Cắt bỏ điều kiện kinh doanh: Vẫn nặng hình thức, chưa thực chất

Thứ năm, 15/11/2018 08:30:00 | Kinh tế
Chúng ta chủ yếu chỉ đơn giản hóa điều kiện kinh doanh chứ chưa thực sự cắt giảm như kỳ vọng, vẫn nặng về hình thức – đó là nhận định của giới chuyên gia kinh tế tại Hội thảo “Đánh giá chất lượng cắt giảm điều kiện kinh doanh: Kết quả, vấn đề và kiến nghị” do Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương (CIEM) tổ chức sáng 14/11, tại Hà Nội.

Cắt bỏ điều kiện kinh doanh: Vẫn nặng hình thức, chưa thực chất

Quang cảnh hội thảo.

Cắt bỏ chưa nhiều

Đánh giá sơ bộ về kết quả rà soát việc cắt giảm điều kiện kinh doanh thời gian qua, ông Phan Đức Hiếu - Phó Viện trưởng CIEM cho biết, mặc dù các Bộ nỗ lực vào cuộc để thực hiện cắt bỏ điều kiện kinh doanh, giấy phép con, song, số điều kiện kinh doanh thực sự được bãi bỏ chỉ là 771, trong khi đó có tới 29 điều kiện kinh doanh phát sinh. Nếu tính tổng số các điều kiện kinh doanh hiện hành, thì việc cắt giảm là không đạt 50% như yêu cầu của Chính phủ. Điểm ra một số điều kiện kinh doanh có tác động lớn đến thị trường, ông Hiếu kể ra một số điều kiện kinh doanh về gas trong Nghị định 87/2018, hay một số điều kiện kinh doanh đã quy định về số lượng nhân sự của ngành nghề đã rút cực gọn. Tuy nhiên, vẫn có những sự cắt giảm điều kiện kinh doanh chẳng mang lại tác động gì. Đặc biệt, có những quy định được bổ sung điều kiện kinh doanh lại gây khó khăn cho doanh nghiệp (DN).

Cũng cho rằng, việc cắt bỏ các điều kiện kinh doanh của một số Bộ vẫn chưa thực chất, nhiều nơi mới chỉ là “đơn giản hóa” , bà Nguyễn Minh Thảo - Ban Môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh cho rằng, số điều kiện kinh doanh được tháo gỡ chưa nhiều, thậm chí có một số điều kiện kinh doanh sửa đổi còn gây thêm khó khăn hơn cho DN. “Cụ thể, vẫn còn nhiều quy định không rõ ràng, khó tiên liệu, tiềm ẩn rủi ro cho doanh nghiệp, đáng chú ý số chứng chỉ hành nghề chỉ do các cơ quan quản lý nhà nước cấp tồn tại ở hầu hết các lĩnh vực (nhất là trong lĩnh vực xây dựng); nhiều quy định được sửa đổi lại phát sinh thêm số lượng lớn thủ tục, hồ sơ so với quy định trước” – bà Thảo cho biết.

Đơn cử, Nghị định 59 về Chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng yêu cầu một số lượng hồ sơ nhất định thì Nghị định 100 sửa đổi Nghị định này, số lượng hồ sơ được đội lên gấp đôi. Theo bà Thảo, trên thực tế, trong vòng 2 năm qua, số điều kiện kinh doanh được cắt giảm, đơn giảm hóa mới chỉ đạt được 1/3 so với số điều kiện kinh doanh hiện hành.

Vẫn nặng hình thức

Đồng quan điểm, TS Nguyễn Đình Cung - Viện trưởng CIEM cho hay, có một số Bộ mặc dù tinh thần cắt giảm điều kiện kinh doanh khá mạnh mẽ, song thực tế lại không “mạnh” như tinh thần. Điển hình là Bộ NNPTNT, 2 năm qua số lượng điều kiện kinh doanh được cắt giảm chỉ đạt xấp xỉ 10%. Đây là con số khá khiêm tốn so với các Bộ khác. “Mặc dù tôi được biết tinh thần cải cách của Bộ trưởng Bộ NNPTNT đã được đẩy lên rất cao, song cũng khá đáng tiếc là số điều kiện kinh doanh được cắt giảm tại Bộ này không được như kỳ vọng” – TS Nguyễn Đình Cung nhận định.

Cũng theo ông Cung, với mục tiêu cắt giảm điều kiện kinh doanh nhằm cải thiện môi trường kinh doanh, tạo động lực phát triển cho DN, từ đó thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế nước nhà, vai trò của các Bộ trưởng là rất quan trọng. Số lượng điều kiện kinh doanh giảm nhiều hay ít, giảm có thực chất hay không, phụ thuộc rất nhiều vào người đứng đầu các Bộ, ngành. Tuy nhiên, ông Cung cũng cho rằng, lĩnh vực nông nghiệp khá phức tạp, có nhiều Nghị định, thông tư rất khó có thể thay đổi trong ngày một, ngày hai nên trách nhiệm trên vai người đứng đầu là khá nặng nề. 

Lý giải nguyên nhân của việc cắt giảm điều kiện kinh doanh chưa được như kỳ vọng, TS Lê Đăng Doanh cho rằng, tư duy của nhà quản lý vẫn kiểu “lỗi thời”, quản lý như 20 năm trước nên rất khó để tạo được sự bứt phá. Thời buổi cách mạng công nghiệp 4.0, thời của kinh tế số mà chúng ta vẫn quản lý theo kiểu thời bao cấp. “Ví dụ, ngành vận tải biển thế giới đã cho phép đóng con tàu 20-30 nghìn tấn rồi mà chúng ta vẫn tư duy “tải trọng tàu không quá 2 – 3 nghìn tấn” thì bao giờ chúng ta mới theo kịp được thế giới?”  - ông Doanh nêu quan điểm.

Đáng chú ý, việc cắt giảm điều kiện kinh doanh nhiều nơi vẫn là hình thức. Theo ông Doanh, nhiều trường hợp DN phản ánh là dù đã có cải cách thủ tục hành chính, giảm điều kiện kinh doanh nhưng DN vẫn phải lót tay, bôi trơn. Ở một khía cạnh khác, ông Đậu Anh Tuấn - Trưởng ban Pháp chế VCCI cho rằng, mặc dù đã có những điều kiện kinh doanh thực sự được cắt bỏ, song vẫn  thấy sự cắt bỏ ấy có phần rụt rè, thiếu mạnh dạn.

Tại Hội thảo, nhiều ý kiến nêu đề xuất, cần phải có cơ quan rà soát chất lượng các điều kiện kinh doanh một cách độc lập. Tiêu chuẩn và quy chuẩn hóa các quy định phù hợp với thông lệ quốc tế, gắn với nâng cao việc sử dụng công nghệ thông tin để giảm phiền hà, nhũng nhiễu cho DN.

Minh Phương

Tin cùng chuyên mục

Tin mới