Nhiều chi phí ngầm, hộ cá thể 'không muốn lớn'

Thứ ba, 08/05/2018 08:00:00 | Thị trường
Với mục tiêu đến năm 2020, cả nước có 1 triệu DN, Chính phủ đang sử dụng nhiều giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu này. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều hộ kinh doanh cá thể có số nhân công nhiều, quy mô vốn lớn lại vẫn không muốn trưởng thành, phát triển thành DN. Vì đâu có nghịch lý này?

Nhiều chi phí ngầm, hộ cá thể không muốn lớn

Ngại thủ tục nên nhiều hộ kinh doanh cá thể “không muốn lớn”

Nhiều rào cản được rỡ bỏ

Số liệu thống kê cho thấy, tính đến cuối năm 2017, cả nước có gần 5 triệu hộ sản xuất, kinh doanh, gấp 10 lần số DN đang hoạt động, với tổng tài sản ước tính khoảng 655.000 tỷ đồng. Trong số này có rất nhiều hộ kinh doanh dù có doanh thu lớn, đội ngũ nhân công đông đảo, song, hầu hết vẫn vẫn chọn mô hình kinh doanh hộ gia đình chứ không hề có ý định đăng ký trở thành DN.

Thời gian qua, chúng ta đã chứng kiến các bộ, ngành đã rất nỗ lực trong việc cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh nhằm tạo môi trường thông thoáng hơn cho cộng đồng DN. Theo đó, hơn một nửa số thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh của ngành tài chính cũng như ngành công thương đã được cắt bỏ một cách mạnh mẽ trong khoảng 1 năm trở lại đây. 

Mới đây nhất, Bộ trưởng Bộ Công thương tiếp tục cắt giảm 54 điều kiện kinh doanh ở nhiều lĩnh vực ngành công thương sau khi đã “trảm” 55% số thủ tục hành chính, giấy phép con gây cản trở DN. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũng yêu cầu các đơn vị chức năng nghiên cứu, lập phương án, lộ trình cắt giảm ít nhất 50% điều kiện kinh doanh trình Chính phủ trước ngày 30/6/2018...

Những động thái này đang tạo ra không gian, động lực mới cho môi trường kinh doanh, mang đến sự hứng khởi nhất định cho cộng đồng DN. Dư luận đặt kỳ vọng, những chuyển biến của môi trường kinh doanh từ sự nỗ lực của nhà quản lý sẽ thúc đẩy nhanh hơn nữa mục tiêu của Chính phủ đến năm 2020 cả nước có 1 triệu DN.

Tuy nhiên, nhìn vào thực tế hiện nay, môi trường kinh doanh dù có nhiều khởi sắc dường như cũng không tác động nhiều đến tư duy của các hộ kinh doanh cá thể - những đối tượng chính của mục tiêu 1 triệu DN nói trên. Nguyên do là dường như các hộ kinh doanh cá thể không mặn mà lắm với việc sẽ vươn lên thành DN, nói đúng hơn là họ không muốn “lớn”.

Hộ cá thể ngại lớn

Một khảo sát của Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) được thực hiện với những hộ kinh doanh lớn, tương đương với quy mô DN nhỏ cho thấy, chỉ có khoảng 8,7% hộ kinh doanh có vốn từ 1 - 5 tỷ đồng nghĩ tới việc chuyển đổi thành DN. Tỷ lệ hộ kinh doanh có trên 10 lao động muốn trở thành DN chỉ khoảng 5,63%. Với các hộ kinh doanh lớn này, cơ quan quản lý đã có nhiều chính sách khuyến khích chuyển đổi thành DN, nhưng có tới 11% số hộ thờ ơ với khuyến khích này. Tại sao các hộ kinh doanh cứ muốn “nhỏ bé” mãi, không muốn lớn lên? 

Trả lời câu hỏi này, nhiều hộ kinh doanh thẳng thắn nói, họ ngại chuyển sang mô hình DN vì phải thay đổi chế độ kế toán từ thuế khoán lên tự khai, tự nộp, tự in và sử dụng hóa đơn. Bên cạnh đó, cách thức quản lý sổ sách thay đổi đòi hỏi hộ kinh doanh phải thuê nhân lực, xây dựng hệ thống quản trị…, làm gia tăng chi phí.

Ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội DN Nhỏ và vừa TP Hà Nội cho biết, nếu không “lớn lên”, cứ “nhỏ bé” mãi, hộ kinh doanh có thể  che giấu doanh số, doanh thu. Nguyên nhân nữa, ông Mạc Quốc Anh cho hay, đó là  khi trở thành công ty TNHH, công ty cổ phần thì thương hiệu có thể phải thay đổi. Theo vị này, thực tế nhiều hộ kinh doanh có tới 40 - 50 lao động, phát triển hơn cả những DN cổ phần, TNHH. Doanh thu của họ rất cao nhưng thuế đóng rất ít (thuế khoán), đây cũng là một  trong những vấn đề liên quan đến thất thoát nguồn thu thuế của Nhà nước.

Theo chuyên gia kinh tế Lưu Bích Hồ, khi “lớn” thành DN, áp lực thanh tra, kiểm tra sẽ càng nhiều, rủi ro càng lớn. Điều này, được phản ánh rõ qua kết quả điều tra của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) về Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) được công bố những năm qua. Tại các bản báo cáo này, VCCI đã phải lên tiếng cảnh báo về tình trạng DN bị thanh tra, kiểm tra quá nhiều, khi bình quân một DN nhỏ và vừa phải tiếp đón từ 1 - 2 đoàn thanh tra, kiểm tra trong 1 năm; còn DN quy mô lớn phải đón tới 3, thậm chí 4 đoàn.

Ngoài ra, những khoản chi phí “ngầm” lớn mà các DN vẫn thường xuyên phải “gánh” cũng gây ra những rào chắn cản trở mong muốn được “trưởng thành” của các hộ kinh doanh cá thể hiện nay. Con số điều tra của VCCI cho biết, 9 - 11% DN được khảo sát cho rằng chi phí không chính thức chiếm tới hơn 10% doanh thu.  

 Minh Phương

Tin cùng chuyên mục

Tin mới