoạt động của hội phụ thuộc vào kinh phí của nhà trường do Hiệu trưởng quyết định.

Thu từ học phí, lệ phí vẫn là nguồn thu chính cuả trường tự chủ khi chiếm trên 70% tổng thu là rất rủi ro, nguồn thu phụ thuộc nhiều vào tình hình tuyển sinh…

Trong khi đó cơ chế “cơ quan chủ quản” thể hiện sự can thiệp của cơ quan quản lý vĩ mô vào các vấn đề tự chủ, đặc biệt là bộ máy tổ chức, nhân sự và đầu tư của nhà trường.

Dù Nghị quyết đặt ra với tinh thần chủ đạo là tăng cường vai trò của Hội đồng trường và giảm mạnh sự can thiệp của bộ chủ quản nhưng đến nay vẫn chưa thực hiện được.

Câu chuyện về “thoát” cơ quan chủ quản cũng là nỗi băn khoăn được đặt ra. Về mặt lý thuyết, khi không có cơ quan chủ quản, cụ thể là Bộ GDĐT, trường ĐH sẽ được tự chủ trong các chiến lược phát triển. Tuy nhiên, không phải trường nào cũng mong muốn nhận được quyền tự chủ “toàn phần”. 

Tuy nhiên, ttheo nhiều chuyên gia giáo dục, việc tiến tới các trường ĐH không trực thuộc bộ nào là một xu hướng tất yếu, phù hợp với sự phát triển giáo dục của thế giới.

Ông Trần Xuân Nhĩ- nguyên Thứ trưởng Bộ GDĐT đồng tình với việc trường ĐH không cần cơ quan chủ quản.

Ông Nhĩ cho rằng, khi không có cơ quan chủ quản, các trường cần phải thành lập Hội đồng trường để định hướng phát triển của nhà trường.

Nhà nước cũng phải hoàn thiện những thể chế quản lý chặt chẽ như: Định mức về chất lượng, quy mô đào tạo, cơ sở vật chất của nhà trường, tiêu chuẩn đội ngũ giảng viên, tài chính… 

Còn PGS.TS Dương Văn Sao- nguyên Hiệu trưởng ĐH Công đoàn lại băn khoăn, không có chủ quản thì không ai quản lý các trường, sẽ dẫn đến hoạt động lộn xộn.

Việc đào tạo phải theo định hướng của cơ quan cấp trên, trước tiên là cho nhu cầu của xã hội thuộc lĩnh vực nhà trường đang đi theo. 

Cho đến nay, ĐH Công nghiệp Dệt may Hà Nội là trường công lập đầu tiên trong cả nước hoạt động theo mô hình không có cơ quan chủ quản là Bộ GDĐT (từ năm 2015).

Song đại diện nhà trường cũng chia sẻ, khi không có cơ quan chủ quản, có những vướng mắc khó khăn nhất định, nhất là những vấn đề liên quan đến các thủ tục hành chính.

Cụ thể: Nhà trường có thẩm quyền quyết định đầu tư bằng nguồn tự có hay không (trước đây quyền này thuộc cơ quan chủ quản).

Ngoài ra, các công việc như đăng ký đặt hàng đào tạo với Nhà nước, đầu mối tập hợp đề xuất về đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ… trước đây đều gửi về cơ quan chủ quản để xét duyệt hoặc đấu thầu triển khai, nay yêu cầu cũng phải thay đổi cho phù hợp.

Vì thế, chẳng riêng gì ĐH Công nghiệp Dệt may Hà Nội, mà các trường chưa thực hiện tự chủ đều mong muốn có hướng dẫn cũng như điều chỉnh các quy định trong Luật Giáo dục ĐH, Điều lệ trường ĐH cho phù hợp.

Để đẩy mạnh tự chủ ĐH, giúp các cơ sở giáo dục ĐH phát huy tối đa quyền tự chủ để phát triển, Bộ GDĐT đang đề nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo sớm ban hành Nghị định về tự chủ ĐH thay thế cho Nghị quyết số 77/NQ-CP của Chính phủ.    

Mạnh Dũng 

Tin cùng chuyên mục

Tin mới