Gỡ điểm nghẽn, tăng tốc xuất khẩu

Thứ hai, 22/01/2018 07:00:00 | Kinh tế
Năm 2017 ghi nhận nhiều kỷ lục trong hoạt động xuất khẩu của Việt Nam, với kim ngạch lên tới 214 tỷ USD và sự đột phá ngoạn mục của nhiều nhóm hàng, trong đó phải kể đến nhóm hàng rau củ quả. Đây có thể coi là một năm kỳ tích, và chính điều này lại tạo ra những áp lực cho xuất khẩu năm 2018.

Gỡ điểm nghẽn, tăng tốc xuất khẩu   Rau củ quả có mức tăng trưởng xuất khẩu cao trong năm 2017.     Nguồn: thanhniên.

Nhiều yếu tố kìm chân

Giới chuyên gia kinh tế nhận định, năm 2017 là năm thứ hai liên tiếp Việt Nam xuất siêu. Điều này thực sự là một dấu ấn trong bức tranh thương mại của Việt Nam năm qua. Tuy nhiên, con số kim ngạch xuất khẩu đạt trên 214 tỷ USD vừa là tin vui, song cũng tạo ra những áp lực lớn cho năm 2018 bởi chặng đường phía trước không hề bằng phẳng. Nhiều ý kiến tỏ ra băn khoăn về tính bền vững mà chúng ta có thể giữ được ở con số xuất khẩu cũng như cán cân thương mại mà Việt Nam đã đạt được trong năm 2017 vừa qua.

Nhìn vào nội tại của nền kinh tế có thể thấy không ít những điểm nghẽn vẫn chưa hoàn toàn được giải tỏa. Đơn cử, mặc dù năm 2017 chúng ta xuất siêu song nhập siêu lại có xu hướng gia tăng nhanh ở khối doanh nghiệp (DN) trong nước. Cán cân thương mại của các DN trong nước năm 2017 thâm hụt 26,2 tỷ USD, tăng so với mức 21,9 tỷ USD của năm 2016, trong khi thặng dư thương mại của các DN có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) lại tăng rất nhanh, từ 23,8 tỷ USD năm 2016 lên 29,2 tỷ USD năm 2017.

Trong khi đó, mặc dù môi trường kinh doanh đã có nhiều điểm sáng, thông thoáng hơn nhờ các quyết sách mạnh mẽ từ phía cơ quan quản lý, thế nhưng, khu vực DN trong nước vẫn còn  nhiều hạn chế về năng lực sản xuất, công nghệ và cạnh tranh. Chính những hạn chế này đã kéo giảm khả năng tạo ra giá trị gia tăng cho hàng hóa và dịch vụ xuất khẩu, kìm chân các DN Việt Nam khi muốn tham gia vào những khâu có giá trị gia tăng cao trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Bên cạnh đó, dù được đánh giá là cường quốc về xuất khẩu nông sản, với nhiều mặt hàng có thế mạnh lớn như cà phê, gạo, hạt điều... nhưng chúng ta vẫn chưa có những DN có khả năng thống lĩnh và dẫn dắt chuỗi giá trị này. Những yếu tố nói trên đang tạo ra những áp lực không nhỏ cho bài toán xuất khẩu của năm 2018.

Giải tỏa thế nào?

Theo TS Cấn Văn Lực, chúng ta hoàn toàn có thể kỳ vọng vào tính bền vững của phát triển thương mại trong năm 2018 khi mà năm 2017, chúng ta đã giải quyết được nhiều vấn đề “hóc búa”. Đơn cử như việc Việt Nam thực hiện được các ký kết Hiệp định thương mại (FTA) song phương và đa phương, đây là cơ hội lớn để các DN xuất khẩu hàng hóa ra thị trường thế giới với những lợi thế về thuế (nhiều dòng thuế được điều chỉnh về 0%). “Lần đầu tiên chúng ta có nhập siêu từ Hàn Quốc, vượt mức nhập siêu từ Trung Quốc, điều này chứng tỏ chúng ta đã tận dụng tốt các FTA để đa dạng hóa thị trường, không còn tình trạng phụ thuộc vào một thị trường duy nhất”- ông Lực nêu quan điểm.

Đối với việc nhiều nhóm hàng đạt được con số kỷ lục về kim ngạch xuất khẩu, trong đó có phải kể đến các nhóm hàng nông sản, thủy sản, rau củ quả… Ông Lực cho rằng, không nên lo lắng về tính bền vững của các mặt hàng này bởi DN Việt Nam đã ngày càng chú trọng hơn vào chất lượng các sản phẩm xuất khẩu. Các DN Việt Nam đã cải thiện dần những yếu tố đầu vào như thủy sản sạch, rau củ quả sạch, cải thiện chất lượng để gia tăng sự an toàn vệ sinh thực phẩm, đây là những yếu mà trước đây các nước hay “bắt bẻ” hàng nhập khẩu từ Việt Nam thì nay chúng ta đã cải thiện rõ rệt.

Thêm vào đó, cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang tạo ra nhiều cơ hội để các DN áp dụng vào chiến lược sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu hàng hóa, do đó, bức tranh xuất khẩu năm 2018 hoàn toàn có nhiều triển vọng tốt. Được biết, để đạt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 10% trong năm tới, Bộ Công thương cũng đang chú trọng triển khai nhiều giải pháp.

Trao đổi với báo giới, Bộ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh cho biết, Bộ đang tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý hoạt động xuất nhập khẩu. Sẽ đẩy mạnh cải cách hành chính và hiện đại hóa thủ tục hành chính; đưa các thủ tục hành chính có tác động nhiều tới DN vào xử lý theo hình thức dịch vụ công trực tuyến mức độ 3 và 4…

Cũng theo Bộ trưởng Bộ Công thương, Bộ đang phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thực hiện các giải pháp về tổ chức sản xuất, quy hoạch đối với các mặt hàng nông, thủy sản gắn với thị trường, nhằm tạo nguồn hàng có chất lượng để phục vụ xuất khẩu. Chuyển dịch cơ cấu hàng hóa xuất khẩu, tập trung vào các sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao, chế biến sâu, ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến nhằm nâng cao giá trị xuất khẩu.    

Dù được đánh giá là cường quốc về xuất khẩu nông sản, với nhiều mặt hàng có thế mạnh lớn như cà phê, gạo, hạt điều... nhưng chúng ta vẫn chưa có những DN có khả năng thống lĩnh và dẫn dắt chuỗi giá trị này. Những yếu tố nói trên đang tạo ra những áp lực không nhỏ cho bài toán xuất khẩu của năm 2018.

Minh Phương

Tin cùng chuyên mục

Tin mới