Song hành cùng dòng vốn FDI

Thứ hai, 23/04/2018 08:00:33 | Kinh tế
Tại cuộc gặp giữa lãnh đạo TP HCM với và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (ngày 21/4), Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP HCM Nguyễn Thiện Nhân mong các doanh nghiệp đến với TP HCM bằng khối óc (là công nghệ hiện đại, quản lý tiên tiến) và trái tim (là chuẩn mực, đạo đức kinh doanh và văn hóa doanh nghiệp) để cùng với thành phố thực hiện mục tiêu phát triển nhanh, bền vững. 

Song hành cùng dòng vốn FDI

Thu hút FDI là quan trọng, nhưng cần tăng cường sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước.

Hụt hơi

Việc thu hút và phát huy dòng vốn đầu tư từ nước ngoài (FDI) là một trong những trọng điểm phát triển kinh tế đất nước. Nhiều năm qua, dòng vốn FDI vào Việt Nam khá ổn định; các doanh nghiệp (DN) FDI cũng dần theo hướng kỹ thuật cao, bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, quý I/2018 cho thấy sự “hụt hơi” của dòng vốn này. 

Báo cáo của Cục Đầu tư nước ngoài cho biết, trong quý I/2018, tổng vốn đăng ký cấp mới, tăng thêm và góp vốn, mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài là 5,8 tỷ USD, bằng 75,2% so với cùng kỳ năm 2017. Lượng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) giải ngân đạt 3,88 tỷ USD, tăng 7,2%.

Cụ thể, tính đến ngày 20-3, cả nước có 618 dự án mới được cấp giấy chứng nhận đầu tư, với tổng vốn đăng ký 2,12 tỷ USD, bằng 72,7% (so với cùng kỳ năm 2017). Bên cạnh đó, có 199 lượt dự án đăng ký điều chỉnh vốn đầu tư với tổng vốn đăng ký tăng thêm 1,79 tỷ USD, bằng 45,4% cùng kỳ năm 2017. Như vậy, tổng vốn FDI đăng ký đạt 3,91 tỷ USD, giảm mạnh so với cùng kỳ năm trước.

Tính theo lĩnh vực đầu tư, nhà đầu tư nước ngoài đã đầu tư vào 17 ngành, lĩnh vực, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo là lĩnh vực thu hút được nhiều sự quan tâm, với tổng số vốn đạt 3,44 tỷ USD, chiếm 59,4% tổng vốn đầu tư. Lĩnh vực bán buôn, bán lẻ đứng thứ hai với 531 triệu USD; đứng thứ ba là lĩnh vực kinh doanh bất động sản với 486 triệu USD.

Về đối tác đầu tư, có 76 quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư tại Việt Nam. Hàn Quốc đứng vị trí thứ nhất với tổng vốn đầu tư 1,84 tỷ USD, chiếm 31,6% tổng vốn đầu tư. Hồng Kông (Trung Quốc) đứng thứ hai với tổng vốn đầu tư đăng ký xấp xỉ 689 triệu USD, chiếm 11,9% tổng vốn đầu tư vào Việt Nam. Singapore đứng vị trí thứ ba với tổng vốn đầu tư đăng ký là 649 triệu USD, chiếm 11,2% tổng vốn đầu tư.

71% giá trị xuất khẩu đến từ doanh nghiệp FDI

Sự “hụt hơi” của dòng vốn FDI cần nhìn nhận dưới nhiều góc độ. Tuy rằng chưa đáng lo vì thời gian tài khóa của năm 2018 còn dài, nhưng cũng không thể vì thế mà chủ quan. Bởi, tới nay, việc cạnh tranh thu hút FDI diễn ra rất mạnh mẽ trên phạm vi thế giới; trong khi xuất khẩu cảu Việt Nam lại phụ thuộc lớn vào doanh nghiệp FDI.

Thống kê của Tổng cục Hải quan, năm 2017 tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam phụ thuộc chủ yếu vào khu vực FDI với giá trị xuất khẩu vào khoảng 71% (tương đương 152 tỷ USD trong tổng giá trị 214 tỷ USD của cả nước).

Năm nay, GDP trong quý I tăng 7,38%, số liệu của Tổng cục Thống kê cho thấy, đóng góp lớn vào mức tăng trưởng này phần lớn đến từ công nghiệp chế biến chế tạo, mà chủ yếu là sản xuất thiết bị điện tử và linh kiện, đặc biệt là Samsung.

Đồng thời, tỷ trọng xuất khẩu các mặt hàng chủ lực vẫn thuộc về khu vực FDI, chiếm 99,7% kim ngạch hàng điện thoại và linh kiện; chiếm 90% kim ngạch máy móc thiết bị, dụng cụ phụ tùng; chiếm 61% kim ngạch hàng dệt may.

Đáng chú ý, tại  cuộc họp thúc đẩy tăng trưởng năm 2018 do Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng chủ trì cách đây chưa lâu, vị phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh (nơi đặt nhà máy Samsung) cho biết, sản lượng của nhà máy Samsung Display tại tỉnh “đã đạt tới đỉnh trong năm 2017” với việc một tháng xuất xưởng 55.000 sản phẩm. Năm nay theo nhận định, DN này sẽ khó có khả năng đạt sản lượng như năm 2017.

Tương tự nguồn thu của Vĩnh Phúc, Hải Dương từ Toyota Việt Nam, Honda Việt Nam và Ford cũng đã xuất hiện dấu hiệu giảm, đặc biệt khi thuế nhập khẩu ôtô từ ASEAN về 0%, thì các DN FDI đã giảm sản xuất, lắp ráp chuyển qua nhập khẩu.

Tăng cường nội lực

Theo giới chuyên gia kinh tế, việc thu hút dòng vốn FDI sẽ ngày thêm khó khăn, khi việc chuyển dịch dòng vốn này mở rộng chứ không tập trung quá nhiều vào một số quốc gia. Chính phủ nhiều nước cũng đã quết liệt “trải thảm đỏ” đón mời nhà đầu tư nước ngoài. Lợi thế về giá nhân công rẻ đã gần cạn kiệt.

Trong tình thế đó, việc tạo sự thông thoáng thu hút FDI là rất cần thiết. Đó là sự cải cách về thể chế, trên tinh thần “cả hai cùng thắng”. Tuy nhiên, trong khi chờ đón dòng vốn đến từ bên ngoài thì việc tăng cường nội lực là rất cần thiết. Nói như giới kinh tế thì “có đi hai chân mới vững vàng”.

Về vấn đề này, theo Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê Nguyễn Bích Lâm, nếu nói sự phụ thuộc phần lớn vào DN FDI là nguy cơ với tăng trưởng kinh tế về lâu dài, thì hơi quá. Nhưng cũng cần nhìn nhận một thực tế là sức khỏe của cộng đồng DN trong nước vẫn đang yếu.

“Với độ mở của nền kinh tế đã quá lớn, cụ thể là trong bối cảnh kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 400 tỷ USD, nhưng GDP mới đạt trên 200 tỷ USD thì Việt Nam cần phải nỗ lực nâng cao năng lực cạnh tranh, cũng như khả năng chống chịu của nền kinh tế trước những thay đổi khó lường của tình hình quốc tế”- theo ông Lâm.

Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng cho biết, bên cạnh việc thu hút FDI thì  chủ trương của Chính phủ là thúc đẩy sản xuất trong nước, thúc đẩy DN nội địa phát triển đủ sức trở thành đối trọng với khu vực FDI, để trở thành đối tác, cùng liên kết, phát triển. Rất cần có chính sách kết nối DN FDI với DN trong nước. Một khi sự phát triển giữa khu vực nội địa và FDI có được sự song hành thì nền kinh tế Việt Nam mới mạnh hơn và bền vững. 

Tuy nhiên, tới nay, dù có nhiều cải cách, nhưng DN nội vẫn cho là “lép vế” với DN FDI, trong nhiều chính sách, cụ thể là chính sách về thuê đất, tiếp cận nguồn vốn vay, chính sách thuế, ưu đãi xuất khẩu. Tình trạng “con yêu, con ghét” đã hạn chế sức bật của DN nội. 

Nhưng theo giới chuyên gia, ở một góc nhìn khác thì bản thân DN nội cũng không “tự lớn”, hay nói một cách văn vẻ là “không muốn lớn”, khi họ chọn cách an toàn là “neo mình trong vịnh tránh bão”, có nghĩa là không dám chấp nhận cạnh tranh.

Theo Tổng cục Thống kê, đầu tư của Việt Nam ra nước ngoài quý I/2018 có 23 dự án được cấp mới giấy chứng nhận với tổng vốn 123,6 triệu USD; cùng đó có 5 dự án điều chỉnh vốn với số vốn tăng thêm là 25,9 triệu USD. Tính chung vốn cấp mới và tăng thêm, tổng vốn đầu tư Việt Nam ra nước ngoài trong quý I năm nay đạt 149,5 triệu USD, trong đó lĩnh vực tài chính, ngân hàng đạt 105 triệu USD, chiếm 70,2% tổng vốn đầu tư; lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo đạt 19,9 triệu USD, chiếm 13,3%; lĩnh vực hoạt động kinh doanh bất động sản đạt 12 triệu USD, chiếm 8%; lĩnh vực bán buôn, bán lẻ đạt 8,5 triệu USD, chiếm 5,7%.
Cũng trong quý I/2018 có 16 quốc gia, vùng lãnh thổ nhận đầu tư của Việt Nam, dẫn đầu là Lào chiếm 53,5% tổng vốn đầu tư, Campuchia chiếm 17,3%, Cuba chiếm 13,3%, Australia chiếm 8%.

Đỗ Quang

Tin cùng chuyên mục

Tin mới