Kỷ niệm 55 năm phong trào Đồng Khởi Bến Tre

Thứ bảy, 17/01/2015 16:58:56 | Mặt trận
Cách nay đúng 55 năm, ngày 17-1-1960, phong trào Đồng Khởi đấu tranh bất khuất của nhân dân miền Nam bắt đầu từ Bến Tre. Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa II họp từ ngày 12 đến 22-1-1959, tại Hà Nội ra Nghị quyết 15 nhấn mạnh: Chiều hướng phát triển của cách mạng miền Nam là "cuộc khởi nghĩa của nhân dân miền Nam có khả năng chuyển thành cuộc đấu tranh vũ trang trường kỳ…”. 

Toàn quân, toàn dân bắt đầu thực hiện Nghị quyết bằng hành động. Cũng tháng 5-1959, khai sinh con đường mang tên đường Hồ Chí Minh (đường Trường Sơn), con đường chuyển máu từ trái tim Tổ quốc cho miền Nam anh dũng và gian khổ, con đường chiến đấu và chiến thắng. Ngày 23-12-1959, kỳ họp thứ II của khóa I, Quốc hội ra tuyên bố: "Chúng ta gửi đến đồng bào miền Nam mối tình ruột thịt, gửi đến đồng bào lòng cảm phục sâu sắc của chúng ta đối với tinh thần đấu tranh bất khuất của đồng bào, chúng ta nói với đồng bào niềm tin tưởng sắt đá đó của tất cả chúng ta vào thắng lợi của cuộc đấu tranh yêu nước, của sự nghiệp thống nhất Tổ quốc của dân tộc ta”.

Bến Tre là một tỉnh thuộc Đồng bằng sông Cửu Long, gồm 3 cù lao (ba hòn đảo) bị chia cắt bởi hệ thống sông rạch lớn nhỏ, việc kết nối giao thông liên tỉnh phải qua các bến đò, bến phà khó khăn. Ngoài ra, Bến Tre lại có hệ thống đồn bốt dày đặc: 300 đồn trong 115 xã. Bấy giờ toàn tỉnh có 600.000 dân mà chỉ có 18 chi bộ với 162 đảng viên. Không kịp họp Tỉnh ủy, chỉ có một Tỉnh ủy viên phụ trách cù lao Minh và một số cán bộ quận ủy Mỏ Cày, Thạnh Phú họp từ ngày 1 đến 3- 1-1960, tại nhà chị Bảy Tốt ấp Tân Hòa, xã Tân Trung (huyện Mỏ Cày) triển khai Nghị quyết 15 của Trung ương, nhất trí chịu trách nhiệm trước Tỉnh ủy và quyết tâm phát động một tuần lễ toàn dân Đồng Khởi, bắt đầu từ cù lao Minh.

Trước ngày Đồng Khởi hai hôm, ông Bảy Tranh - Huyện ủy viên Mỏ Cày bị bắt trong người có một lựu đạn hư và một số tài liệu khác. Mọi người sợ kế hoạch Đồng Khởi bị lộ nhưng ông Bảy Tranh không khai báo gì và đã anh dũng hy sinh. Lịch Đồng Khởi bắt đầu từ 4 giờ chiều ngày 17-1-1960 với chủ trương tùy thực tế từng nơi mà tổ chức dụ địch ra ngoài bắt, lấy súng. Bà Nguyễn Thị Định (sinh 1920), năm 1959 là Phó Bí thư Tỉnh ủy rồi làm Bí thư Tỉnh ủy, lãnh đạo phong trào Đồng Khởi. Chỉ sau một tuần, quân và dân Bến Tre đã bức rút, bức hàng 20 đồn bốt, thu hàng trăm súng. Một số ác ôn bị tiêu diệt, đa số Tề, Ngụy kéo ra đầu hàng, các khu trù mật bị phá hủy, rồi phân chia ruộng đất cho các gia đình nghèo, có thu hoạch hoa lợi ngay, nên nhân dân rất phấn khởi. Bộ mặt nông thôn hoàn toàn đổi mới. Phát động Đồng Khởi đợt II nổ ra ngày 23-9-1960 (kỷ niệm ngày Nam bộ kháng chiến) do Khu ủy chỉ đạo ở các tỉnh tiếp giáp Bến Tre. Phong trào Đồng Khởi lan ra các tỉnh Nam bộ, rồi toàn miền Nam, đánh dấu bước ngoặt quan trong bằng sự ra đời của Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam, tập hợp các lực lượng yêu nước dưới ngọn cờ Mặt trận (nửa xanh nửa đỏ, giữa là ngôi sao vàng), đẩy mạnh cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước tới thắng lợi hoàn toàn. 

Đội quân tóc dài ra đời trong phong trào Đồng Khởi Bến Tre được coi là một lực lượng quan trọng của đấu tranh chính trị và binh vận. Tổng kết phong trào Đồng Khởi năm 1960, có khoảng 9 triệu lượt quần chúng nổi dậy, 1 triệu lượt phụ nữ đấu tranh trực diện kết hợp với đấu tranh vũ trang góp phần làm tan rã hơn hai vạn binh lính Việt Nam Cộng hòa. Đây cũng là nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm nghệ thuật nói về phụ nữ, trong đó có ca khúc Dáng đứng Bến Tre của nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý. 

Nhiều lãnh đạo cao cấp của Đảng, Nhà nước và quân đội đã đánh giá về cuộc Đồng Khởi (17-1-1960) lịch sử: "Cuối 1959, tại nhiều nơi ở Nam bộ, quần chúng đã vùng lên diệt ác, phá kìm, khiến cho bộ máy Tề, Ngụy ở hàng trăm thôn, xã phải tan rã. Đặc biệt đêm 17-1-1960, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Bến Tre, nhân dân huyện Mỏ Cày đã nổi dậy khởi nghĩa đồng loạt mở đầu cho một cao trào mới. Từ đó, làn sóng Đồng Khởi như nước vỡ bờ lan ra toàn tỉnh Bến Tre và khắp các tỉnh ở Nam bộ, Tây Nguyên, Trung bộ” (Tổng Bí thư Lê Duẩn- Thư vào Nam, NXB Sự Thật, Hà Nội 1986). "Giữa tháng 1-1960, cuộc khởi nghĩa đồng loạt nổ ra tại 3 huyện Minh Tân, Mỏ Cày, Thạnh Phú làm cho bộ máy kìm kẹp của địch bị tan rã, nhiều xã được hoàn toàn giải phóng. Qua cuộc Đồng Khởi này, trung đội giải phóng quân đầu tiên của Bến Tre đã ra đời đảm đương nhiệm vụ cùng nhân dân đẩy mạnh đấu tranh chính trị và quân sự, tiến hành cuộc chiến tranh nhân dân, bảo vệ quyền làm chủ, phát huy những thắng lợi đã giành được” (Thủ tướng Phạm Văn Đồng-Những chặng đường thắng lợi vẻ vang-NXB Sự Thật, Hà Nội 1985). "Theo tôi biết, chị Ba Định cùng nhân dân và Đảng bộ Bến Tre đấu tranh trong những năm ác liệt nhất, chị kiên cường bất khuất, là người phụ nữ đã tham gia lãnh đạo cuộc Đồng Khởi nổi tiếng ở Bến Tre. Cũng trong thời gian đó hình thành sự đấu tranh rất sáng tạo, rất là mới trước sự khủng bố ác liệt như vậy, mà có thể nói hình thành được đội quân tóc dài, kết hợp chính trị, quân sự, binh vận, làm thất bại âm mưu của địch, bảo vệ tính mạng, tài sản, quyền lợi của nhân dân ta. Nhắc đến việc làm đó mình cũng thấy rằng như vậy là có thể địch cắm đồn bốt nơi này, nơi kia nhưng mà lòng dân là theo Cụ Hồ. Cho nên đây là một hình thức, một nghệ thuật vận động toàn dân, mà đây là đàn ông, mà đây là phụ nữ, trẻ con, tất cả đều tham gia cả, những hình thức này có thể là độc đáo” (Đại tướng Võ Nguyên Giáp-Phim tư liệu Bến Tre Đồng Khởi). "Trong cuộc Đồng Khởi vĩ đại ấy, nhân dân và Đảng bộ Bến Tre là một trong những lá cờ đầu anh dũng nhất, quyết liệt nhất, mưu trí nhất, sáng tạo nhất, với đội quân tóc dài anh hùng, với lực lượng tại chỗ góp phần tạo ra một bước ngoặt chiến lược, đưa cách mạng miền Nam từ thoái trào, từ thế gìn giữ lực lượng chuyển hẳn sang thế tiến công chiến lược làm rung chuyển và báo hiệu sự sụp đổ của chế độ Mỹ- Ngụy.” (Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu- "Bến Tre là một trong những là cờ đầu anh dũng nhất, quyết liệt nhất, mưu trí nhất, sáng tạo nhất Việt Nam”, ngày 18-1-2000).

Đã 55 năm Đồng Khởi và 40 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, hòa trong khí thế đi lên của dân tộc, của cả nước, tỉnh Bến Tre đã thừa kế và phát huy truyền thống Đồng Khởi, truyền thống kháng chiến vào công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, làm thay đổi bộ mặt tỉnh nhà bằng hệ thống cầu đường nối 3 cù lao với nhau, nối các huyện, xã với nhau và nối Bến Tre với các tỉnh thuận lợi cho giao thông. Bến Tre đang trở thành điểm xuất khẩu các sản phẩm đặc sản của tỉnh từ cây dừa và hấp dẫn khách du lịch trong nước và quốc tế đến với 3 cù lao của tỉnh.

Phan Thu Hương

Tin cùng chuyên mục

Tin mới