Cần một niềm tin

Thứ Năm, 15/06/2017 16:35:00 | TINH HOA VIỆT
Luật Hợp tác xã (HTX) 2012 đã có hiệu lực và thổi một làn gió mới trong công cuộc tái cơ cấu nông nghiệp bằng sản xuất chất lượng cao gắn với phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu. Nhưng để luật thực sự đi vào cuộc sống thì vẫn cần lắm một niềm tin.

Chủ tịch Nguyễn Thiện Nhân thăm xã viên Hợp tác xã nông nghiệp Thổ Tang, Vĩnh Phúc. (Ảnh: Thành Trung).

Trong thời điểm này, ai là người cần HTX, về mặt nguyên tắc, nông dân là người cần HTX nhưng theo Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân, nông dân có niềm tin vào HTX không? Họ chỉ tin khi thấy được các mô hình thực tiễn thì mới làm theo, còn không thấy, làm sao tin được. Đó là đứng ở góc độ của người nông dân còn đứng ở góc độ của quản lý nhà nước, nếu thấy nông dân chưa muốn làm cũng không làm, để người dân tự nhận thức “từ từ đến đâu hay đến đó” thì đến bao giờ Luật mới đi vào cuộc sống, đến bao giờ nông dân mới thoát nghèo và có thu nhập cao? 

Phương thức để giải bài toán đó là xây dựng các mô hình HTX kiểu mới hiệu quả để người dân tin và làm theo. Cho nên, theo người đứng đầu Mặt trận, người cần HTX trong thời điểm này chính là Nhà nước. 

Nhưng các cơ quan nhà nước, các lãnh đạo địa phương có thực sự cần điều này?

Phản ánh từ nhiều HTX nông nghiệp cơ sở trên cả nước cho thấy mặc dù Luật phần nào giải quyết một số vấn đề mô hình HTX kiểu cũ, nhưng hầu hết các HTX nông nghiệp đều gặp không ít khó khăn trước và sau chuyển đổi HTX theo Luật. 

Ông Nguyễn Mạnh Chư - Chủ tịch HĐQT HTX nông nghiệp Trực Chính (Nam Trực, Nam Định) từng cho rằng, Luật HTX 2012 chỉ quy định vốn góp tối thiểu của thành viên, mà chưa quy định vốn góp tổi thiểu của cán bộ để gắn trách nhiệm quản lý, điều hành với kết quả hoạt động HTX nên áp dụng thiếu hiệu quả. Trong khi đó, các cấp chính quyền lại chưa nghiên cứu kỹ Luật, dẫn tới thực hiện cứng nhắc, hình thức và tính khả thi không cao…

Thực trạng hơn 4 năm qua đã bộc lộ rõ ràng những quy định “trên mây”, không sát, không phù hợp thực tiễn của nội dung Luật HTX 2012. Trong khi đó, hầu hết các HTX cơ sở đều phản ánh, quá trình triển khai lại không nhận được sự quan tâm đúng mức, cần thiết của chính quyền các cấp, nên rất khó đưa Luật này đi vào cuộc sống. 

Trên thực tế, sau khi có Luật HTX 2012, Nghị định 193 hướng dẫn thi hành Luật, mới chỉ có một nửa các tỉnh, thành phố trên cả nước có văn bản triển khai Luật HTX, có kế hoạch, hoặc văn bản chỉ đạo HTX tổ chức lại theo Luật… Những con số này cho thấy việc triển khai Luật HTX 2012 chậm trễ, thiếu quyết liệt ở các địa phương. 

Lấy ví dụ trong các chuyến công tác từ thực tế, Chủ tịch Nguyễn Thiện Nhân cho rằng, ở nhiều địa phương, nếu bí thư, chủ tịch mà không say sưa bàn về HTX kiểu mới thì chắc chắn nơi đó không có sự tổ chức vận động mà không tổ chức vận động thì làm sao làm được HTX. 

Câu chuyện này khiến chúng tôi nhớ đến hình ảnh ông Hoàng Văn Chất, Bí thư Tỉnh ủy Sơn La, khi tiếp chúng tôi ở nhà riêng hay trụ sở, trong cuộc họp hay kể cả trong bữa ăn cuối ngày, lúc nào cũng thấy ông nói về hợp tác xã vì ông cho rằng, sau khi nghiên cứu rất kỹ Luật HTX 2012 ông tin rằng, lối ra cho một tỉnh nghèo như Sơn La phải là xây dựng hợp tác xã. 

Sơn La được biết đến với nhiều mô hình phát triển hợp tác xã với 261 hợp tác xã trong đó hầu hết là kiểu mới. Từ cuối năm 2016, Sơn La đã hình thành được mô hình hợp tác xã gắn với chuỗi sản xuất tiêu thụ.  “Các bạn muốn có một cái cây cho ra 5 loại quả cùng một lúc, quả gì cũng được, không cần phải vào tận Lâm Đồng mà ở ngay Sơn La này cũng có thể sẵn sàng đáp ứng”, ông Hoàng Văn Chất hào hứng chia sẻ về công nghệ lai ghép cây ăn quả tại Sơn La. 

Hiện nay, trong 261 hợp tác xã của Sơn La thì mỗi một hợp tác xã đều gắn liền với một loại nông sản với những cái tên rất cụ thể từ đó góp phần hình thành nên thương hiệu, do đó việc hình thành nên chuỗi liên hiệp hợp tác xã không còn là chuyện xa vời ở Sơn La. 

Để có được những thành quả đó, phải kể đến quyết tâm thay đổi nhận thức của ông Bí thư Tỉnh ủy cùng đội ngũ lãnh đạo tỉnh Sơn La đã sẵn sàng cấp kinh phí cho hàng chục Giám đốc HTX muốn làm HTX vào Đà Lạt, Lâm Đồng nghiên cứu mô hình khi nào thấy “tự tin thì bay về”. Chính nhờ vậy, sau chuyến học tập kinh nghiệm này đã giúp cho Sơn La 1 năm có thêm 80 HTX kiểu mới.

Hoặc như Bình Phước được xem là “thủ phủ điều” của Việt Nam. Cũng chính ông Bí thư Tỉnh ủy xuống từng huyện, cùng huyện trao đổi bà con về mô hình HTX điều. Bí thư Tỉnh ủy trực tiếp đi làm và vận động hình thành HTX điều nhờ đó đến nay đã ra đời HTX điều xuất khẩu từ Bình Phước. 

Xây dựng HTX được xem như là giải pháp căn bản để thoát nghèo nhưng rõ ràng vấn đề này chưa được đặt ra đúng mức. Trà Vinh là một ví dụ. Với tư cách là đại biểu Quốc hội thuộc đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Trà Vinh, trước ý kiến của cử tri phản ánh cần Nhà nước bình ổn giá tôm, lúa gạo, Chủ tịch Nguyễn Thiện Nhân đã chia sẻ việc này với lãnh đạo tỉnh và ngay lập tức từ đồng chí Bí thư đến Chủ tịch tỉnh đồng ý thực hiện ngay một buổi họp chuyên đề  để tất cả bí thư, chủ tịch huyện, đoàn thể, giám đốc sở ngành, Thường vụ Tỉnh ủy, lãnh đạo Ủy ban, Mặt trận… thảo luận vấn đề phát triển HTX ở Trà Vinh. 

Ngay sau cuộc họp này, Thường vụ Tỉnh ủy Trà Vinh đã ra Nghị quyết giao UBND tỉnh thực hiện Chương trình phát triển HTX trong 5 năm và giao chỉ tiêu, trách nhiệm cho từng cơ quan từ Liên minh HTX, Mặt trận đến mỗi hộ nông dân cần làm gì để tham gia và xây dựng HTX.  

An toàn là tiêu chí tiên quyết để quyết định việc sản phẩm có ra được đến thị trường hay không, nhất là thị trường thế giới. Chính vì vậy, cũng sau cuộc họp trên, Liên minh HTX Việt Nam thông qua Liên hiệp HTX tiêu thụ nông sản an toàn đã cam kết giúp Trà Vinh ít nhất có 2 HTX sẽ làm toàn bộ quy trình này để có nhãn mác chứng nhận an toàn. 

Vì chừng nào hàng không có chứng nhận an toàn thì sẽ không có người mua. Chừng nào người nông dân còn làm ăn cá thể thì không thể dự báo được thị trường, không có tư cách pháp lý đứng ra đàm phán giá cả với doanh nghiệp. 

Như vậy, việc phát triển HTX hiện đang cần sự thay đổi nhận thức, nhưng nếu muốn thay đổi nhận thức thì phải có những mô hình như Sơn La và Bình Phước đã thực hiện. Chủ tịch Nguyễn Thiện Nhân khẳng định, nếu tất cả các tỉnh bí thư, chủ tịch cùng có thay đổi nhận thức, rằng con đường để nông dân có thể thoát nghèo nhanh, phát triển bền vững là HTX và vào cuộc quyết liệt như Sơn La, Bình Phước thì chắc chắn tình hình sẽ thay đổi.  

Bởi thực tế hiện nay việc phát triển HTX kiểu mới còn rất chậm. Theo người đứng đầu Mặt trận, có hai nguyên nhân. Thứ nhất là chưa quảng bá tốt về mô hình, chính quyền cấp ủy chưa thực sự vào cuộc. Thứ hai là tâm lý e ngại HTX kiểu cũ và mặc định HTX cũ là cứ đi làm cho cái chung còn cái riêng không được quan tâm. 

“Chúng ta cần xác định, mô hình HTX kiểu mới là ruộng nhà ai nhà đó vẫn cày, chuồng nhà ai nhà đó vẫn nuôi. Vấn đề là giống cây, con là do HTX cung cấp, phương pháp HTX thống nhất và HTX đứng ra tiêu thụ. Người nông dân vẫn hạch toán cá thể, vẫn biết 1 năm mình thu nhập bao nhiêu. HTX không điều hành sản xuất của từng hộ mà hộ tự làm. HTX chỉ cung cấp đầu vào với giá thấp chất lượng cao rồi  HTX tiêu thụ sản phẩm, hướng dẫn dịch vụ và hỗ trợ vay vốn”, Chủ tịch Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh.  

Năm 2017 là tròn 5 năm có Luật HTX 2012, tại phiên họp thường kỳ đầu tiên của Chính phủ ngay sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán vừa rồi, Chủ tịch Nguyễn Thiện Nhân đã kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo các Bộ: Nông nghiệp & Phát triển nông thôn, Giao thông, Ngân hàng Nhà nước, Công thương… cùng với MTTQ tổ chức sơ kết 5 năm thực hiện Luật HTX. Bởi theo người đứng đầu Mặt trận phải có kết luận chúng ta mới tạo đột phá trong nhận thức. 

Chủ tịch Nguyễn Thiện Nhân cũng tin rằng, qua việc sơ kết này, trong 3 năm còn lại của nhiệm kì 2017, 2018, 2019, vấn đề nông nghiệp gắn với nông sản sẽ có chuyển biến căn bản. 

Trên thực tế, ngoài những điểm sáng như Sơn La, Bình Phước hay Trà Vinh, hiện  nay, việc xây dựng mô hình HTX cũng đã được nhiều tổ chức thành viên của Mặt trận vào cuộc quyết liệt. Nghị quyết Đại hội phụ nữ toàn quốc lần thứ XII đã nhấn mạnh điều này, thậm chí còn đưa ra chỉ tiêu mỗi một năm Hội Phụ nữ trên toàn quốc vận động thành lập 60 HTX kiểu mới. Như vậy 5 năm sẽ có thêm 300 HTX.  Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam cũng đều có chỉ tiêu. 

Mặt trận cũng xác định trong xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, việc xây dựng HTX kiểu mới là một tiêu chí. Trong đó, mỗi một xã nông thôn mới phải có ít nhất một HTX kiểu mới. 

Theo Chủ tịch Nguyễn Thiện Nhân, nông nghiệp và nông thôn không thể tăng tốc như công nghiệp mà phải có quá trình từng bước. Nhưng khi đại đa số nông dân đã chuyển đổi nhận thức, khi có mô hình thì lúc đó quá trình thực hiện sẽ rất sáng tạo. 

“Việc cần làm lúc này là chúng ta phải cổ vũ cho những phương thức giúp người nông dân có được thu nhập cao, có được cuộc sống tốt hơn từ hỗ trợ, ủng hộ doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp đến việc phát triển HTX kiểu mới, liên kết giữa HTX và doanh nghiệp”, Chủ tịch Nguyễn Thiện Nhân khẳng định.  

Lê Na

Tin cùng chuyên mục

Tin mới