Cư dân trong Điện Kremli: Nhìn ở khoảng cách gần

Thứ Ba, 22/08/2017 11:46:00 | TINH HOA VIỆT
Điện Kremli không chỉ là một công trình nghệ thuật mà còn là một công trình có ý nghĩa chiến lược đối với cả quốc gia- Boris Yeltsin.

Thực hư những huyền thoại

Không một trung tâm quyền lực nào trên thế giới có thể sánh được với Điện Kremli về số lượng những công trình có công dụng khác nhau được xây dựng trên một diện tích khép kín tương đối hữu hạn như thế. Trong pháo đài cổ này, được xây đi dựng lại hàng trăm lần trong lịch sử hình thành và phát triển của mình, có văn phòng nguyên thủ quốc gia, doanh trại, kho vũ khí, các viện bảo tàng, nhà hát, lăng mộ, các di tích tôn giáo. Đó quả thực là một thủ đô trong lòng Thủ đô Moskva. Tất cả các công trình đang tồn tại trên khuôn viên Điện Kremli có diện tích tổng cộng là 28 ha. Một phần Điện Kremli từ năm 1995 được thường xuyên mở cửa cho du khách tham quan và mỗi năm, khu vực này đón khoảng 1,5 triệu người.

Trong lịch sử nước Nga, không phải ai cũng cảm thấy dễ chịu khi ở trong Điện Kremli. Piotr Đại đế chẳng hạn, rất không thích khu vực này. Khi mới lên 10 tuổi, Piotr đã phải chứng kiến đội cấm vệ của người chị họ, công chúa Sofia, người vốn có tham vọng lên ngôi, đã nhẫn tâm tàn sát toàn bộ những người trong gia đình của ông. Cảnh tượng máu đào trào đổ trên các bậc thềm cung điện Granovita đã ám ảnh Piotr suốt đời, khiến cho gương mặt ông gần như lúc nào trông cũng căng thẳng và khốc liệt. Hiện nay, bức tượng đồng của Piotr Đại đế, cũng như của nữ hoàng Ekaterina II, Sa hoàng Aleksandr II và Nikolai I được trưng bầy trong phòng khánh tiết của Tổng thống Nga. Trên bốn bức tường sơn màu xanh mát còn treo chân dung của các vị tướng Nga lừng danh chiến tích. 

Piotr Đại đế khi lên ngôi đã không cư trú trong Điện Kremli. Tuy nhiên, các vị Sa hoàng vẫn tới đây mỗi khi đăng quang. Lễ đăng quang được tiến hành trong Nhà thờ Uspensky, trên bậc thềm ở đây Sa hoàng Ivan III đã xé tan thành từng mảnh hiệp ước định buộc Moskva phải quy phục Đế chế Mông Cổ. Chính Vladimir Ilich Lênin, vốn không thích khung cảnh sa hoa nhẹ dạ cả tin của các cung điện ở Saint Peterburg, đã lại chuyển bộ máy chính phủ Bolshevich về lại Điện Kremli. 

Nhìn từ góc độ vị trí, có thể nói rằng quyền lực ở nước Nga hội tụ giữa Điện Senat và tòa nhà số 14, được xây dựng năm 1932 trên nền hoang đổ của hai tu viện cũ. Đây từng là nơi họp thường xuyên của Đoàn chủ tịch Ban chấp hành TW Đảng, Hội đồng an ninh, văn phòng Tổng thống.. Các nhân viên trong bộ máy giúp việc cho Tổng thống đều ngồi ở  trong khu vực này, cũng như ở những ngôi nhà khác nằm quanh Quảng trường Đỏ. Mọi con đường đều thoát ra khỏi Điện Kremli và cũng quay trở về chính đây.

Để được vào “trung tâm bí ẩn” của nước Nga, cần phải đi bộ quá khu vực Cổng Spaskye, đi qua cánh cửa hẹp, qua hai người sĩ quan Cục bảo vệ (một bộ phận của cơ quan an ninh FSB). Bất cứ một sự vi phạm nào đối với luật giao thông bất thành văn trong Điện Kremli đều bị cơ quan an ninh ngăn chặn kịp thời. Họ còn bảo vệ cả những quả táo trong vườn, thứ quyến rũ đối với không ít người dân, đôi khi chỉ vì tò mò mà chui vào hái…

Ấn tượng trong lòng cận vệ

Những cư dân trong Điện Kremli đều là các nhà lãnh đạo hàng đầu của Liên Xô trước kia và nước Nga hiện nay. Và họ đều được bảo vệ  rất chu đáo và tỉ mỉ nhờ những sĩ quan an ninh được tuyển lựa đặc biệt. Trung tá Victor Kuzovlev là một trong những sĩ quan như vậy. Ông  từng là cận vệ của nhiều vị nguyên thủ quốc gia hàng đầu trong đất nước Liên Xô trước kia, như Nguyên soái Climent Voroshilov,  Chủ tịch Hội đồng Xôviết Tối cao Liên Xô; Nguyên soái Dmitri Ustinov, Bộ trưởng Quốc phòng; Tổng bí thư Leonid Brezhniev; Chủ tịch Hội đồng Xôviết Tối cao LB Nga Vitali Vorotnikov…

Theo nhận xét của tờ Moskovsky Komsomolets, thế hệ những sĩ quan an ninh bảo vệ lãnh đạo trong thời Xôviết là một đội ngũ khả kính mà ngay cả những vệ sĩ của đương kim Tổng thống Nga cũng phải ngả mũ chào và có rất nhiều điều có thể học hỏi được. Trung tá Kuzovlev không có những cơ bắp nổi trội và không khiến ai phải hãi hùng trước vẻ ngoài của ông. Nhưng bù lại, ông lại có khả năng phản xạ cực nhanh, tài quan sát tuyệt đối cộng với tư duy phân tích nhanh và chuẩn cùng sự tinh tế nhạy cảm bén sắc.

Có lẽ chính nhờ những phẩm chất ấy nên khi ông còn rất trẻ, năm 1946, đã được cử đi theo con đường đoàn thanh niên cộng sản tới học ở Trường Đặc nhiệm thuộc Bộ An ninh Quốc gia Xôviết. Ngay cả Ủy ban y tế nghiêm khắc cũng không tìm ra được điều gì để chê bai trong người học viên mới: thị lực tuyệt đối, tim đập đều đặn như đồng hồ Thụy Sĩ, thần kinh thép, khả năng chịu đựng tuyệt hảo. Ngay sau khi tốt nghiệp, Kuzovlev đã được cử vào làm ở đơn vị “tinh hoa”: Phòng 18 thuộc Cục 1, Bộ Tư lệnh Cảnh vệ thuộc Bộ An ninh Quốc gia, chịu trách nhiệm bảo vệ các nhà lãnh đạo Đảng và Nhà nước Xôviết.

Nhà lãnh đạo đầu tiên mà ông  Kuzovlev được phân công bảo vệ là vị Nguyên soái lừng danh Climent Voroshilov, từng nổi tiếng từ thời nội chiến, hai lần Anh hùng Liên Xô, anh  hùng Lao động XHCN. Tuy nhiên, cuộc ra mắt đầu tiên với Nguyên soái đã diễn ra không mấy “mát mặt” đối với ông: “Mỗi năm, vào dịp sinh nhật của Nguyên soái, đơn vị thường tổ chức cuộc thi trượt tuyết 5km giữa các cảnh vệ.

Ngày 4/2/1947 trong số các cận vệ đó lần đầu tiên có tôi. Cũng ngày hôm đó lần đầu tiên tôi đi trượt tuyết… Khi chúng tôi trượt gần tới nơi Nguyên soái đứng, tôi bị cô Masha Polianskaya (làm vườn ở công viên Voroshilov trong khu biệt thự công) vượt lên trước. Thế là Nguyên soái bật cười chế nhạo tôi: “Này, chàng trai trẻ, cậu không xấu hổ ư? Sao lại để  cho một cô gái vượt lên trước mình!”. Trưởng bộ phận cận vệ ngoại vi, Thiếu tá Lukashin đã tới gần tôi và hứa với Nguyên soái về việc sẽ huấn luyện tôi thành một vận động viên tốt. Và trong kỳ thi Spartakiada năm 1948, tôi đã được tham gia đội tuyển của đơn vị để giành giải vô địch Bộ Tư lệnh Cảnh vệ. Bản thân Nguyên soái Voroshilov cũng rất thích trượt tuyết: “Đôi khi ông trượt liên tục 7 giờ một ngày. Mùa đông, ngày nghỉ nào ông cũng cùng đội cận vệ đi trượt tuyết trong khu vực biệt thự công. Chúng tôi giải lao ở một chỗ nào đó, uống nước chè nóng, ăn bánh mì kẹp. Rồi chúng tôi đính lên cây một tờ giấy và thi bắn. Nguyên soái bắn súng chính xác không hề thua gì chúng tôi…”.

Cũng theo lời kể của Trung tá Kuzovlev, Nguyên soái Voroshilov không bao giờ ra giọng dạy dỗ các cảnh vệ; bản thân các cận vệ cũng biết rất rõ về mọi phận sự của mình. Nguyên soái cũng không bao giờ làm khó cho các cận vệ, thí dụ ông không bao giờ lẻn đi đâu để cận vệ không biết. Ông chỉ không chịu được những người hút thuốc lá: “Tôi nhớ có một lần đi trượt tuyết dạo chơi, gặp một thanh niên ngậm thuốc lá trong miệng (đấy là chàng trai ở làng gần bên), Nguyên soái đã chặn chàng trai lại, lôi điếu thuốc khỏi miệng anh ta và mắng: Sao lại thế, trượt tuyết mà lại hút thuốc ư?!”.

Trung tá Kuzovlev có nhiều kỷ niệm tốt đẹp nhất về Nguyên soái Dmitri Ustinov. Từ năm 1969, Kuzovlev đã là chỉ huy nhóm cận vệ riêng cho Nguyên soái và thường xuyên ở cạnh ông cả khi làm việc cũng như trong các kỳ nghỉ. Trung tá Kuzovlev kể: “Ông thích tôi ngay lập tức và muốn tôi làm bảo vệ riêng. Nhưng, nói thật là tôi lại ngại. Cũng không phải vì có chuyện gì đâu, Nguyên soái là người  cực kỳ tuyệt vời, quan hệ giữa ông và tôi rất tốt. Nhưng ông chỉ ngủ có 3-4 tiếng mỗi ngày. Có những hôm chúng tôi chơi billard tới 1 giờ đêm nhưng chỉ 4-5 giờ sáng là ông đã dậy. Ông đi quanh nhà và lẩm bẩm: “Vương quốc gì mà ngủ nhiều thế nhỉ!”. Khi tôi trở về nhà từ Krym (Nguyên soái tới đó để tham dự cuộc họp về công nghiệp quốc phòng trong 8 ngày), tôi đã ngủ bù li bì tới hơn một ngày đêm. Vợ tôi đã phát hoảng lên…

Nguyên soái Ustinov còn là một người cực kỳ ngẫu hứng trong mọi chuyện. Ông hay giao những nhiệm vụ bất ngờ và đôi khi làm cấp dưới bối rối. Có lần, tôi đang cùng ông chơi cờ ở bãi biển và ông nói với tôi: “Victor, hãy tổ chức đi xem xiếc và mời theo cả các Bộ trưởng, Chủ tịch Ủy ban Tuyên truyền và bác sĩ nha khoa của tôi nữa”. Mà lúc đó chỉ còn nửa tiếng là tới giờ biểu diễn, tôi không thể nghĩ ra có cách nào để mời được tất cả những người ấy cùng đi xem xiếc. Tôi nói với ông: “Xin phép được đi thực hiện nhiệm vụ ngay!”. Còn ông lại nói: “Cứ chơi cờ tiếp đi, không sao đâu, còn kịp mà!”. Mẹ ơi, biết phải làm gì! Tôi phải chơi quấy quá cho ông thắng nhanh và tôi chạy đi để lo việc ông đã giao. Tất cả các Bộ trưởng, ngoan như các đội viên, có mặt đầy đủ sau một thời gian ngắn. Họ cũng quen với việc ông có thể gọi họ bất cứ lúc nào. Họ biết rằng ông không thích ngồi đợi. Chúng tôi xem xiếc, sắp hết giờ biểu diễn.

Nguyên soái nói với tôi: “Victor, tổ chức cho chúng tôi một chuyến đến nhà hàng “Bản Cápcadơ”, nói họ làm món ăn dân tộc nhé…”. Tôi bật dậy đi gọi điện thoại cho giám đốc nhà hàng ngoài giời ở Sochi. Phải làm sao trong vài ba phút tìm được đủ những số điện thoại cần thiết, những người cần thiết để thỏa thuận mà không cần hỏi lại mệnh lệnh, đấy đâu là việc dễ. Và chúng tôi ngồi trong nhà hàng. Những bữa ăn tối như thế bao giờ cũng do Nguyên soái trả tiền riêng. Ông rất thích uống rượu vodka ngâm ớt và bắt tôi cạn 100 gam một. 2 giờ đêm tôi trình bày với Nguyên soái một cách lễ phép: Phải về thôi, đến giờ rồi ạ. Tất cả lên xe về trại nghỉ của Nguyên soái (ông không thả cho các Bộ trưởng về). Trên đường đi, ông bảo: “Victor, hãy bảo ở trại nghỉ bày tiệc cho nhóm chúng ta!”. Lúc ấy thì mọi người đã đi ngủ từ lâu. Khó khăn lắm tôi mới gọi điện thoại được cho trạm gác, các cảnh vệ đánh thức đầu bếp dậy và họ đã thực hiện phận sự của mình một cách nhanh chóng… Rồi sáng sớm hôm sau, Nguyên soái lại bảo: “Victor, chuẩn bị đi câu cá nhé!”. Hôm nào cũng thế. Nhưng ở cạnh Nguyên soái vui vẻ  thú vị lắm, dẫu có lúc tôi đã ngủ gật trên xe”.

Với Tổng Bí thư Leonid Brezhniev, Trung tá Kuzovlev cảm thấy bình thản hơn: “Tôi thường cùng bốn cận vệ khác tháp tùng ông trong các cuộc đi dạo trên đại lộ Kutuzov.Ông đi phía trước, chúng tôi (tất cả đều mặc đồ dân sự, trong những bộ y phục màu xám hoặc đen đơn giản), tập trung sự chú ý ra tứ phía trên suốt đường đi. Ông biết có chúng tôi đi theo nhưng tỏ ra không biết. Khi ông vào một cửa hàng nào đó thì có một người trong số chúng tôi vào theo. Ông không bao giờ trò chuyện với chúng tôi, khác hẳn Nguyên soái Voroshilov…”.

Nhà lãnh đạo Xôviết cuối cùng mà Trung tá Kuzovlev làm cận vệ là ông Itali Vorotnikov, người về sau đã trở thành Chủ tịch Hội đồng Xôviết Tối cao LB Nga. Và giữa hai người đã có những mối quan hệ gần gụi thân thiết theo kiểu đồng chí anh em…

Sức khỏe của ai cũng là vàng!

Bác sĩ Evgueni Chazov là người từng phụ trách bệnh viện VIP trong Điện Kremli. Trả lời phỏng vấn phóng viên tạp chí Nga Itogi số ra ngày 21/6/2010,  bác sĩ Chazov cho rằng, ở cương vị của ông, đó là một trọng trách nguy hiểm, cả về nghĩa đen và nghĩa bóng. Vốn là một chuyên gia có hạng về chữa trị các cơn nhồi máu cơ tim, khi còn chưa tới 40 tuổi ông đã được đưa vào vị trí Giám đốc viện nội khoa và được đề cử để bầu làm Viện sĩ thông tấn Viện hàn lâm Y học Liên Xô.

Lẽ ra cuộc đời ông hoàn toàn có thể trôi qua trong những công trình nghiên cứu. Thế nhưng, mùa đông năm 1966, tại đại hội của những nhà tim học Xôviết, tình cờ Chazov lại ngồi trên đoàn chủ tịch cùng với Bộ trưởng Y tế Boris Petrovsky. Hai người trò chuyện cùng nhau về công việc và thế là ngay sáng hôm sau, Chazov được mời lên gặp Bộ trưởng Petrovsky để nhận chức Cục trưởng Cục 4 của Bộ Y tế, chuyên về chăm sóc sức khỏe cho các nhà lãnh đạo quốc gia, một vị trí cao cấp nhưng cũng nhiều trách nhiệm phức tạp. Và trên cương vị này, Chazov đã làm khá nhiều việc hữu ích cho nhiều nhà lãnh đạo hàng đầu của Liên bang Xôviết và cả một số nước thân hữu với Liên Xô…

Bác sĩ Chazov lần đầu được chăm sóc sức khỏe cho Yuri Andropov là vào giữa những năm 60 của thế kỷ trước. Lúc đó, ông Andropov đang là Bí thư BCH TW Đảng Cộng sản Liên Xô, phụ trách về quan hệ quốc tế. Và bất ngờ ông bị đột quỵ mà nhiều chuyên gia y tế cho rằng ông bị một cơn nhồi máu cơ tim. Nếu quả thực như thế thì theo quy định chung, ông Andropov rất có thể phải về hưu sớm dù ông còn chưa tới 50 tuổi. Bác sĩ Chazov được mời tới để tham gia hội đồng chuyên gia và sau khi xem xét kỹ các dữ liệu ông đã đưa ra ý kiến rằng, có lẽ ông Andropov không phải bị nhồi máu cơ tim mà là bị ảnh hưởng xấu từ thận.

Chẩn đoán này hóa ra là đúng vì từ thời chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, ông Andropov đã bị yếu thận. Và đó là căn bệnh hoàn toàn có thể chữa trị bằng thuốc để tiếp tục làm việc. Khi nhận được chẩn đoán này, ông Andropov đã nói thật tình với bác sĩ Chazov: “Lúc mới gặp anh, tôi hoàn toàn không thích anh, trông anh trẻ quá, tự tin quá, lại bạo mồm bạo miệng. Nhưng cũng chính nhờ anh mà tôi được sống lại. Cảm ơn anh!”. Bác sĩ Chazov kể, quan hệ giữa ông và ông Andropov (người về sau  trở thành sếp nhất của KGB và Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô) về sau đã trở nên rất thân thiện như giữa những người bạn chứ không phải đơn thuần là giữa một bác sĩ với một bệnh nhân.

Đã có một giai đoạn dài tới 18 năm liền, hầu như thứ bảy nào bác sĩ Chazov cũng tới thăm ông Andropov tại một căn hộ bí mật nằm cạnh Nhà hát Châm biếm, đối diện với khách sạn Bắc Kinh. Hai người đã cùng uống nuớc chè với nhau và trò chuyện về đủ thứ trên đời theo cách mà ông Andropov gọi là “tung hứng ý kiến”… Theo nhận định của bác sĩ Chazov, ông Andropov “quả thực đã là một nhân vật xuất sắc với  một vốn học vấn đáng kinh ngạc và một trí tuệ rất sắc sảo. Nếu giời cho ông có được nhiều sức khỏe hơn hẳn số phận Liên bang Xôviết đã có diễn tiến khác và đã tránh được nhiều thử thách đau đớn…”.

Bác sĩ Chazov kể rằng bệnh nhân đã khiến ông phải mất nhiều công sức chăm sóc chạy chữa nhất chính là cố Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô Leonid Brezhniev: “Vào cuối những năm 60 đầu những năm 70, khi chứng xơ cứng mạch máu não cộng thêm với việc lạm dụng các loại thuốc an thần còn chưa bộc lộ rõ, ông Brezhniev chưa khiến tôi phải bận bịu nhiều. Ông ấy khi đó vẫn là một nhân vật nổi trội và rất độc đáo. Tôi nhớ lần đi tháp tùng Tổng Bí thư sang thăm Mỹ. Tại đó, trong bữa tiệc mà Tổng thống Mỹ Nixon tổ chức chiêu đãi ông Brezhniev ở California, đã có mặt đủ các nhân vật nổi tiếng, các minh tinh Hollywood. Một người trong số đó đã nói: “Ông Brezhniev của quý vị rất tuyệt vời. Nếu ông ấy ở Califorinia hẳn chúng tôi đã bầu ông ấy làm thượng nghị sĩ…”.

Ông Brezhniev quả thực đã có cái tài thu hút chính trường. Ông rất biết lắng nghe những lời hay ý sáng của những người khác để về sau sử dụng trong giao tiếp, khiến những khách đối diện đều rất thích thú. Ông cũng rất khéo léo tổ chức công việc của các trợ lý chuyên chuẩn bị tài liệu cho ông. Tuy nhiên, càng có tuổi thì ông càng bị phụ thuộc vào những giấy tờ đã được chuẩn bị sẵn trong các cuộc đàm phán… Và tôi từng thấy ông yếu đi và đã rất thích thú khi có dịp làm cho mọi người thấy rằng dù tuổi cao nhưng vẫn còn phong độ…

Tôi nhớ  năm 1974, sau cuộc hội đàm với Tổng thống Pháp Valery Giscard d’Estaing đã có một bữa tiệc chiêu đãi khách Moskva trong diện hẹp tại một lâu đài cách Paris khoảng 45km. Còn chúng tôi cùng những người đi tháp tùng phải sang ăn tối ở một nhà hàng cạnh đó. Như thường lệ, tôi luôn mang theo mình máy nhắn tin nội bộ để các cận vệ của ông Brezhniev lúc nào cũng có thể liên lạc với tôi được. Khi chúng tôi vừa vào bữa thì vang lên yêu cầu tôi quay trở về lâu đài gấp. Nhưng thật may là Tổng Bí thư thì không có chuyện gì xảy ra, chỉ có vị Ngoại trưởng Pháp Jean Sauvagnargues mới bị ngất xỉu trong bữa tối hôm ấy. Mà người Pháp thì lại không có hệ thống y tế cho lãnh đạo cao cấp như ở Nga: trong tòa lâu đài ở Rambouillet đó thậm chí còn không có một nhân viên y tế trực nào. Người Pháp đã gọi xe cấp cứu nhưng phải mất khoảng 40 phút nữa nó mới tới nơi. Vì thế nên tôi phải làm phận sự cấp cứu sơ bộ.

Tôi muốn vào căn phòng mà người ta đã đưa vị Bộ trưởng đang bất tỉnh nhân sự vào nằm, thế nhưng, đội bảo vệ của người Pháp cứ ngăn không cho tôi vào. Họ bảo: “Phải có lệnh của Tổng thống!”. Tôi hỏi họ: “Nếu ông ấy chết trong lúc chờ mệnh lệnh đó thì sao?”. Những người bảo vệ chỉ im lặng xua xua tay. Khi ông Valery Giscard d’Estaing chạy tới đầy lo lắng, tôi mới được vào chỗ người ốm và sau khi ghi điện tâm đồ xong mới xác định được là Bộ trưởng Sauvagnargues không có gì nguy kịch cả, chẳng qua là ông ấy bị kiệt sức sau một cuộc hội đàm quá căng thẳng và phức tạp. Ông Brezhniev bày tỏ sự thông cảm với người Pháp nhưng tôi trông thấy rõ là ông cảm thấy rất khoái. Láu lỉnh nhìn những người thuộc cấp đứng xung quanh, ông nói: “Thấy chưa, ông ta còn trẻ mà lại không chịu nổi cường độ làm việc như tôi…”   

Trung Tín - Nguyễn Lanh

 

Tin cùng chuyên mục

Tin mới