Người trồng xoài Úc lao đao

Thứ ba, 13/06/2017 08:05:00 | Dân tộc
2, 3 năm về trước, quả xoài Úc ở Cam Lâm Khánh Hòa “lên ngôi”. Trái tròn, màu sắc đẹp, hạt nhỏ, thơm và quan trọng hơn cả là giá 1 kg xoài lên tới 120.000 đồng, hấp dẫn đến mức nhiều nhà cưa hạ các giống xoài hiện có để trồng xoài Úc. Tuy nhiên, sự gia tăng đột biến của xoài Úc tại vùng đất này khiến nhiều người lo ngại. Và giờ sự lo ngại ấy đã bắt đầu hiện hữu.

Nhà nhà trồng xoài Úc

Xoài Úc (có nguồn gốc từ Úc) được nhiều người biết đến vì trái tròn, màu sắc đẹp, hạt nhỏ và thơm. Bởi vậy, ngoài tiêu thụ ở địa phương, phục vụ cho khách du lịch, xoài Úc được các thương lái đưa đi tiêu thụ ở thị trường phía Bắc với số lượng lớn. Dễ trồng, lợi nhuận cao, có thời điểm lên tới 120.000-130.000 đồng/kg, nên tính ra mỗi nhà vườn trừ các khoản chi phí mỗi vụ xoài lãi cả trăm triệu đồng đến cả tỉ đồng. 

Cây xoài mang lại lợi nhuận cao đến vậy nên cũng không mấy khó hiểu khi nhà nhà, người người trồng xoài Úc. Ở thị trấn Cam Lâm (huyện Cam Lâm) nhiều gia đình không đắn đo khi quyết định cắt ngọn, hạ cành hàng trăm gốc xoài tứ quý, xoài cát Hòa Lộc đã  có thâm niên hàng chục năm tuổi để ghép trồng xoài Úc. Xoài Úc trở thành cây trồng “hot” nhất ở thời điểm đó - năm 2015. Nhà nhiều thì 4, 5ha, ít cũng phải 1,2 ha. 

Nhiều người dân ở xã Cam Hải Tây cho biết, động lực của sự chuyển đổi ồ ạt sang xoài Úc là do giá bán của loại xoài này mấy năm trở lại đây luôn duy trì ở mức cao. Lợi nhuận thu được lớn, thời gian thu hồi vốn ngắn trong khi các loại xoài tây, xoài bồ hay xoài cát Hòa Lộc… đều giảm sút hiệu quả trông thấy. 

Cao điểm, năm 2014, giá 1kg xoài Úc lên tới 120.000đồng/kg, đến đầu năm 2016 do diện tích trồng tăng nhanh lên giá chỉ xuống còn 50-60.000 đồng/kg. Tuy nhiên, cứ nhẩm tính, 1ha xoài Úc cho thu hoạch trung bình 4 tấn quả, người trồng xoài thu về 210 triệu đồng, sau khi trừ chi phí đầu tư thu lãi đến hơn 100 triệu đồng.

Trong khi đó với xoài tây, xoài bồ, xoài cát Hòa Lộc giá bán thấp hơn nhiều nên hiệu quả chưa bằng  nửa do ảnh hưởng của sương muối, bọ, rầy tấn công và nắng hạn. Xoài chính vụ giá cao, xoài trái vụ giá còn cao hơn rất nhiều, tăng gấp 3 lần nên nhiều nhà vườn thu lãi cả tỷ đồng.

Theo ông Nguyễn Ta - Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Cam Lâm thì trên địa bàn huyện có 4.663ha trồng xoài, nếu như năm 2014, diện tích xoài Úc chỉ mới có 275ha (trồng mới) thì đến cuối năm 2015, diện tích xoài Úc đã lên đến gần 1.800ha (trồng mới và ghép). Và diện tích trồng xoài tiếp tục tăng vào đầu năm 2016. Việc chuyển đổi này là tự phát trong nông dân”.

Giá giảm mạnh, nông dân lao đao

Diện tích trồng tăng mạnh nhưng giá cả lại tỷ lệ nghịch khiến nhiều người bắt đầu lo ngại có thể làm mất cân đối giữa các loại xoài trên địa bàn, dẫn tới chuyện được mùa mất giá. Việc chuyển đổi ồ ạt cũng làm mất nguồn gen quý từ giống xoài Thủy Triều (giống xoài bản địa đã tồn tại cả trăm năm), gây khó khăn cho việc cấy ghép cũng như chọn giống về sau.

Thêm vào đó, ngoài tiêu thụ ở thị trường trong nước thì xoài Úc ở Cam Lâm hầu hết được thương lái Trung Quốc thu mua. Trong khi đó, những cuộc giải cứu nông sản gần đây đối với dưa hấu, chuối, thanh long… đã cho thấy mức độ phụ thuộc vào một thị trường khiến nông dân dễ rơi vào tình trạng “được mùa mất giá”.

 Và thực tế hiện nay đã cho thấy, nguồn cung nhiều, thương lái ép giá, quả xoài Úc đang nằm trong tình trạng tương tự. Diện tích xoài Úc đã tăng đột biến, dẫn đến tình trạng cung vượt cầu, đồng thời Trung Quốc cũng hạn chế nhập xoài nên giá loại xoài này giảm liên tiếp trong khoảng 1 năm trở lại đây. Nếu như năm 2016 xoài Úc có giá từ 50-70.000 đồng/kg thì năm nay chỉ còn 25.000 đồng/kg. 

Hiện nay, Hội Những người trồng xoài huyện Cam Lâm (thủ phủ trồng xoài của tỉnh Khánh Hòa) đang tích cực tìm đầu ra cho loại xoài này. Theo ông Diệp Thế Thanh, Chủ tịch Hội Những người trồng xoài huyện Cam Lâm, đã có 2 doanh nghiệp ở TP HCM và Bến Tre ra khảo sát và hứa mua xoài Úc để xuất khẩu sang một số nước châu Âu và bán ở các tỉnh phía Nam. Đây là tín hiệu vui cho người nông dân trồng xoài ở Cam Lâm. Tuy nhiên, đó cũng thêm một bài học để người nông dân rút kinh nghiệm tránh rơi vào tình trạng “được mùa mất giá, được giá mất mùa”.

    Thanh Hằng