Đột phá xây dựng đặc khu

Thứ Ba, 12/09/2017 07:15:00 | CHÍNH TRỊ
Ngày 11/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về Dự án Luật Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt. Mục tiêu xây dựng luật là tạo cơ sở pháp lý cho việc thành lập, phát triển, quản lý và hoạt động của 3 đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt: Vân Đồn (Quảng Ninh), Bắc Vân Phong (Khánh Hòa) và Phú Quốc (Kiên Giang).

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân chủ trì và phát biểu khai mạc Phiên họp thứ 14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XIV. (Ảnh: Trọng Đức/TTXVN).

Cần cơ chế, chính sách vượt trội 

Theo Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng, hiện nền kinh tế đất nước đang có dấu hiệu phát triển chậm lại, năng lực cạnh tranh thấp, việc khai thác các tiềm năng tĩnh, lợi thế tự nhiên và nguồn lực đã dần tới hạn; môi trường đầu tư của Việt Nam cũng đang mất dần tính hấp dẫn trước sự cạnh tranh mạnh mẽ.

Do đó mục tiêu xây dựng luật là hình thành những khu vực tăng trưởng cao với phương thức quản lý mới và ổn định trong một thời gian dài; tạo ra những khu vực có môi trường sống hiện đại, xanh, sạch, an toàn; tạo ra được giá trị mới và gia tăng cao trong một thời gian ngắn để bắt kịp với các nước trong khu vực và trên thế giới; tăng cao thu nhập bình quân đầu người và đóng góp ngân sách nhà nước. 

“Việc ban hành luật cũng tạo ra một môi trường đầu tư kinh doanh đặc biệt thuận lợi cho khởi nghiệp sáng tạo, nghiên cứu và phát triển, các ngành khoa học, kỹ thuật, công nghệ mới; giáo dục, y tế; dịch vụ, du lịch nghỉ dưỡng cao cấp, công nghiệp văn hóa; phát triển ngành dịch vụ hậu cần cảng biển và sân bay; thương mại, tài chính”- Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng cho hay.

Trên cơ sở đưa ra so sánh 9 nhóm tiêu chí như chính sách về môi trường đầu tư kinh doanh; phát triển kết cấu hạ tầng; dịch vụ hỗ trợ đầu tư; ưu đãi đầu tư; đất đai; lao động; giải quyết tranh chấp; thu hút ngoại kiều...  

Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng cho rằng, nội dung quy định tại Dự thảo luật hầu hết có ưu đãi cao hơn, thuận lợi hơn so với các đặc khu kinh tế, khu kinh tế tự do tại Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Indonesia, Malaysia, Thái Lan, Singapore, Myanmar.

“Dự thảo luật mở cửa thị trường tại đơn vị hành chính kinh tế đặc biệt với mức cao hơn các khu vực khác; cắt giảm tối đa ngành nghề kinh doanh có điều kiện; quy định việc đăng ký đầu tư kinh doanh đối với nhà đầu tư theo trình tự, thủ tục đơn giản nhất, không thực hiện thủ tục quyết định chủ trương đầu tư đối với dự án đầu tư thuộc thẩm quyền quyết định của Thủ tướng và UBND cấp tỉnh theo quy định tại Luật Đầu tư. Còn về đất đai, Dự thảo đưa ra quy định thời hạn sử dụng đất tối đa là 99 năm đối với các dự án đầu tư khu hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo, nghiên cứu và phát triển, y tế, giáo dục, dự án đầu tư thuộc ngành, nghề ưu tiên phát triển. Hay như việc áp dụng mức thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với dịch vụ kinh doanh casino, kinh doanh đặt cược thấp hơn mức thuế suất hiện hành để cạnh tranh với Singapore, Malaysia, Macao trong việc thu hút người nước ngoài chơi casino”- Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng phân tích.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Nguyễn Khắc Định- thay mặt cơ quan thẩm tra cho biết: Thường trực Ủy ban Pháp luật tán thành với sự cần thiết ban hành Luật Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt.

Đồng thời cho rằng việc xây dựng luật là nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về “Xây dựng một số đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt với thể chế vượt trội để tạo sức tăng trưởng và thử nghiệm đổi mới, hoàn thiện tổ chức bộ máy thuộc hệ thống chính trị”.

Tuy nhiên, để tạo lập mô hình phát triển mới có tính đột phá cho các đơn vị này nhằm mục đích cạnh tranh trong khu vực và với quốc tế, ông Định cho rằng, Dự thảo Luật này có thể quy định những cơ chế, chính sách vượt trội so với các luật hiện hành. Tuy nhiên, phải bảo đảm phù hợp với Hiến pháp, bảo đảm yêu cầu quốc phòng, an ninh quốc gia vàcác quyền,lợi ích của nhân dân.

“Thường trực Ủy ban Pháp luật đề nghị cơ quan soạn thảo cần đánh giá thực trạng của các đặc khu kinh tế hiện có của các nước trong khu vực và khả năng thu hút đầu tư của các đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt sau khi được thành lập; tác động của tình hình an ninh chính trị trong khu vực đến sự phát triển ổn định của các đơn vị này, vì các địa bàn dự kiến thành lập 3 đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt đều là những nơi có vị trí chiến lược, nhạy cảm”- ông Định bày tỏ.

“Thay vỏ phải thay ruột”

Đưa ra dẫn chứng khi hình thành đặc khu Thẩm Quyến (Trung Quốc) thì Thẩm Quyến là một làng chài cho nên Trung Quốc đã dành những cơ chế rất đặc biệt để biến làng chài này thành Thẩm Quyến hôm nay- Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển đặt vấn đề: Cần giữ nguyên tắc, chúng ta phải lấy sự ổn định quốc phòng an ninh, toàn vẹn lãnh thổ là cái gốc, còn về kinh tế có thể thông thoáng nổi trội so với các vùng khác để thu hút đầu tư.

Các chính sách đối với các vùng này phải phù hợp với thực tế. Nhưng có cảm giác các chính sách về kinh tế được quy định còn theo cách cũ, tư duy cách đây đã 30 năm cho nên bây giờ phải khác. “Chúng ta không phải kêu gọi đầu tư bằng mọi giá mà phải có lựa chọn.

Do đó phải cải cách cơ chế thủ tục hành chính, làm sao giảm được chi phí nhà đầu tư bỏ ra mà người ta gọi là tiêu phí, lãng phí, khoản chi phi truyền thống. Nhưng quan trọng bộ máy phải gọn nhẹ. Một người có thể được trao quyền rất lớn nhưng việc kiểm soát quyền lực cũng phải đặc biệt để anh hành động vì lợi ích quốc gia chứ không lồng lợi ích cá nhân. Như lời Tổng Bí thư nói là “nhốt” quyền lực trong lồng luật pháp”- ông Hiển nhấn mạnh.

Cùng chung quan điểm, Phó Chủ tịch Quốc hội Đỗ Bá Tỵ cũng cho rằng, phải có đột phá, cơ chế phải thoáng, còn tổ chức như những nơi khác thì cuối cùng cơ chế vẫn thế và nhấn mạnh:  “Quan trọng là đảm bảo nguyên tắc không trái Hiến pháp, linh hoạt gắn với chức năng và đảm bảo giám sát”. 

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Vũ Hồng Thanh, khó khăn nhất trong Dự án Luật này là có thể đưa ra cơ chế kinh tế đặc thù. Nếu quyết tâm ban hành luật cần phải ban hành và vận dụng các quy định của Hiến pháp.

Còn Chủ nhiệm Uỷ ban Quốc phòng-An ninh của Quốc hội Võ Trọng Việt cho rằng, nên trao quyền cho Trưởng đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt nhưng quy định rõ người này được làm gì? Không được làm gì? Trách nhiệm ra sao? Bộ máy đầy đủ mà không cải tiến, cải tổ thì lại quay về như cũ, không có gì là đặc biệt, do đó luật phải tránh “cha chung không ai khóc” hay trách nhiệm người đứng đầu không rõ.

“Bộ máy đông nhưng không mạnh. Hội đồng, Ủy ban đều có thanh tra kiểm toán có nhưng chủ yếu các sai phạm đều do báo chí và nhân dân phát hiện. Do đó phải có cơ chế để kiểm soát. Thay vỏ phải thay ruột thì mới được”- ông Việt lưu ý.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân nhấn mạnh: Luật phải quán triệt chủ trương của Đảng nhưng vận dụng linh hoạt, không trái Hiến pháp.

“Quy định trong luật này phải có tính đột phá, vượt trội thì mới đặc biệt, mới tạo môi trường đầu tư hấp dẫn, bộ máy đủ quyền lực để thực hiện nhiệm vụ. Quy định của luật có thể khác, trái luật khác nhưng không thể trái Hiến pháp và phải cụ thể hoá, quán triệt chủ trương của Đảng về vấn đề này. Do đó cần tiếp tục lấy ý, nghiên cứu quy định liên quan mô hình tổ chức chính quyền. Nếu cần có thể sửa Luật Tổ chức chính quyền địa phương để tạo sự đột phá trong luật này”- Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.    

Hoài Vũ

Tin cùng chuyên mục

Tin mới