Dải Gaza bỏng cháy

Chủ nhật, 20/05/2018 08:30:00 | Quốc tế
Đài NBC của Mỹ chính là kênh đưa tin đầu tiên và đậm đặc nhất về quyết định di dời Đại sứ quán Mỹ tới Jerusalem và tổ chức lễ ăn mừng vào hôm 14/5 vừa qua: “Hình ảnh những quan chức Mỹ và Israel ăn mặc sang trọng ở một bên, bên còn lại là hình ảnh những cái chết, nỗi tuyệt vọng và lửa khói”.

Dải Gaza bỏng cháy

60 người thiệt mạng và hàng nghìn người bị thương trong sự kiện thảm họa trên Dải Gaza. (Nguồn: Getty).

“Ngày thảm họa” tái diễn

Cũng vào ngày 14/5 cách đó tròn 70 năm, 700.000 người Palestine cũng bắt đầu cuộc tháo chạy khỏi thành phố Jerusalem và khu vực để cố thoát khỏi các cuộc thảm sát mà binh sỹ người Do Thái gây ra. Ngày nay, sự kiện đó vẫn được người Palestine nhắc đến như ngày “Nakba” - hay “thảm họa” - và tổ chức kỷ niệm thường niên để nhắc nhở họ về phần lãnh thổ bị đánh cắp, những gia đình bị trục xuất.

Tính đến trước ngày 14/5, không một quốc gia nào trên thế giới đặt Đại sứ quán của họ ở Jerusalem bởi động thái như vậy bị coi là vi phạm luật pháp quốc tế.

Nghị quyết 191 mà LHQ thông qua vào năm 1947 đã đặt ra các điều kiện để phân chia khu vực này, trong đó cho phép người Palestine trở lại Jerusalem để thành một “Nhà nước Arab”, và người Israel trong một “Nhà nước Do Thái”. Jerusalem chịu quyền quản lý của LHQ theo một “cơ chế quốc tế đặc biệt”.

Sau đó, thỏa thuận đình chiến năm 1949 đã chính thức chấm dứt cuộc chiến tranh Arab-Israel đầu tiên, chia cắt Jerusalem bằng một “Đường Xanh” mà rìa phía Tây thuộc quyền quản lý của Israel và phần phía Đông do Jordan quản lý.

Việc Israel chiếm đóng khu vực Đông Jerusalem và khu Bờ Tây kể từ sau cuộc chiến Arab-Israel thứ hai năm 1967 được phần lớn cộng đồng quốc tế coi là hành động phi pháp và vi phạm các Nghị quyết của LHQ.

Đối với người dân Palestine, chủ quyền của họ đối với Jerusalem là điều gì đó mà giới lãnh đạo của các nước khác trên thế giới không được quyền quyết định - như việc Tổng thống Mỹ Donald Trump di dời Đại sứ quán Mỹ ở Israel từ Tel Aviv tới Jerusalem.

Chỉ vài phút sau khi Mỹ công bố quyết định trên vào hồi tháng 12 năm ngoái, con số người Palestine thiệt mạng trong các cuộc biểu tình đã tăng lên nhanh chóng. Đáng chú ý nhất trong sự kiện đó là ông Fadi Abo Salah, 30 tuổi, một người tàn tật ngồi xe lăn, cũng thiệt mạng do dính đạn từ lính bắn tỉa Israel, ngay trước mặt vợ và 3 người con nhỏ.

Israel, thường xuyên tự nhận mình là “nền dân chủ duy nhất ở Trung Đông”, đã thực hiện các vụ đàn áp biểu tình một cách hết sức “dân chủ”: Già, trẻ, trai, gái, người tàn tật đều bị họ bắn tỉa, nã hơi cay. Theo Guardian đưa tin hôm 15-5, một bé gái chỉ mới 8 tháng tuổi tên Laila al-Ghandour đã thiệt mạng vì hít phải hơi cay do binh sỹ Israel phóng ra.

Tẩy chay

Trong lúc giới chức Mỹ và Israel tổ chức ăn mừng tại tòa Đại sứ quán mới ở Jerusalem hôm 14/5, các bệnh viện ở Dải Gaza liên tục tiếp nhận số lượng lớn các nạn nhân biểu tình bị đàn áp bằng súng đạn. Các bệnh viện này thậm chí còn phải tận dụng bãi đậu xe để chữa trị cho các nạn nhân.

Chỉ cách đó 60 dặm, Đại sứ Mỹ tại Israel, David Friedman, đứng lên bục đài trước quốc kỳ Mỹ và tuyên bố: “Sự kiện lịch sử ngày hôm nay là nhằm tôn vinh tầm nhìn, lòng dũng cảm và đạo đức của một cá nhân mà chúng ta mang lòng biết ơn: Tổng thống Donald Trump”.

Ở Dải Gaza, con số người chết lúc đó tăng lên 59 người. 

Dải Gaza bỏng cháy

Một thanh niên Palestine tại cuộc biểu tình hôm 14/5.

Trong số 60 vị Đại sứ các nước ở Israel, chỉ có 23 người tham gia buổi lễ này, trong khi 54 người tẩy chay và chỉ có 4 đại diện của các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) tham dự.

Cộng đồng quốc tế phẫn nộ

Ảnh hưởng tiêu cực từ sự việc di dời Đại sứ quán lan rộng nhanh chóng. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã điện đàm với Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas và Quốc vương Jordan Abdullah để lên án “sự bạo lực của các lực lượng vũ trang Israel”, đồng thời chỉ trích việc Mỹ di dời Đại sứ quán.

Quốc vương Abdullah, người chịu trách nhiệm cai quản các khu vực thiêng liêng của Jerusalem cũng lên tiếng, nói rằng họ “có quyền đưa ra biện pháp pháp lý để bảo vệ các khu vực thiêng liêng của người Hồi giáo, đặc biệt là nhà thờ Al Aqsa”.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ - một nước thành viên NATO - Recep TAyyip Erdogan còn triệu hồi Đại sứ tại Israel và Mỹ về nước để phản đối. Nam Phi cũng triệu hồi Đại sứ tại Israel, có hiệu lực ngay lập tức, ngay trong lúc mà lễ mở cửa Đại sứ quán mới của Mỹ ở Jerusalem đang diễn ra.

Cộng hòa Ireland triệu tập Đại sứ Israel ở nước họ để phản ứng về tình trạng bạo lực, trong khi Kuwait kêu gọi một cuộc họp khẩn cấp của Hội đồng Bảo an LHQ nhưng bị Mỹ chặn lại. Tuyên bố dự thảo mà Kuwait soạn có đoạn thể hiện “sự phẫn nộ và tang thương trước vụ sát hại những thường dân Palestine đang biểu tình theo đúng quyền của họ”.

Đức đưa ra phản ứng yếu ớt hơn khi thể hiện quan ngại về vụ thảm sát: “Quyền được biểu tình hòa bình cũng cần được áp dụng ở Gaza”; người phát ngôn Bộ Ngoại giao nước này nói.

Ở Anh, Thư ký phụ trách vấn đề nước ngoài của đảng Lao động, Emily Thornberry, đã đưa ra lời chỉ trích mạnh mẽ: “Chúng tôi cực lực lên án chính phủ Israel vì sự tàn bạo cùng những hành động không thể biện minh của họ ở Dải Gaza, chúng tôi chia buồn với người Palestine ở Gaza, những người đã mất đi người thân của mình”.

Điều tra, cấm vận

Cần phải hiểu rằng, có rất nhiều nước lên án mạnh mẽ cách phản ứng thái quá của Israel không chỉ vì một cuộc đàn áp biểu tình duy nhất, mà thực tế đã diễn ra suốt 6 tuần qua - trong đó thế giới liên tiếp chứng kiến cách hành xử bạo lực của lực lượng vũ trang Israel.

6 tuần vừa qua đã chứng kiến lực lượng vũ trang Israel liên tục sát hại người biểu tình và cả những người chỉ đến xem vốn không gây mối đe dọa gì cho họ ở Dải Gaza, rất nhiều trong số họ bị bắn vào lưng, nhiều người bị bắn dù đứng cách xa hàng rào biên giới hàng trăm mét, và nhiều nạn nhân thiệt mạng là trẻ em.

Sự việc kéo dài 6 tuần đã khiến Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres kêu gọi mở cuộc điều tra độc lập để xem liệu luật pháp quốc tế có bị phá vỡ trong cách hành xử của Israel hay không, và nói rằng Anh nên dẫn đầu Hội đồng Bảo an để đề xuất về cuộc điều tra này.

Sự việc trên cũng khiến cộng đồng quốc tế gây sức ép lớn đối với chính phủ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, kêu gọi ông này gỡ bỏ rào chắn trên Dải Gaza và chấm dứt việc chiếm đóng phi pháp phần lãnh thổ của người Palestine.

Chile - quốc gia tập trung cộng đồng người Palestine sống ngoài thế giới Arab đông nhất thế giới - trong tuần qua đã nâng lá cờ của người Palestine bên ngoài Phủ Tổng thống của họ. Đại sứ Bolivia tại LHQ, Sacha Sergio Llorenty, thậm chí còn đọc tên của từng nạn nhân Palestine thiệt mạng ở Dải Gaza trong một phiên họp LHQ trong tuần qua, trong lúc đang đội Keffiyeh - khăn trùm đầu truyền thống của người Palestine.

Tổ chức Ân xá Quốc tế cũng đưa ra lời kêu gọi toàn thế giới cấm vận vũ khí đối với Israel, gọi hành động trấn áp bạo lực người biểu tình của nước này là “vi phạm luật pháp quốc tế và nhân quyền”.

Người đưa ra quyết định di dời Đại sứ quán Mỹ tới Jerusalem, Tổng thống Trump, tuy nhiên lại không có mặt trong buổi lễ mà ông gọi là “bước đi lịch sử”. Ông quyết định ở lại Washington và gửi đi một đoạn video tới tòa Đại sứ cách đó gần 6.000 dặm để chúc mừng sự kiện.    

Linh Chi

Tin cùng chuyên mục

Tin mới