Bất cập phòng cháy chữa cháy - Bài 1: Ngổn ngang hàng trăm 'quả bom nổ chậm'

Thứ sáu, 06/04/2018 09:00:00 | Pháp luật
Vụ cháy chung cư Carina Plaza (Q.8, TP HCM) làm chết 13 người, hủy hoại tài sản của dân với hàng trăm xe máy, hàng chục ô tô và tòa nhà bị hư hại đã dóng lên hồi chuông báo động điển hình về nguy cơ cháy tại những nơi công cộng. Sau các vụ việc, nhiều vấn đề đã và đang đặt ra trong đó có câu hỏi: Để xảy ra cháy nổ ở các chung cư, nhất là chung cư cao tầng- trách nhiệm thuộc về ai?

Bất cập phòng cháy chữa cháy - Bài 1: Ngổn ngang hàng trăm quả bom nổ chậm

Khu chung cư Ngô Gia Tự (Q.10, TP HCM) không được trang bị thiết bị PCCC.

“3 không” ở chung cư cũ

Thực trạng bất cập, vi phạm về an toàn phòng cháy, biến hàng loạt chung cư thành những “quả bom nổ chậm”, có thể phát hỏa bất cứ lúc nào, ảnh hưởng đến số phận của rất nhiều người dân. Tại TP Hồ Chí Minh, mối lo điển hình nhất, chính từ các khu chung cư cũ này. 

Chung cư cũ là các dạng chung cư thấp tầng và cao tầng (tỷ lệ các chung cư siêu cao tầng chiếm tỷ lệ thấp) được xây dựng từ trước năm 1975, còn tồn tại cho đến hôm nay. Hầu hết các chung cư này đều nằm trong cảnh báo “đỏ” của UBND TP HCM trong nhiều thập niên, nhưng quá trình bố trí tái định cư cho cư dân tại các chung cư cũ còn triển khai chậm vì nhiều lý do.

Trong vài ngày đầu tháng 4 vừa qua, PV Báo Đại Đoàn Kết có dịp thực chứng các chung cư cũ tại trung tâm TP.HCM, thấy rằng đa số người dân đang sinh sống ở loại hình nhà ở này đang phải chịu cảnh “3 không”: Không thiết bị phòng cháy, không an ninh trật tự và không lối thoát hiểm, nếu xảy ra hỏa hoạn, sự cố thì không biết kêu ai.

Có mặt ở chung cư cũ số 155 nằm trên đường Bùi Viện, phường Phạm Ngũ Lão (Q.1, TP HCM), chúng tôi ghi nhận thực trạng lối thoát hiểm bịt bùng, thiếu ánh sáng. Ngay cầu thang bộ, nhiều hộ dân tích trữ các vật dụng như thùng carton, tủ gỗ, đồ đạc,...ngổn ngang. Quan sát hệ thống dây cáp, dây điện chằng chịt ở chung cư này, nhiều người dân không khỏi lo lắng về việc “bà hỏa” ghé thăm bất cứ lúc nào. 

Tại chung cư cũ số 42, đường Nguyễn Huệ, phường Bến Nghé (Q.1, TP.HCM) cầu thang khá hẹp, chỉ đủ cho hai người đứng. Tại chung cư Bùi Viện (Q.1, TP HCM) dù có hai lối thoát hiểm, nhưng dọc các hành lang dù trang bị hệ thống ống nước chữa cháy, nhưng đường kính chỉ khoảng 7cm, không đảm bảo tiêu chuẩn về PCCC. 

Bất cập phòng cháy chữa cháy - Bài 1: Ngổn ngang hàng trăm quả bom nổ chậm

Thiết bị PCCC bị hư hỏng, mất trộm nhưng không thay thế ở chung cư Nguyễn Thị Nghĩa (quận 1).

Tại chung cư Nguyễn Huệ (Q.1), hiện còn tình trạng chung cư chỉ có một lối thoát hiểm duy nhất, nhưng đơn vị quản lý lại sử dụng làm bãi giữ xe và chứa đồ đạc. Người dân ở đây cho biết, ông Đoàn Ngọc Hải, Phó Chủ tịch UBND Q.1, TP HCM đã nhiều lần đến kiểm tra, chỉ đạo yêu cầu phường Bến Nghé phải nhanh chóng giải tỏa bãi xe này để có lối thoát hiểm cho người dân, nhưng sự việc đến nay vẫn đâu lại vào đấy.

Qua tìm hiểu các chung cư cũ trên địa bàn TP HCM, cho thấy thực trạng chung là hệ thống thiết bị hạ tầng PCCC hết sức sơ sài, không đảm bảo an toàn và cũng không được thay mới theo định kỳ. Thậm chí, tại một số chung cư, nhiều hộ dân sinh sống ở đây còn tỏ ra thờ ơ với tai nạn cháy nổ, dù hiểm họa có thể ập đến bất cứ lúc nào.

Ngoài việc thiếu các thiết bị PCCC theo quy định, không bảo trì, bảo dưỡng thì có rất nhiều nguy cơ về cháy nổ khác đang tiềm ẩn ở các chung cư cũ trên địa bàn TP HCM. Đó là tình trạng ô-tô xe máy được đặt ở nhiều nơi ngoài hầm để xe, lối thoát hiểm bị sử dụng sai mục đích hay việc cư dân sinh sống ở chung cư chứa các vật liệu cháy nổ (bình ga, bếp than…) không đúng quy định.

Cư dân sợ cháy nhưng thờ ơ

Bà Nguyễn Thị Dương, một cư dân ở chung cư Nguyễn Thị Nghĩa (Q.1) than thở: “Hầu hết các thiết bị PCCC tại chung cư này đều cũ kỹ rồi, được đặt ở đó khá lâu rồi nhưng cũng chẳng ai sử dụng”.

Ông Dương Văn Nam, ở chung cư Nguyễn Thái Bình (Q.1) hơn chục năm cho biết: Tình trạng xe máy để chật kín, ken dày khắp lối đi công cộng ở chung cư diễn ra thường xuyên. “Ngay cả lối đi bình thường cũng khó khăn chứ đừng nói khi xảy ra sự cố”- ông Nam lo lắng.

Được biết, các chung cư cũ hiện nay của TP HCM đều nằm ở khu vực trung tâm, gồm các quận 1,3,5,6,8,10,11 với mật độ cư dân đông đúc, phương tiện sử dụng nhiều nên việc tận dụng các khoảng không gian công cộng ít ỏi như cầu thang, lối thoát hiểm, hầm tại chung cư làm bãi giữ xe là điều gần như tất yếu. Nếu không thì chính những cư dân tại đây sẽ phải đi gửi phương tiện tại các nơi khác xa hơn, với giá cả đắt đỏ hơn nhiều.

Ông Đoàn Ngọc Hải, Phó Chủ tịch UBND Q.1, TP HCM từng nhiều lần dẫn các đoàn liên ngành kiểm tra các chung cư cũ trên địa bàn quận này, thừa nhận nguy cơ cháy nổ tại các chung cư cũ luôn thường trực. Đích thân ông Hải đã yêu cầu dọn các điểm bán hàng tại hành lang để trả lại sự thông thoáng cho chung cư Nguyễn Huệ (Q.1) hay yêu cầu phường Bến Nghé phải nhanh chóng giải tỏa bãi xe ở chung cư này để có lối thoát hiểm cho người dân, nhưng việc thực hiện chậm, do nhiều nguyên nhân. “Quan điểm của Q.1 là kiên quyết kiểm tra, xử lý rốt ráo các chung cư không đảm bảo điều kiện PCCC trên địa bàn. Chúng tôi liên hệ chính quyền phường Bến Nghé để tìm hiểu, lãnh đạo phường cho biết, đã mời các hộ dân chung cư cũ lên trụ sở phường để ghi nhận ý kiến. Trong đó, tình trạng nhiều hộ ở chung cư tự ý câu trộm điện rất nguy hiểm, hệ thống nước chữa cháy tại chung cư 42 Nguyễn Huệ cũng không thể bơm lên lầu 9, nếu xảy ra cháy nổ sẽ không thể xử lý tại chỗ được”- ông Hải nói.

Ngoài Q.1, PV Đại Đoàn Kết ghi nhận tại một số chung cư khác như chung cư Phúc Yên (Q.12), chung cư Miếu Nổi (Q.Phú Nhuận), chung cư Tân Mỹ (Q.7), chung cư Tôn Thất Thuyết (Q.4)… đều thiếu nhiều hạng mục, thiết bị PCCC, nhưng chưa bao giờ được cơ quan chức năng hướng dẫn người dân trực tiếp sử dụng. Hầu hết người dân phản ánh tình trạng các thiết bị PCCC đặt tại chỗ đó, nơi đó, chứ hầu hết chưa từng được sử dụng cũng như hướng dẫn cách sử dụng bao giờ. Sau thảm họa cháy tại chung cư Carina, nhiều cư dân ở các chung cư cũ tại TP HCM càng trở lên lo lắng, mong muốn sớm được đối thoại với chính quyền và được các cơ quan có trách nhiệm trực tiếp kiểm tra hệ thống thiết bị, hạ tầng PCCC tại nơi sinh sống. 

Điều đáng ngạc nhiên, vì nhiều lý do khác nhau, chính ban quản lý, chủ đầu tư và các cư dân ở các chung cư cũ hiện chưa tìm được tiếng nói chung. Nhiều người dân ở các chung cư phản ánh, hầu hết các chung cư này đều đã từng xảy ra các tranh chấp giữa chủ đầu tư và người dân về sở hữu, như thiết kế sai, sử dụng các công trình công cộng không đúng hay chậm bàn giao các hạ tầng hoặc chi tiêu các khoản tiền ở chung cư không đúng mục đích… Chính vì sự bất đồng giữa cư dân và đại diện chung cư khiến cho sự thống nhất về các phương án bảo đảm an toàn PCCC tại chung cư trở thành vấn đề nan giải, bất đồng kéo dài năm này qua năm khác. 

Trao đổi với chúng tôi, ông Huỳnh Ngọc Quang, Trưởng phòng hướng dẫn chỉ đạo về PCCC, Cảnh sát PCCC TP HCM thừa nhận, hiện tại ở TP HCM còn tới 474 chung cư cũ, được xây dựng từ trước năm 1975 hầu hết đã hết niên hạn sử dụng và gần như “bỏ không” các thiết bị PCCC. Nhiều căn hộ được cơi nới, rào chắn, không có lối thoát hiểm, tiềm ẩn những nguy cơ cháy nổ rất cao. Điều đáng nói là trong số 1.037 chung cư trên địa bàn hiện nay thì có đến hơn 40% các chung cư cũ không đảm bảo về PCCC, gây lo lắng không chỉ đối với công tác quản lý nhà nước về PCCC, mà cả đối với hàng chục ngàn sinh mạng con người đang sinh sống tại các chung cư này.    

HoREA kiến nghị quy hoạch lại khu vực để xe nhà chung cư

Ngày 5/4, Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) đã gửi văn bản kiến nghị Thủ tướng Chính phủ và các bộ ngành liên quan về việc quy hoạch khu vực để nhà xe chung cư nhằm hạn chế cháy nổ. 

HoREA kiến nghị, sửa đổi, bổ sung Luật Nhà ở, Thông tư 02 của Bộ Xây dựng nhằm đảm bảo trật tự, an toàn khu vực để xe không được vượt quá công suất thiết kế, đảm bảo có người trực bảo vệ, trực phòng cháy chữa cháy 24/7. Để đảm bảo an toàn phòng cháy, chữa cháy tại chung cư cần quy định khu vực để xe tách biệt với khu ở để giảm thiểu nguy cơ xảy ra cháy, tầng hầm chung cư chỉ nên sử dụng để bố trí hệ thống kỹ thuật, hoặc làm các dịch vụ ít có nguy cơ xảy ra cháy. Đối với dự án nhà chung cư, nhà liền kề, không xây dựng tầng hầm thì bổ sung quy chuẩn xây dựng để khuyến khích chủ đầu tư dành 100% diện tích tầng trệt (tầng 1) của dự án làm khu vực để xe. Riêng khu vực trung tâm đô thị, khu vực chỉnh trang đô thị vẫn tiếp tục cho phép xây dựng chỗ để xe tại các tầng hầm chung cư…

Lý giải kiến nghị nêu trên, HoREA cho rằng, tầng hầm để xe tại các chung cư đang tồn tại nhiều bất cập. Cụ thể, tầng hầm quá tải đối với công suất thiết kế để xe, ngột ngạt, nhiệt độ cao, thậm chí tích tụ nhiều khí gas có thể gây cháy nổ. Về phương tiện, nhiều xe máy xuống cấp, cũ nát, vừa dễ bị rò rỉ xăng dầu… Đây là những nguy cơ tiềm ẩn cháy rất cao trong khu vực để xe.     

Thanh Giang

Thành Luân - Đoàn Xá

Tin cùng chuyên mục

Tin mới