Giữ rừng mùa dễ cháy

Thứ tư, 16/05/2018 08:00:00 | Môi trường
Diễn biến thời tiết gần đây với nhiều ngày nắng dữ dội cả 3 miền trên cả nước, một lần nữa cho thấy nguy cơ cháy rừng rình rập. Rừng mùa này dễ cháy- đó là mối lo của chính quyền nhiều địa phương.

Giữ rừng mùa dễ cháy

Một vụ cháy rừng ở Grai (Gia Lai).

Bất ngờ với giặc lửa

Năm 2014 được ghi nhận với nhiều vụ cháy rừng nhất, trong đó có những vụ để lại hậu quả nặng nề. Trong năm này, có tới 419 vụ cháy rừng. Ngay đầu tháng 3/2014, cho dù chưa vào mùa nắng nóng nhưng tại Vườn Quốc gia Hoàng Liên (Sa Pa - Lào Cai), rừng đã cháy. 

Khoảng 19h30 tối 5/3/2014,  hỏa hoạn đã bùng lên tại Vườn Quốc gia Hoàng Liên. Bất chấp nỗ lực dập lửa, rừng vẫn cháy kéo dài cho tới 2 ngày sau mới khống chế được. Vụ này, Lào Cai phải huy động 500 cán bộ, người dân địa phương và lực lượng chức năng cứu rừng. Những đường băng chặn lửa được gấp rút tạo ra nhằm ngăn các đám cháy bùng phát. Tại Sở Chỉ huy tiền phương ở thôn Séo Mý Tỷ, thông tin đưa về liên tục, càng nóng hơn khi những luồng gió nóng từ Ô Quy Hồ thổi mạnh khiến công tác dập lửa khó khăn hơn.

Một vụ cháy rừng khác bắt đầu từ sáng ngày 21/6/2014 tại Đà Nẵng. Do thời tiết khô, nắng nóng kết hợp với gió to nên đám cháy nhanh chóng lan rộng sang khu vực rừng phòng hộ Bà Nà Núi Chúa. Gần 1.000 nhân viên kiểm lâm, dân quân tự vệ, công an huyện, công an của 6 xã trên địa bàn và bộ đội để làm nhiệm vụ chữa cháy.

Nhưng đây là khu vực địa hình dốc cao, đá lởm chởm nên lực lượng chức năng tiếp cận đám cháy rất khó khăn; trong khi gió liên tục đổi hướng nên ngọn lửa cũng thường xuyên đổi hướng. Ngọn lửa kéo dài tới tối cùng ngày mới được khống chế. Nguyên nhân vụ cháy thật đơn giản: Sáng đó, một người dân xã Hòa Phú, huyện Hòa Vang đốt thực bì tại khu vực rừng trồng của gia đình. Do chủ quan, đến khi đám cháy lan rộng không thể khống chế mới hô hoán.

Sau đó 2 tháng, ngày 9/8, một ngọn lửa lớn bất ngờ bùng phát tại rừng thông thuộc địa phận thôn Minh Sơn, xã Tiến Thủy, huyện Quỳnh Lưu (Nghệ An). Chiều tối, đám cháy lan sang cả rừng thông phòng hộ. Trong đêm, hàng trăm cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Đồn Biên phòng 144, dân quân tự vệ, người dân đã phải phát băng cản lửa nhằm không để đám cháy lây lan. 8 giờ sáng hôm sau, sau một đêm vật lộn với khói lửa, đám cháy mới được không chế.

Nhưng có lẽ đám cháy rừng xảy ra vào ngày 5//-2017 tại huyện Sóc Sơn (Hà Nội) được chú ý nhất, là bởi cách Thủ đô không xa mà rừng vẫn bị cháy, gây nên sự bất ngờ. Theo lãnh đạo Sở NNPTNT TP Hà Nội, đây là vụ cháy rừng lớn nhất, lâu nhất trong lịch sử, với khoảng 50ha rừng bị thiệt hại. Nguyên nhân cháy rừng là do trận nắng nóng kéo dài 3 ngày trước đó, khiến cây cối khô nỏ.

Trong vụ cháy này, Hà Nội đã phải huy động gần 2.000 cán bộ chiến sỹ kết hợp với các lực lượng chuyên môn, nhân dân…, để dập cháy. Cuộc chiến với giặc lửa kéo dài suốt 12 giờ đồng hồ.       

Cảnh báo nguy hiểm

Mới vào đầu mùa nắng nóng năm nay, nhưng ở nhiều nơi đã xuất hiện cảnh khô nỏ của những vạt rừng. Đây là mối lo ngại thực sự, không chỉ củ chính quyền địa phương mà còn của cả người dân.

Tại Quảng Nam, ngay từ đầu tháng 5, trước tình hình thời tiết nắng nóng diễn biến phức tạp, bên cạnh việc tuyên truyền, cảnh báo người dân, các ngành và chính quyền các cấp ở tỉnh này đã triển khai nhiều giải pháp tích cực nhằm hạn chế thấp nhất các vụ cháy rừng có thể xảy ra.

Hiện Quảng Nam có tổng diện tích rừng 680.350 ha, trong đó diện tích rừng tự nhiên là 455.522 ha, còn lại là diện tích rừng trồng. Để ngăn ngừa cháy rừng, kiểm lâm của tỉnh đã tiến hành tu sửa những bảng quy ước, biển báo hiệu cấp dự báo cháy rừng đặt ở ngoài bìa rừng; tổ chức hướng dẫn người dân ký cam kết bảo vệ rừng và phòng chống chữa cháy rừng, không xử lý đốt thực bì trong những ngày có nhiệt độ cao.

Đáng chú ý, đã xây dựng 488 tổ đội quần chúng bảo vệ rừng với hơn 4.700 người tham gia. Tại 107 xã trọng điểm dễ xảy ra cháy rừng, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Nam đã chỉ đạo kiểm lâm cơ sở phối hợp với UBND xã ký hợp đồng với cá nhân cụ thể làm công tác chuyên trách bảo vệ rừng ở vùng xung yếu.

Điện Biên, Lai Châu cũng đã có những động thái tích cực bảo vệ rừng trong mùa nắng nóng. Theo đại diện lãnh đạo Chi cục Kiểm lâm tỉnh Điện Biên, thời tiết nắng nóng, hanh khô kéo dài tiềm ẩn nguy cơ cháy rừng cao, với gần 5.500 điểm tại 8 huyện. Những ngày nay, Điện Biên đã nâng cảnh báo cháy rừng lên cấp độ 5- cấp cực kỳ nguy hiểm.

Trong tổng số 5.500 điểm có nguy cơ tiềm ẩn cháy rừng, riêng tại huyện Điện Biên đã có hơn 2.000 điểm, huyện Nậm Pồ 918 điểm, Điện Biên Đông gần 600 điểm. Theo cơ quan chức năng, nắng nóng kéo dài cùng với gió phơn Tây-Nam thổi mạnh rất dễ làm cháy và cháy lan trên nương rẫy, nhất là khu vực người dân đang đốt nương làm rẫy.

Để chủ động các phương án phòng cháy, chữa cháy, UBND tỉnh Điện Biên yêu cầu UBND cấp xã phải kiểm tra gắt gao việc người dân đốt nương.

Còn tại tỉnh Lai Châu, huyện Than Uyên có diện tích đất rừng khá lớn, với 26.758 ha đất có rừng, trong đó diện tích rừng tự nhiên 24.224 ha, diện tích rừng trồng 2.534 ha, độ che phủ rừng đạt 33,76%. Lãnh đạo huyện Than Uyên cho biết, đang bước vào mùa nắng nóng lại kết hợp nhiều đợt gió thổi mạnh làm tăng nguy cơ cháy rừng.

Muốn phòng cháy rừng, theo lãnh đạo huyện này, phải dựa vào dân là chính. Chính vì thế phải nâng cao ý thức người dân trong bảo vệ rừng, tổ chức ký cam kết đến người dân nhất là chủ rừng, hộ dân sống gần rừng, ven rừng về phòng cháy rừng. 

Khu vực miền Trung-Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, với diện tích rừng lớn, nắng nóng dữ dội và kéo dài, nguy cơ cháy rừng được coi là rất lớn. Nói riêng tỉnh Bình Thuận- một trong số những địa phương lượng mưa trung bình thấp nhất, tại hàng loạt huyện như Tuy Phong, Bắc Bình, Hàm Thuận Nam, Hàm Thuận Bắc, Phan Thiết, Tánh Linh- đã phải nâng cảnh báo cháy rừng lên cấp 5. Nhiều biện pháp đã được chính quyền địa phương đưa ra, tuy nhiên rủi ro vẫn có thể nói là luôn rình rập.

Chủ động phòng chống cháy rừng

Cháy rừng bao giờ cũng đem đến thiệt hại lớn. Nguyên nhân cháy rừng cũng rất đa dạng, tuy nhiên không thể không nói đến ba nguyên nhân chính sau:

-Thứ nhất: Trời nắng nóng kéo dài, cây cối khô nỏ, nước ngầm cạn kiệt cùng với nước có sẵn tại chỗ khô cạn một cách tự nhiên - nên chỉ cần một đốm lửa nhỏ ban đầu, hay một tia sét đánh xuống cũng gây cháy trên diện rộng. Do thiếu nước chữa cháy nên thường đám cháy sẽ kéo dài, lan rộng, thiệt hại lớn.

-Thứ hai: Do người dân trong khu vực thiếu ý thức phòng cháy rừng. Vào mùa khô nỏ, không ít người vẫn tiến hành đốt nương rẫy, đốt thảm thực bì để chuẩn bị canh tác.

-Thứ ba: Chủ quan. Ở đây là sự chủ quan của kiểm lâm, của chính quyền địa phương và của chủ rừng.

Trong cả 3 nguyên nhân trên, thực tế từ những vụ cháy rừng đã diễn ra, nhiều người cho là quan trọng nhất vẫn là sự quản lý của chính quyền địa phương. Đó là trách nhiệm trong việc vận động, tuyên truyền, giải thích cho người dân, cho chủ rừng. Nếu lơ là, không sát sao thì từ ẩn họa sẽ trở thành tai họa một cách thực sự.

Tuy nhiên, trong rất nhiều vụ cháy rừng, cơ quan chức năng, kể cả chính quyền địa phương chỉ cố tìm ra một người cụ thể nào đó phát lửa gây cháy; còn thì không thấy trách nhiệm của chính cán bộ chính quyền, nhất là với cấp xã. Đây được xem là lỗ hổng lớn trong công tác phòng chống cháy rừng.

Theo cơ quan dự báo khí tượng thủy văn, năm nay thời tiết có dáu hiệu cực đoan, thất thường, nắng nóng kéo dài, lượng mưa trung bình thấp. Vì thế, nguy cơ cháy rừng là rất lớn. Nếu không cảnh báo và có biện pháp đề phòng ngay từ bây giờ thì hậu họa sẽ thật khó tránh khỏi.

    Nguyễn Thanh Đức

Tin cùng chuyên mục

Tin mới