Hướng đi cho các thành phần kinh tế

Thứ Ba, 06/06/2017 08:35:00 | GÓC NHÌN ĐẠI ĐOÀN KẾT
Ngày 3/6, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ký ban hành Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa XII về “Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN”. Trong những ngày tới, Trung ương cũng sẽ công bố thêm 2 Nghị quyết nữa: một về đổi mới doanh nghiệp nhà nước và một về phát triển kinh tế tư nhân. Việc Trung ương chính thức ban hành 3 Nghị quyết đưa đến một cách nhìn tổng thể, một cách tư duy tổng thể cho những vấn đề kinh tế của đất nước trong giai đoạn phát triển hiện nay và kể cả về sau.

Mới đây, dự và phát biểu tại hội thảo với tên gọi “Đổi mới doanh nghiệp nhà nước và phát triển kinh tế tư nhân”, TS Vũ Đình Ánh chuyên gia kinh tế khi nói về vai trò của kinh tế tư nhân đã nhấn mạnh vai trò ấy phần lớn do khu vực kinh tế tư nhân quyết định với nỗ lực nâng cao hiệu quả, sức cạnh tranh thông qua tăng cường tiềm lực tài chính, trình độ quản lý, trang bị máy móc thiết bị công nghệ hiện đại, đào tạo và sử dụng đội ngũ lao động có trình độ cao, lao động có kỷ luật, có tác phong công nghiệp hiện đại,... 

Bên cạnh đó cần có sự quan tâm khuyến khích thích đáng của Đảng và Nhà nước để kinh tế tư nhân phát huy tốt nhất vai trò tích cực, đồng thời hạn chế những khiếm khuyết tiêu cực.  Vậy, sự khuyến khích ấy là gì, TS Ánh cho rằng: Điều kiện tiên quyết là Nhà nước tạo ra môi trường kinh doanh bình đẳng, không phân biệt đối xử giữa kinh tế nhà nước với kinh tế tư nhân. Vì thế, lần này, việc Trung ương ra Nghị quyết cũng thể hiện sự nhìn nhận đánh giá đúng về đóng góp của khu vực tư nhân cho sự phát triển chung. Trong bối cảnh mà doanh nghiệp nhà nước (DNNN) hoạt động theo lối cũ với bộ máy cồng kềnh,  hiệu quả không cao; thì khu vực kinh tế tư nhân (KTTN) dường như đã trở nên năng động hơn, nhạy bén hơn và vì thế hiệu quả mang lại khá cao. 

Vậy DNNN đang ở đâu trong quá trình phát triển hiện nay? Chủ trương cổ phần hóa DNNN để tính đến hiệu quả làm ăn ngõ hầu có thể cạnh tranh với khu vực KTTN đến đâu?
Theo thống kê, đến năm 2016, đã cổ phần hóa trên 4.500 DNNN. Dù vậy, thực tế 10 năm qua cho thấy, cổ phần hóa luôn chậm so với yêu cầu. Chất lượng cổ phần hóa còn thấp. Nhiều mục tiêu quan trọng chưa đạt được, trước hết là mục tiêu thu hút đầu tư tư nhân và giảm tỷ trọng cổ phần nhà nước tại doanh nghiệp theo quy định.

Nhiều DN cổ phần hóa chỉ có cổ phần nhà nước và cổ phần của người lao động, thậm chí cổ phần nhà nước lên đến 99% vốn điều lệ. Nhà nước vẫn phải duy trì cổ phần tại doanh nghiệp không thuộc diện Nhà nước phải nắm giữ cổ phần.

Bối cảnh tổng thể nêu trên cho phép hy vọng về một kết quả khả quan trong thực hiện kế hoạch cổ phần hóa 2016-2020 xét về số lượng doanh nghiệp chuyển đổi. 

Trên khía cạnh hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường và cải thiện quản trị công ty, việc chuyển DNNN thành công ty cổ phần như định hướng tại Hội nghị Trung ương 5 khóa XII vì thế được xem là một bước khởi đầu cần thiết, tốt hơn so với mô hình doanh nghiệp 100% sở hữu nhà nước.

Vấn đề quan trọng không nằm ở số lượng doanh nghiệp chuyển đổi, mà là đóng góp thực sự tích cực và hiệu quả của cổ phần hóa và cải cách DNNN vào tái cơ cấu kinh tế cũng như sự phát triển chung của đất nước. Do đó, trong giai đoạn 2016-2020 cần có các giải pháp căn bản hơn như cải thiện quản trị doanh nghiệp nhà nước theo chuẩn mực quốc tế, áp đặt kỷ luật thị trường và kỷ luật tài chính đối với doanh nghiệp nhà nước; thay đổi căn bản cơ chế quản lý của chủ sở hữu nhà nước, loại bỏ những ưu đãi, lợi thế của doanh nghiệp nhà nước, xác định lại vai trò của doanh nghiệp nhà nước trong thể chế kinh tế thị trường nhằm thúc đẩy khu vực tư nhân và đảm bảo một cơ cấu hợp lý của doanh nghiệp nhà nước trong nền kinh tế theo thông lệ kinh tế thị trường.

Còn với KTTN thì sao? TS Vũ Đình Ánh cho rằng: “Cần phải xoá bỏ các rào chắn đang ngăn cản quá trình tự do đi vào thị trường; bảo đảm quyền sở hữu tư nhân bằng các thể chế đặc biệt theo dõi các nghĩa vụ hợp đồng; áp dụng những biện pháp đặc biệt một cách cẩn trọng để hỗ trợ phát triển khu vực tư nhân chẳng hạn trong lĩnh vực thuế và tín dụng. Đó là những khuyến nghị chung cho các nước đang chuyển đổi, trong đó có Việt Nam”.

Bản thân KTTN phải vượt lên những mâu thuẫn nội tại, vừa đòi bình đẳng với khu vực nhà nước và khu vực kinh tế có vốn FDI lại vừa yêu cầu Nhà nước có những ưu đãi riêng. Nói tóm lại, tư nhân hay Nhà nước thì yêu cầu về sức mạnh nội tại là rất lớn. Nhà nước có thể tạo điều kiện về mặt pháp lý; mà việc cho ra đời 3 Nghị quyết liên quan đến kinh tế chính là điều kiện ấy; là cách tìm hướng đi cho sự bình đẳng giữa các thành phần kinh tế. 

Trong Nghị quyết ban hành ngày 3/6, Trung ương đã nêu rõ: Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Việt Nam có quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất; có nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế. Doanh nghiệp nhà nước giữ vị trí then chốt và là một lực lượng vật chất quan trọng của kinh tế nhà nước.

Đặc biệt, Nghị quyết nhấn mạnh: “Kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể cùng với kinh tế tư nhân là nòng cốt để phát triển một nền kinh tế độc lập, tự chủ. Các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế bình đẳng, hợp tác, cạnh tranh cùng phát triển theo pháp luật. Khuyến khích làm giàu hợp pháp. Thực hiện phân phối chủ yếu theo kết quả lao động, hiệu quả kinh tế, đồng thời theo mức đóng góp vốn cùng các nguồn lực khác và phân phối thông qua hệ thống an sinh xã hội, phúc lợi xã hội.” 

Và, “Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Nhà nước đóng vai trò định hướng, xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh tế; tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch và lành mạnh; sử dụng các công cụ, chính sách và các nguồn lực của Nhà nước để định hướng và điều tiết nền kinh tế, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và bảo vệ tài nguyên, môi trường; phát triển các lĩnh vực văn hóa, xã hội.

Thị trường đóng vai trò chủ yếu trong huy động và phân bổ có hiệu quả các nguồn lực, là động lực chủ yếu để giải phóng sức sản xuất; các nguồn lực nhà nước được phân bổ theo chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phù hợp với cơ chế thị trường.” Như vậy có thể thấy việc ra cùng lúc 3 Nghị quyết về kinh tế chính là cách định vị tốt nhất vị trí, vai trò và của mỗi thành phần kinh tế; là sự bổ sung lẫn nhau trong một quá trình phát triển chung.    

Hoàng Mai

Tin cùng chuyên mục

Có nên sợ chăng?

Có nên sợ chăng?

 3 ngày trước

Tin mới