Động lực cố kết cộng đồng

Thứ hai, 24/07/2017 18:25:00 | Tinh Hoa Việt
Phó Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam Trương Thị Ngọc Ánh nhấn mạnh, mô hình trung tâm hoạt động cộng đồng tại xã, phường, thị trấn là một trong những nội dung, giải pháp quan trọng để đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của MTTQ Việt Nam ngay từ cơ sở, địa bàn dân cư.

Phó Chủ tịch Trương Thị Ngọc Ánh tâm huyết với đề tài “Nghiên cứu xây dựng mô hình trung tâm hoạt động cộng đồng ở xã, phường, thị trấn”.

Tìm cách “mở cửa” nhà văn hóa cấp xã

UBTƯ MTTQ Việt Nam vừa nghiệm thu đề tài khoa học cấp Bộ “Nghiên cứu xây dựng mô hình trung tâm hoạt động cộng đồng ở xã, phường, thị trấn”. Đáng chú ý, Đề tài khoa học cấp Bộ “Nghiên cứu xây dựng mô hình trung tâm hoạt động cộng đồng ở xã, phường, thị trấn” do Ban Phong trào của UBTƯ MTTQ Việt Nam chủ trì, Ths.Trương Thị Ngọc Ánh – Phó Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam chủ nhiệm đề tài. 

Từ thực trạng ở xã, phường, thị trấn hiện nay đang tồn tại nhiều mô hình hoạt động tự quản tại cộng đồng, trong đó ở cấp xã có 2 loại hình đang được duy trì thực hiện nhiều năm nay, đó là mô hình Trung tâm Văn hóa -Thể thao và mô hình Trung tâm học tập cộng đồng (TTHĐCĐ) tại các xã, phường, thị trấn. Các mô hình này là nơi để người dân đến tổ chức các hoạt động như văn hóa, văn nghệ, thể thao, tổ chức các lớp học nâng cao kiến thức... đã tạo nên sự gắn kết của người dân tại các cộng đồng dân cư. 

Tuy nhiên, vẫn còn không ít các Trung tâm Văn hóa - Thể thao, Nhà văn hóa thôn, Trung tâm học tập cộng đồng hoạt động chưa đúng mục đích, các hoạt động chưa được tổ chức thường xuyên, nội dung và hình thức chưa phong phú, hiệu quả chưa cao nên chưa thu hút được người dân tham gia. 

Tình trạng Nhà văn hóa, Trung tâm văn hóa thường xuyên “đóng cửa” vẫn còn tồn tại ở nhiều địa phương. Nhiều Trung tâm phát huy hiệu quả trong những năm đầu thành lập, nhưng sau đó không thu hút được người tham gia vì nội dung hoạt động trùng lắp và không đáp ứng được trước sự thay đổi trong nhu cầu học tập của cộng đồng. Vì vậy, yêu cầu đổi mới cả về tổ chức bộ máy, cơ sở vật chất, mô hình hoạt động, cơ chế vận hành của các thiết chế này là một đòi hỏi thực tế khách quan và ý tưởng xây dựng Trung tâm hoạt động cộng đồng (sáp nhập từ Trung tâm Văn hóa -Thể thao và mô hình Trung tâm học tập cộng đồng) được đưa ra để khắc phục những nhược điểm trên và tận dụng những giá trị tích cực của các thiết chế hiện có, đồng thời đổi mới nội dung, hình thức hoạt động.

Tìm giải pháp “mở cửa” cho các Trung tâm Văn hóa - Thể thao, Nhà văn hóa thôn, Trung tâm học tập cộng đồng hoạt động, đề tài “Nghiên cứu xây dựng mô hình trung tâm hoạt động cộng đồng ở xã, phường, thị trấn” làm rõ vai trò, tầm quan trọng của các thiết chế văn hóa, thể thao, giáo dục hiện có ở cấp xã, qua đó đề xuất các giải pháp xây dựng mô hình TTHĐCĐ ở xã, phường, thị trấn phù hợp với từng vùng, miền, giai đoạn phát triển, nhằm phục vụ nhu cầu đời sống văn hóa của người dân ở cộng đồng dân cư. Thông qua kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở giúp cho Ban thường trực Ủy ban TƯMTTQ Việt Nam đề xuất Chính phủ xây dựng Đề án thí điểm thành lập TTCĐ ở xã, phường, thị trấn.

Gắn kết và phát huy vai trò của Mặt trận

Nhìn một cách tổng quát, từ những vấn đề ý thức cộng đồng và hoạt động cố kết cộng đồng là nguồn gốc, là cơ sở để tổ chức các hoạt động gắn kết của người dân. Xây dựng mô hình TTHĐCĐ ở cấp xã chính là làm cho động lực dân chủ được phát huy tác dụng trong đời sống xã hội, trong mối quan hệ giữa con người với con người nhằm từng bước cải thiện và nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân. “Gắn kết và phát huy vai trò của MTTQ Việt Nam và các tổ chức đoàn thể xã hội trong việc xây dựng TTHĐCĐ chính là một bước mới trong tổ chức hoạt động của Trung tâm ở cấp xã, đặc biệt là sự kết nối giữa người dân tham gia vào xây dựng các hoạt động văn hóa, xã hội giáo dục, y tế và việc tiếp thu các chủ trương của Đảng, Nhà nước, MTTQ Việt Nam và các tổ chức đoàn thể ở cộng đồng nhằm thực hiện chủ trương xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, bà Ánh phân tích.

Kết quả nghiên cứu tại 20/63 tỉnh thành là một bằng chứng thuyết phục của đề tài “Nghiên cứu xây dựng mô hình trung tâm hoạt động cộng đồng ở xã, phường, thị trấn”. Theo đó, về thực tế việc sáp nhập trung tâm văn hóa- thể thao và Trung tâm học tập cộng đồng của một số địa phương. Thống kê chưa đầy đủ, đến nay đã có khoảng 20 tỉnh, thành phố (với gần 2.000 xã, phường, thị trấn) tiến hành sáp nhập 2 trung tâm (chủ yếu là các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam và một số tỉnh miền Trung), một số tỉnh đã tiến hành sáp nhập 100% xã, phường, thị trấn như: Long An, Tây Ninh, Đồng Nai, Đồng Tháp, Bà Rịa – Vũng Tàu…

Tuy nhiên vẫn còn một số tỉnh đang trong giai đoạn làm thí điểm như: Đà Nẵng, Quảng Nam, Bình Phước, Bình Thuận, An Giang, TP. Hồ Chí Minh… Mặc dù Chính phủ chưa có yêu cầu sáp nhập các trung tâm, nhưng từ thực trạng hoạt động của các trung tâm, nhiều địa phương chủ động tổ chức sáp nhập 2 trung tâm. Quá trình khảo sát ở một số địa phương cho thấy, việc hợp nhất 2 trung tâm phù hợp, điều đó thể hiện tính năng động, sáng tạo của địa phương. Nhiều nơi đã cố gắng chỉ trong thời gian ngắn đã hợp nhất thành lập TTVHTT và TTHTCĐ ở tất cả các xã, phường, thị trấn trong điều kiện khó khăn về tổ chức bộ máy, cơ sở vật chất, kinh phí hoạt động…

Kết quả khảo sát thực tế ở địa phương cho thấy, ý kiến của cán bộ và người dân địa phương đều cho rằng chủ trương sáp nhập là đúng do mở rộng được các hoạt động, tiết kiệm được nguồn nhân lực, diện tích đất, tạo điều kiện để các thiết chế phát huy được hiệu quả.

Bên cạnh đó, đối với các Trung tâm chưa tiến hành sáp nhập, qua khảo sát thực tế ở một số tỉnh, thành phố: Hưng Yên, Thái Bình, Hà Nội khi được hỏi về việc cần thiết phải sáp nhập các Trung tâm riêng lẻ thành một Trung tâm lớn để tránh sự tồn tại của quá nhiều trung tâm, gây lãng phí và tránh được sự trùng chéo trong tổ chức, hoạt động, có 42,3% ý kiến cho rằng cần phải sáp nhập để các Trung tâm nâng cao hiệu quả hoạt động.

Khánh thành và đưa vào sử dụng Trung tâm học tập cộng đồng Phường 11, quận Gò Vâp, TP Hồ Chí Minh.

Nâng cao đời sống tinh thần cho người dân

Phó Chủ tịch Trương Thị Ngọc Ánh khẳng định: Xây dựng mô hình sinh hoạt văn hóa nói riêng và các hoạt động nói chung để phát triển và huy động sự tham gia của người dân vào công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia và mỗi địa phương. Việc mở rộng các mô hình, loại hình hoạt động giao lưu, nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho nhân dân đã và đang ngày càng chứng minh được vai trò quan trọng của nó đối với sự phát triển xã hội. Phát huy vai trò của MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên tham gia vào hoạt động điều hành, quản lý TTHĐCĐ, trước hết đòi hỏi MTTQVN phải đổi mới toàn diện về nội dung và phương thức hoạt động. MTTQVN tham gia kết nối cộng đồng, hiệp thương, phối hợp thống nhất hành động với các tổ chức thành viên tuyên truyền, vận động và tổ chức cho nhân cân tham gia các hoạt động ở cộng đồng.

Xây dựng mô hình TTHĐCĐ ở xã, phường, thị trấn liên quan trực tiếp đến việc phát huy vài trò làm chủ của các tầng lớp nhân dân trong sự nghiệp  xây dựng và bảo vệ tổ quốc, thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Những nội dung trên vô cùng cấp thiết nhằm đánh giá thực trạng của một số thiết chế văn hóa, giáo dục và hoạt động của TTVHTT và TTHTCĐ, cũng như giải pháp để tích hợp và mở rộng các hoạt động này ở cấp xã. Về thực chất, dựa trên những thiết chế, cơ sở vật chất đã có thể xây dựng một mô hình với phương thức hoạt động và điều hành mới, nhất là phát huy vai trò của Mặt trận và các tổ chức đoàn thể, đây là một trong những nội dung, giải pháp quan trọng để đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của MTTQ Việt Nam ngay từ cơ sở, địa bàn dân cư.  

Thiên Ngân - Hải Nhi