Đánh thuế hay tịch thu?

Thứ hai, 16/04/2018 08:00:27 | Tài chính
Vấn đề thu thuế 45% đối với tài sản, thu nhập không chứng minh được nguồn gốc trong dự thảo Luật Phòng, chống tham nhũng sửa đổi đang gặp phải nhiều ý kiến.

Đánh thuế hay tịch thu?

Ông Đặng Quang Thắng.

Trao đổi với phóng viên Đại Đoàn Kết, luật gia Đặng Quang Thắng (Hội Luật gia Việt Nam) cho rằng, nếu không giải trình được một cách hợp lý thì tài sản đó phải bị tịch thu, thu hồi. Bởi nếu áp dụng thu thuế 45% thì cũng có nghĩa 55% tài sản, thu nhập còn lại dễ hiểu là hợp pháp và họ sẽ thực hiện giao dịch, dịch chuyển, chuyển nhượng.

PV: Dự thảo Luật Phòng, chống tham nhũng sửa đổi đặt vấn đề thu thuế 45% đối với tài sản, thu nhập không chứng minh được nguồn gốc. Ông nghĩ sao khi có ý kiến cho rằng tài sản bất minh đáng ra phải thu hồi thay vì đánh thuế? 

Ông Đặng Quang Thắng: Tôi xin đưa ra suy ngẫm, quan điểm mang tính gợi mở cho việc nghiên cứu vấn đề này. Chúng ta đang trong giai đoạn xây dựng Nhà nước pháp quyền, nhất là trên nền tảng Hiến pháp năm 2013. Xuất phát từ tình hình thực tiễn trong công cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng (PCTN) chúng ta cần phải sửa đổi Luật PCTN nói chung và  việc xử lý tài sản, thu nhập không chứng minh được nguồn gốc nói riêng như thế nào.

Theo tôi, tại Điều 32 Hiến pháp 2013 đã quy định tại Khoản 1: “Mọi người có quyền sở hữu về thu nhập hợp pháp, của cải để dành, nhà ở tư liệu sản xuất, phần vốn góp trong doanh nghiệp hoặc trong tổ chức kinh tế khác”. Như vậy chỉ có thu nhập hợp pháp mới được Nhà nước ghi nhận và bảo đảm, còn bất hợp pháp thì không được thừa nhận, ở đây để xử lý tài sản, thu nhập kê khai không trung thực hoặc giải trình không hợp lý không chứng minh được nguồn gốc thì phải xây dựng được khái niệm pháp lý thế nào là thu nhập kê khai không trung thực hoặc giải trình không hợp lý.

Tôi xin nhấn mạnh quy phạm này phải đảm bảo sự chặt chẽ về mặt cấu trúc và sự chính xác về mặt khoa học. Từ quy phạm pháp luật này nó sẽ có mối liên hệ với rất nhiều luật chuyên ngành khác như Luật Hình sự, Luật Tố tụng hình sự, Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Hành chính.. và từ mối liên hệ này mới có phương án xử lý phù hợp với pháp luật thực định.

Theo tôi, tài sản, thu nhập đã không chứng minh được nguồn gốc trước cơ quan chức năng có thẩm quyền, phải làm rõ vì sao không chứng minh được. Nếu bất minh, bất hợp pháp mà không giải trình được một cách hợp lý thì tài sản đó bị coi là bất hợp pháp phải bị tịch thu, thu hồi, nếu áp dụng thu thuế 45% thì vô hình trung 55% tài sản, thu nhập còn lại người ta dễ hiểu là hợp pháp hóa và họ sẽ định đoạt, thực hiện giao dịch, dịch chuyển, chuyển nhượng tài sản này thì tính sao? Hơn nữa phải chăng thu thuế 45% chẳng khác nào là hình thức “phạt cho tồn tại”.  

Hiện ở nhiều nước trên thế giới để chống tham nhũng họ thường kiểm soát tài sản thu nhập. Mọi giao dịch đều phải tiến hành qua tài khoản ngân hàng. Còn ở ta, thưa ông?

- Theo tôi, đây là một trong những giải pháp nâng cao hiệu quả PCTN. Cụ thể phải xây dựng hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật về kiểm soát thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn; sửa đổi, bổ sung các quy định hiện hành về minh bạch tài sản, thu nhập theo hướng quy định việc mua, bán tài sản có giá trị lớn phải thanh toán qua tài khoản tiến tới hạn chế tối đa giao dịch bằng tiền mặt thay vào đó bằng tài khoản ngân hàng. Việc này nhiều nước trên thế giới họ đã thực hiện song đối với chúng ta còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố liên quan. Chúng ta cần phải nghiên cứu học tập đúc rút kinh nghiệm PCTN ở các nước để vận dụng sáng tạo phù hợp với điều kiện của nước ta hiện nay.

Ông nghĩ sao khi cần một cơ quan độc lập để kiểm soát tài sản, thu nhập của cán bộ như một số nước họ dùng cơ quan kiểm toán hay thuế để kiểm soát sự dịch chuyển của tài sản?

- Thực tế hiện nay việc kiểm soát tài sản, thu nhập có vẻ thiếu tình chuyên nghiệp, cụ thể có quá nhiều chủ thể tham gia và đây chính là nguyên nhân việc kiểm soát không mang lại hiệu quả mong muốn. Như việc kê khai mang nặng tính hình thức, một phần quan trọng là chúng ta thiếu một tổ chức chịu trách nhiệm  chính, thực trạng phổ biến người có trách nhiệm nhận bản kê khai vừa không đủ chuyên môn để  xử lý phát hiện những điều bât hợp lý trong bản kê khai vừa không có thời gian để nghiên cứu vì số lượng bản kê khai quá lớn đẫn đến quá tải , không thể thực hiện hoàn thành nhiệm vụ. Hơn nữa việc tiến hành xác minh lại rất phức tạp dẫn đến số bản kê khai phải xác minh lại rất ít, đồng thời việc xác minh lại  đòi hỏi cán bộ phải có nghiệp vụ, kỹ năng thu thập, xác minh thông tin, đánh giá thông tin, đây là một công việc đặc thù có chuyên môn nghiệp vụ rất cao.

Để đáp ứng việc trên đây thì cần phải  giao cho một cơ quan ở Trung ương làm đầu mối quản lý, theo dõi, giám sát, kiểm soát, tiếp nhận, xử lý thông tin, xác minh về tài sản, thu nhập; xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về tài sản, thu nhập của người có chức vụ quyền hạn từ khâu tiếp nhận đến rà soát  đến việc thẩm tra xác minh (nếu cần). Cơ quan này phải được quyền chủ động đánh giá xác minh khi có nghi ngờ,  được quyền huy động, phối hợp với các cơ quan điều tra, thuế, ngân hàng để xác minh làm rõ những vấn đề bất thường, không hợp lý.

Vậy đối với xác minh nguồn gốc tài sản, có lẽ cần quy trách nhiệm đối với cơ quan xác minh nguồn gốc tài sản, tránh trường hợp “chạy” để hợp lý hóa cho bản xác minh nguồn gốc?

- Như tôi đã nói: Cần giao cho một cơ quan Trung ương làm đấu mối kiểm soát tài sản thu nhập, trong đó cơ quan này có trách nhiệm xác minh nguồn gốc tài sản thông qua bản kê khai tài sản. Tuy nhiên việc “chạy” để hợp lý hóa bản xác minh nguồn gốc là khó tránh khỏi, đây chính là hành vi tiếp tay cho tham nhũng, tiêu cực ở ngay cơ quan PCTN.

Do vậy để ngăn chặn hiện tượng này, chúng ta phải xây dựng được cơ chế công khai tài sản, thu nhập, có cơ chế kiểm tra, giám sát tính trung thực trong việc kê khai, đồng thời xử lý nghiêm khắc các cá nhân,tổ chức đặc biệt là người đúng đầu không thực hiện hoặc thực hiện đầy đủ các quy định về xác minh nguồn gốc tài sản, cần xây dựng cơ chế xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về tài sản, thu nhập của người có chức vụ quyền hạn, ở đó người dân có thể tiếp cận thông  tin về tài sản của công chức đã kê khai và phản ánh sự bất bình thường về tài sản của công chức từ đó giúp các cơ quan chức năng phát hiện sự thiếu minh bạch, gian dối, thiếu trung thực trong bản kê khai, nếu làm tốt công việc  này thì hạn chế được rất nhiều tình trạng “chạy” để hợp lý hóa cho bản xác minh nguồn gốc.

Nếu chúng ta có một cơ quan chuyên trách kiểm soát tài sản thu nhập, trong đó cơ quan này có trách nhiệm xác minh nguồn gốc tài sản thông qua bản kê khai tài sản thì cơ quan này phải chịu trách nhiệm. Và nhìn chung, phải có chế tài đủ mạnh để không ai dám làm sai. 

Trân trọng cảm ơn ông!

H.Vũ (thực hiện)

Tin cùng chuyên mục

Tin mới