Sự biến động của giá gạo

Thứ Bảy, 02/07/2016 09:35:00 | KINH TẾ
Thị trường lúa gạo đang có nhiều phản ứng. Trong nước giá lúa đang nhích nhẹ từ 100 - 300 đồng/kg. Một số doanh nghiệp xuất khẩu đang gom hàng chờ các hợp đồng lớn. Trong khi đó quan điểm của Hiệp hội Lương thực Việt Nam cũng cho biết, ưu tiên xuất khẩu gạo thơm, gạo chất lượng cao nhằm nâng giá trị. Liệu các tín hiệu vui sẽ kéo dài bao lâu?

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Đình Bích đưa ra cái nhìn dài hạn với hạt gạo Việt Nam trong bối cảnh Chính phủ vừa giao Bộ Công thương khẩn trương xây dựng Chiến lược xuất khẩu gạo của Việt Nam, cũng như đưa ra giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu mặt hàng này trong thời gian tới. Bộ Công thương cũng chỉ đạo Cục Xuất nhập khẩu chủ trì, phối hợp với các đơn vị chức năng của các Bộ, ngành và các đơn vị liên quan theo dõi sát diễn biến thị trường nhập khẩu.

Trong đó, đặc biệt lưu ý tình hình xuất khẩu các mặt hàng lúa gạo, nông sản, thủy sản, tình hình sản xuất lúa gạo, nông sản, thủy sản trong nước và diễn biến cung cầu, giá cả thị trường nội địa...

PV: Thưa ông, theo dõi những diễn biến thị trường quốc tế, ông cho rằng lúa gạo sắp tới sẽ lên hay xuống?

Ông Nguyễn Đình Bích: Giá gạo thế giới đang có biến động, phục hồi nhẹ sau một thời gian dài giảm giá. Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) dự báo giá gạo năm nay đang ở đáy và sẽ nhích lên trong thời gian tới. Nhưng nhìn xa hơn giá gạo trong vòng một năm tới sẽ đi xuống. 

Cánh đồng mùa gặt. Ảnh: Bạch Dương.

Ông Huỳnh Thế Năng- Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) cho hay, qua cân đối tình hình sản xuất vụ lúa Hè Thu và Thu Đông trong năm nay, lượng gạo hàng hóa cần tiêu thụ 6 tháng cuối năm nay chỉ khoảng 3,9 triệu tấn. Trong khi đó, triển vọng thị trường còn nhiều, đặc biệt là nhu cầu nhập khẩu gạo từ các thị trường chính như Trung Quốc, Philippines và Indonesia tiếp tục ổn định. Do đó, việc tiêu thụ gạo sẽ không có gì đáng lo ngại và giá lúa gạo trong nước và xuất khẩu cũng sẽ tiếp tục tăng trong thời gian tới. Nhiều doanh nghiệp cũng dự báo, trong 6 tháng cuối năm, nhu cầu nhập khẩu gạo trên thị trường thế giới sẽ quay trở lại, cụ thể là ở các thị trường truyền thống như Trung Quốc, Philippine, Indonesia, Malaysia... VFA dự kiến trong năm 2016 cả nước sẽ xuất khẩu khoảng 5,7 triệu tấn gạo, tương đương với xuất khẩu gạo của năm 2015. Hiện nay nhiều diện tích lúa Hè Thu ở các địa phương đã được thu hoạch xong.

Hạn hán, mất mùa xảy ra ở nhiều nước, song mức độ không quá lớn, không quá nghiêm trọng như dự báo. Tổ chức Nông - Lương Liên Hợp Quốc (FAO) và Bộ Nông nghiệp Mỹ đều dự báo sản lượng gạo thế giới trong năm 2017 sẽ tăng.

Bên cạnh đó, dự trữ gạo của thế giới đang ở mức cao. Nguồn cung tăng sẽ khiến cho giá gạo ổn định.

Tuy nhiên, xét ở góc độ hẹp, có tác động trực tiếp rõ nét đến gạo Việt Nam. Trong số các nước được mùa, có cả Malaysia và Philippines- hai khách hàng lớn và truyền thống của Việt Nam, nên có khả năng hai nước này sẽ giảm nhập khẩu.

Việc Thái Lan xả kho dự trữ cũng sẽ tác động tiêu cực đến giá gạo. 

Đến thời điểm này, Thái Lan chưa có hành động gì, nhưng chắc chắn sẽ phải xả kho, bởi nếu không thì số gạo này sẽ phải bỏ đi. Vấn đề đặt ra là Thái Lan sẽ xả kho vào thời điểm nào.

Thưa ông,  khi bàn về chuyện xây dựng thương hiệu cho gạo Việt Nam, không ít ý kiến cho rằng thương hiệu gạo Việt Nam chưa chắc chắn trên thị trường thế giới. Đó có phải là nguyên nhân khiến giá gạo xuất khẩu ở Việt Nam luôn ở vùng thấp?

- Đó là một nguyên nhân. Yếu tố nữa có thể khiến giá gạo xuất khẩu nước ta đi xuống là hiện nay Thái Lan đang xúc tiến để bán gạo theo hợp đồng Chính phủ cho Trung Quốc.

Khi Thái Lan giành được hợp đồng xuất khẩu gạo với Chính phủ Trung Quốc, hiển nhiên Trung Quốc sẽ giảm nhập khẩu gạo của Việt Nam. Dự án đường sắt đang sắp được xây dựng từ Bangkok đến tận Tây Nam Trung Quốc sẽ là “bảo bối” để Thái Lan giành được hợp đồng lớn.

Ông từng trả lời trên báo chí rằng, hai nguyên nhân chính dẫn đến sự sụt giảm của ngành lúa gạo Việt Nam là sản xuất quy mô nhỏ và không có những chuyển biến cơ bản về chất lượng hàng hóa xuất khẩu. Thời gian gần đây lượng gạo thơm xuất khẩu của Việt Nam có tăng nhưng không đáng kể. Đến nay quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào, thưa ông?

- Hơn 20 năm nay, chúng ta không thay đổi, nên dễ hiểu xuất khẩu gạo vẫn tiếp tục khó khăn. Mục tiêu được đặt ra là xây dựng thương hiệu gạo, nhưng mọi chính sách kèm theo lại không hướng vào khuyến khích doanh nghiệp xây dựng thương hiệu, mà lại theo kiểu cấp hạn ngạch, cơ chế xin - cho.

Thế nên, có những doanh nghiệp vất vả xây dựng thương hiệu thì chật vật đi xin giấy phép xuất khẩu, trong khi nhiều doanh nghiệp không có thương hiệu thì vẫn được xuất khẩu như thường.

Chính sách khập khiễng, chưa khuyến khích được các doanh nghiệp “làm thật”, nên xây dựng thương hiệu gạo chưa tiến triển và vẫn chật vật cạnh tranh. Trong khi đó, nếu xây dựng được những thương hiệu gạo chất lượng, chúng ta sẽ sang được nhiều thị trường khó tính như Mỹ, Nhật, châu Âu. 

Trân trọng cảm ơn ông!

Bộ Công thương vừa chỉ đạo Thương vụ Việt Nam tại Indonesia trao đổi, vận động phía Indonesia bổ sung các Phòng kiểm nghiệm của Việt Nam được phép cấp Giấy chứng nhận phân tích (CoA) và công nhận Hệ thống kiểm soát ATTP của Việt Nam. Đây là một trong những nội dung của Chỉ thị 06/CT-BCT Bộ Công thương vừa ban hành về một số nhiệm vụ, giải pháp phát triển sản xuất, đẩy mạnh xuất khẩu, đạt chỉ tiêu tăng trưởng xuất khẩu khoảng 10% năm 2016. Chỉ thị nêu rõ, Vụ Thị trường châu Á - Thái Bình Dương chỉ đạo, đôn đốc các Thương vụ, Chi nhánh Thương vụ Việt Nam nghiên cứu, theo dõi sát thông tin về tình hình thị trường.

H. Hương (thực hiện)

Tin cùng chuyên mục

Tin mới