Khi FDI áp đảo

Thứ bảy, 12/08/2017 08:35:00 | Thị trường
Theo đánh giá của giới chuyên gia, tăng trưởng kinh tế hiện nay vẫn phụ thuộc nhiều vào ngoại lực, chủ yếu tập trung tại một số tập đoàn đa quốc gia, bộc lộ những bất ổn, không bảo đảm tính bền vững. Con số doanh nghiệp FDI chiếm 2/3 tổng kim ngạch xuất khẩu, đóng góp hơn 40% tổng giá trị sản xuất công nghiệp của Việt Nam là một minh chứng.

Tăng trưởng kinh tế vẫn phụ thuộc nhiều vào khu vực FDI.

Phụ thuộc 

Số liệu của Tổng cục Thống kê cho biết, kim ngạch hàng hóa xuất khẩu thực hiện tháng 7/2017 đạt 17,50 tỷ USD, giảm 1,7% so với tháng trước, trong đó khu vực kinh tế trong nước đạt 4,90 tỷ USD, giảm 3,2%; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) đạt 12,60 tỷ USD, giảm 1%. So với cùng kỳ năm trước, kim ngạch hàng hóa xuất khẩu tháng 7 tăng 17,9%, trong đó khu vực kinh tế trong nước tăng 13,1%; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) tăng 19,9%.

Tính chung 7 tháng năm 2017, kim ngạch hàng hóa xuất khẩu ước tính đạt 115,2 tỷ USD, tăng 18,7% so với cùng kỳ năm 2016, trong đó khu vực kinh tế trong nước đạt 32,2 tỷ USD, tăng 14,6%; khu vực FDI đạt 83,0 tỷ USD, tăng 20,3%. Nhìn vào con số nói trên, có thể thấy, kim ngạch xuất khẩu khu vực DN FDI vẫn luôn áp đảo khi ở mức cao hơn rất nhiều so với khu vực kinh tế trong nước. Và khu vực DN FDI vẫn luôn được coi là nguồn lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế.

Theo nhận định của Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội- ông Vũ Hồng Thanh, hiện cơ cấu xuất khẩu phụ thuộc nhiều vào khối doanh nghiệp FDI và mặc dù Việt Nam đang có lợi thế so sánh tốt hơn nhiều nước ở khu vực ASEAN và Trung Quốc trong quan hệ thương mại và đầu tư quốc tế, nhưng chưa có giải pháp căn cơ để tận dụng các cơ hội thuận lợi, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế với tốc độ cao hơn. 

Cũng theo ông Thanh, tăng trưởng kinh tế hiện nay vẫn đang phụ thuộc nhiều vào ngoại lực, chủ yếu tập trung tại một số tập đoàn đa quốc gia lớn điều này bộc lộ những bất ổn, không bảo đảm tính bền vững.

Doanh nghiệp FDI được hưởng rất nhiều ưu đãi. (Ảnh minh họa).

“Hắt hơi” và “sổ mũi”

Giới chuyên gia kinh tế cũng cho rằng, tăng trưởng kinh tế phụ thuộc quá nhiều vào khối DN FDI sẽ khiến nền kinh tế mất tự chủ do nội lực ngày càng trở nên suy yếu. Mục tiêu quan trọng nhất của vốn FDI là chuyển giao công nghệ. Tuy nhiên, hiện chỉ có 5% công nghệ cao, 15% công nghệ trung bình, còn lại hơn 70% là công nghệ kém, lạc hậu cùng với việc sử dụng lao động phổ thông nên tạo ra giá trị gia tăng chỉ 20%, còn giá trị nội địa chỉ 10%.

Về thực tế này, theo ông Vũ Hồng Thanh, DN FDI được hưởng nhiều ưu đãi nhưng hầu như nền kinh tế trong nước không khai thác được lợi thế của những doanh nghiệp này.

Một ví dụ điển hình mà dư luận đã được chứng kiến mới xảy ra không lâu, đó là sự vụ Samsung gặp phải lỗi khi sản xuất điện thoại Samsung Galaxy Note 7, ngay lập tức họ phải thu hồi cũng như dừng sản xuất và thời điểm đó Tập đoàn này đã mất trắng khoảng 17 tỷ USD khi buộc phải ngưng sản xuất sản phẩm này. Samsung là một tập đoàn lớn “có cơ sở đóng đô” tại Việt Nam và sử dụng một số lượng không nhỏ người lao động Việt Nam. Samsung cũng đã đóng góp rất nhiều vào kim ngạch xuất khẩu cũng như tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam.

Do đó, sự cố của Samsung tất yếu ảnh hưởng không nhỏ đến tăng trưởng kinh tế nước nhà. Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long so sánh, Samsung bị thiệt hại bằng hình ảnh Tập đoàn này bị “hắt hơi” đã gây cho cả nền kinh tế bị “sổ mũi”, cho thấy, ảnh hưởng của một tập đoàn DN FDI có sức nặng ra sao đến toàn bộ nền kinh tế nước nhà. 

Chỉ một sự việc của Samsung đã tác động mạnh đến nền kinh tế cho thấy, Việt Nam đang quá phụ thuộc vào DN FDI. Và con số DN FDI chiếm 2/3 tổng kim ngạch xuất khẩu, đóng góp hơn 40% tổng giá trị sản xuất công nghiệp của Việt Nam tiếp tục là minh chứng.

Giới chuyên gia kinh tế nhận định, các nhà quản lý hãy “tỉnh giấc”, đừng nhìn vào con số xuất khẩu ấn tượng để cho rằng mình là một cường quốc xuất khẩu, trong khi đó giá trị gia tăng hàng xuất khẩu lại vô cùng khiêm tốn. Trên thực tế, xuất khẩu của Việt Nam phụ thuộc quá lớn vào khối FDI, hiện chiếm trên 70%. Và chỉ  riêng Tập đoàn Samsung năm 2016 đã đạt 34,3 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu, chiếm tới hơn 18% tổng lượng xuất khẩu. 

Theo ông Ngô Trí Long, thực trạng này đòi hỏi, nhà quản lý cần sớm đưa ra những chính sách thiết thực, cụ thể để hỗ trợ DN trong nước, trong đó tinh thần Nghị quyết Trung ương 5 về phát triển kinh tế tư nhân phải trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế, đồng thời phải làm sao để Luật Hỗ trợ DN vừa và nhỏ phát huy hiệu quả, vì chính khu vực kinh tế tư nhân mới là xương sống của nền kinh tế.     

Minh Phương