Lỗ hổng truy xuất thịt heo

Thứ năm, 12/10/2017 08:05:00 | Thị trường
Với mục đích ngăn chặn vấn nạn thực phẩm bẩn hoành hành, Thành phố Hồ Chí Minh đã cho áp dụng đề án quản lý và truy xuất nguồn gốc thịt heo mới. Tuy nhiên, sau khoảng ba tháng thực hiện, đề án này đã bộc lộ nhiều lỗ hổng bởi chưa thể kiểm soát hết được nguồn thịt heo đang tiêu thụ.

Vẫn nhiều băn khoăn với truy xuất nguồn gốc thịt heo.

Thiếu đồng bộ

Tiêu biểu nhất của lỗ hổng này là trong thời gian vừa qua, lực lượng chức năng TP HCM đã phát hiện 3.750 con heo bị tiêm thuốc an thần dù được truy xuất nguồn càng khiến người tiêu dùng vô cùng lo lắng.

Theo đại diện của Sở Công thương TP, mỗi ngày có khoảng gần 10 ngàn con heo được tiêu thụ, trong đó có tới xấp xỉ 90% là ở các chợ truyền thống, còn lại là tại siêu thị, đại lý chuỗi.

Tuy nhiên, điều quan trọng khiến việc truy xuất nguồn gốc của thịt heo trở lên khó khăn chính là việc phần lớn heo được tiêu thụ ở TP HCM lại không được nuôi tại địa bàn.

Ông Nguyễn Ngọc Hòa, Phó Giám đốc Sở Công thương TP HCM cho biết,  việc kiểm soát thịt heo theo đề án truy xuất nguồn gốc đang gặp nhiều khó khăn.

Nguyên nhân là đề án này tác động tới rất nhiều người với các quy trình khác nhau. Thậm chí quan trọng nhất chính là sự phối hợp của các địa phương lân cận, của người dân các tỉnh xung quanh vì nguồn gốc heo đều xuất phát từ đây.

Cũng theo ông Hòa, hiện nay việc truy xuất mới chỉ bắt đầu từ các chủ trang trại, thương lái mua heo với các mã tài khoản được sở cung cấp để những người này tự kích hoạt và khai báo thông tin. Sau đó đơn vị này sẽ kiểm tra thông tin về nguồn gốc của heo tại 2 chợ đầu mối Hóc Môn và Bình Điền. 

Tuy nhiên, rất dễ nhận ra quy trình này là chưa đồng bộ và còn nhiều lổ hổng. Cụ thể, quy trình sản xuất thịt heo tới tay người tiêu dùng gồm nhiều công đoạn.

Đó là chọn con giống, nguồn thức ăn, thuốc tăng trọng, thuốc chữa bệnh rồi khi xuất chuồng, bán cho các lò mổ. Các lò mổ tập trung này sẽ bán lại cho các tiểu thương thông qua chợ đầu mối.

Từ chợ đầu mối, thịt heo sẽ đi về các chợ nhỏ lẻ và tới tay người tiêu dùng. Đó là một chuỗi liên quan đến giống, thức ăn, thuốc và cả sự chủ quan của người thực hiện nên nếu chỉ truy xuất một vài điểm là chợ đầu mối mà bỏ lọt các khâu khác thì người tiêu dùng vẫn không thể an tâm là đã được bảo đảm an toàn. 

Thậm chí heo dù được người chăn nuôi sản xuất an toàn nhưng thương lái vì lợi nhuận họ vẫn có thể tiêm thuốc an thần, bơm nước vào heo khiến việc truy xuất mất hiệu quả.

Đặc biệt, việc truy xuất mới chỉ tìm được nguồn gốc chứ chưa đánh giá được chất lượng của thịt heo.

Nếu heo nuôi bằng thuốc tăng trọng, bằng chất tạo nạc thì vẫn cần một quy trình khác để tìm, phát hiện. Sau đó nhờ quy trình truy xuất để tìm ra các trang trại đã làm việc đó để xử lý.

Tiếp tục nghiên cứu

Điều mà người tiêu dùng lo lắng nhất không phải ở việc truy xuất thịt heo mà bởi lý do quan trọng khác, đó là không biết chính xác thịt heo mình mua có đúng như nguồn gốc truy xuất hay không.

Cụ thể, mỗi con heo hiện nay có trọng lượng khoảng 120-130 kg nhưng khi truy xuất xong thì chúng chỉ được đeo một chiếc vòng ở chân.

Tuy nhiên, không có người tiêu dùng nào mua đủ cả một con heo hàng trăm ký mà thường chỉ mua từng phần nhỏ lẻ. Thậm chí sau khi lấy ở chợ đầu mối ra, các thương lái vẫn có thể trà trộn thịt heo đã truy xuất và không truy xuất mà khách hàng không có bất cứ cách nào phân biệt được. 

Trước đây, việc “đóng dấu” an toàn thực phẩm vào từng con heo ở các lò mổ cũng từng diễn ra rầm rộ nhưng lại không thu được hiệu quả như mong muốn vì heo bệnh, heo tạo nạc, heo tiêm thuốc nhưng vẫn được... đóng dấu!

Cuối cùng, với đặc điểm TP HCM là địa bàn rộng lớn, nhiều quận huyện ngoại thành có nhiều khu chợ truyền thống nhưng lại không lấy thịt heo từ các chợ đầu mối.

Lượng thịt heo được các tiểu thương này lấy trực tiếp từ các lò mổ nhỏ lẻ, thậm chí tự mổ đem ra chợ bán vẫn khá nhiều. 

Chỉ lấy một ví dụ nhỏ, các tiểu thương ở quận 9, Thủ Đức chẳng hạn, thường tìm cách lấy thịt heo trực tiếp từ các lò mổ ở Bình Dương, Đồng Nai với giá thành rẻ hơn, quãng đường di chuyển ngắn hơn thay vì chạy lên tận chợ đầu mối Hóc Môn để lấy thịt. Được biết, mặc dù còn tồn tại một số bất cập nhưng đề án truy xuất thịt heo mới đang thực hiện trong giai đoạn 1.

Ở giai đoạn 2 sắp tới, Ban An toàn thực phẩm TP cho biết, sẽ tiếp tục mở rộng nghiên cứu quản lý heo từ lúc bắt đầu nuôi cho tới khi thành phẩm cũng như việc kết hợp tăng cường sự giám sát gắt gao ở các chợ truyền thống, chợ cóc, chợ tạm trên địa bàn TP với mục tiêu, cung cấp các sản phẩm thịt heo sạch cho tất cả người dân.  

 Đoàn Xá