Hành vi vu khống sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Thứ Tư, 04/10/2017 09:15:00 | TINH HOA VIỆT
“Cố tình tố cáo sai sự thật để xúc phạm hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác sẽ bị xử lý trách nhiệm hình sự về tội vu khống”. Luật sư Trương Anh Tú (Văn phòng Luật Sư Trương Anh Tú - Đoàn Luật Sư Hà Nội) chia sẻ về vấn đề tố cáo, khiếu nại nặc danh, vô căn cứ ở nhiều cơ quan hiện nay.


Luật sư Trương Anh Tú.

PV: Những vụ tố cáo, khiếu nại văn phòng ông tiếp nhận để tư vấn, hỗ trợ pháp lý thường liên quan đến những vấn đề gì?

Luật sư Trương Anh Tú: Về khiếu nại thì VPLS Trương Anh Tú tiếp nhận rất nhiều vụ việc liên quan đến thu hồi đất, về phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất. Tố cáo thì văn phòng thường tiếp nhận các vụ việc liên quan đến hành vi có dấu hiệu phạm tội và một số trường hợp liên quan đến việc tố cáo sai phạm của người có thẩm quyền trong bộ máy nhà nước.

Các tài liệu, thông tin người thực hiện tố cáo, khiếu nại cung cấp cho Văn phòng ông có đầy đủ căn cứ, bằng chứng cho việc tố cáo, khiếu nại không?

- Trên nội dung người đề nghị được tư vấn, hỗ trợ pháp lý trình bày mà văn phòng đề nghị cung cấp thêm thông tin, tài liệu và sau đó sẽ có đánh giá về tính hợp pháp, giá trị chứng minh của các tài liệu, thông tin này. Vì thường người dân tìm đến với văn phòng thì họ chưa thể biết được họ nên mang theo tài liệu gì, cung cấp đầy đủ những thông tin gì, do đó, luật sư của văn phòng có trách nhiệm trao đổi, hỗ trợ khách hàng cung cấp các thông tin, tài liệu cần thiết để đánh giá vụ việc.

Cũng có trường hợp vì bức xúc nên quyết định đến văn phòng để yêu cầu tư vấn soạn đơn tố cáo, nhưng khách hàng chỉ trình bày lại nội dung chứ không có tài liệu, chứng cứ nào chứng minh. Đối với những trường hợp này thì văn phòng tư vấn cho họ cần cẩn trọng, không nên tố cáo khi chưa có căn cứ chứng minh.

Thực tế hiện nay, nhiều người đã sử dụng việc tố cáo, khiếu nại như một quyền đương nhiên, nhưng lại rất ít hiểu biết các quy định của pháp luật về trình tự thủ tục khiếu nại, tố cáo. Điều này, dẫn đến việc đơn thư tố cáo được gửi tới mọi cơ quan mà người khiếu nại, tố cáo có thể biết đến. Vậy theo ông thì giải pháp nào đễ tháo gỡ vấn đề này?

- Khiếu nại, tố cáo là quyền của công dân được Hiến pháp ghi nhận và Pháp luật cụ thể hóa. Đa số người dân chưa hiểu biết hoặc chưa hiểu rõ về trình tự thủ tục thực hiện việc khiếu nại, tố cáo. Do bức xúc với vụ việc của mình, cộng với việc chậm trễ giải quyết của Cơ quan, chủ thể có thẩm quyền dẫn tới việc họ mất bình tĩnh, mất niềm tin nên gửi đơn thư đến nhiều cơ quan ở nhiều cấp ngành khác nhau. Mục đích của họ cũng chỉ là để quyền lợi của họ được lắng nghe.

Theo tôi, giải pháp cho vấn đề này là cần quán triệt lại việc khi cơ quan, chủ thể có thẩm quyền thực hiện trách nhiệm giải quyết khiếu nại, tố cáo của người dân cần thực chất, nhanh chóng và đảm bảo hợp pháp, hợp tình. Đồng thời, các luật sư, luật gia, chủ thể tư vấn pháp lý cho người dân cần đánh giá đúng tình trạng pháp lý của vụ việc, có sự tư vấn cho người dân về việc không nên khiếu nại, tố cáo vượt cấp, nhiều nơi nếu vụ việc của họ đã giải quyết thỏa đáng hoặc trường hợp chưa được giải quyết thỏa đáng thì cần “gõ đúng cửa” để có thể bảo vệ quyền lợi của họ, nhằm tránh gây tổn thất cho chính họ về tài chính, công sức và cũng tốn kém nhân lực, tài chính của bộ máy nhà nước.

Khiếu nại, tố cáo ngày nay ngày một phổ biến, đặc biệt trong chính nội bộ của các cơ quan nhà nước?

- Như tôi đã nói, khiếu nại tố cáo là quyền của công dân. Tuy nhiên, nếu khiếu nại, tố cáo trở nên phổ biến thì chứng tỏ xã hội, bộ máy hành chính chúng ta đang gặp vấn đề về cách thức vận hành. Nếu trong một cơ quan xuất hiện nhiều việc khiếu nại, tố cáo nhau thì rõ ràng là nội bộ cơ quan đó đang “trục trặc” cần có giải pháp để ổn định tình hình.

Tuy nhiên, nhiều khiếu nại tố cáo lại nặc danh, hoặc không có bằng chứng, mà chỉ là “vu oan’, “đặt điều”… nhưng lại gây ra nhiều tiêu cực cho công việc cũng như các mối quan hệ xung quanh người bị tố cáo, khiếu nại, ông đánh giá thế nào về việc này?

- Theo tôi thì tnhững vụ việc khiếu nại thì khó là nặc danh và phần lớn là có cơ sở để khiếu nại, còn về mặt nội dung thì có thể họ đánh giá sai, hiểu sai dẫn đến việc khiếu nại để đòi hỏi quyền lợi cho mình hoặc liên quan đến mình.

Các trường hợp như nói trên là liên quan đến tố cáo. Chúng ta không lạ gì việc tố cáo nặc danh, đặc biệt là vào “mùa” bầu cử, bổ nhiệm cán bộ. Có thể khẳng định nhiều vụ việc tố cáo nặc danh là có biểu hiện vu khống, trục lợi mất cơ hội thăng tiến của người bị tố cáo, do đối tượng biết rằng nguyên tắc của quy hoạch cán bộ cũng sàng lọc lý lịch, hồ sơ người được ứng cử phải là không bị khiếu nại, tố cáo hoặc khiếu nại tố cáo chưa được giải quyết xong thì người đó sẽ bị gạt ra khỏi danh sách.

Tuy nhiên, không hẳn tất cả các tố cáo nặc danh đều là vu khống, bịa đặt. Vì nhiều lý do như: lo sợ an toàn của bản thân, gia đình; tố cáo người là cấp trên của họ; tố cáo người có thể gây ảnh hưởng đến sự nghiệp, thăng tiến của họ… nên xuất hiện việc tố cáo nặc danh. 

Với những trường hợp nặc danh, theo ông nên xử lý ra sao?

- Hiện nay, đã đặt ra vấn đề là nên hay không nên giải quyết tố cáo nặc danh. Có quan điểm cho rằng cần giải quyết tố cáo nặc danh nếu có cơ sở. Tôi thì cho rằng, cần phải tuân thủ Luật Tố cáo để thực hiện, việc tố cáo phải có danh tính người tố cáo và họ phải chịu trách nhiệm về các nội dung đã tố cáo. Bộ máy nhà nước không thể chạy theo kiểu vu vơ “ném đá giấu tay” như vậy được, làm sao để xác định một tố cáo nặc danh là có cơ sở và nếu sai thì cũng hòa cả làng, chỉ có bộ máy nhà nước tốn nhân lực và tài chính.

Khi nào sự an toàn về tính mạng, sức khỏe, sự nghiệp của bản thân người tố cáo được đảm bảo thì tôi tin sẽ không có tố cáo nặc danh và nếu có thì không cần phải mất thời gian xem xét. Tuy nhiên, hiện nay thông tin người tố cáo bị tiết lộ đã không còn là một hiện tượng cá biệt nữa. Đây là một vấn đề rất đáng lưu ý, các cơ quan chức năng có giải pháp triệt để vì hành lang pháp lý về bảo vệ người tố cáo, bảo mật thông tin người tố cáo đã có.

Còn với những “vu oan”, “đặt điều”, “vu khống”, “làm giảm uy tín lãnh đạo” mà không có bằng chứng, sẽ bị xử lý ra sao?

- Cố tình tố cáo sai sự thật để xúc phạm hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác sẽ bị xử lý trách nhiệm hình sự về tội Vu khống theo Điều 122 BLHS 1999 sửa đổi 2009 (Kể từ ngày 01/1/2018 sẽ xử lý theo Điều 156 BLHS 2015 sửa đổi 2017). 

Trường hợp chưa đến mức xử lý trách nhiệm hình sự, thì hành vi trên sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính với số tiền từ 2 đến 3 triệu đồng theo quy định tại điểm i khoản 3 Điều 5 Nghị định 167/2013/NĐ-CP.

Đồng thời người tố cáo sai sự thật còn phải bồi thường thiệt hại về danh dự, nhân phẩm cho người bị thiệt hại từ hành vi tố cáo đó, theo quy định của Bộ luật dân sự 2015 về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.

Theo ông, một cơ quan nên có những biện pháp gì để tránh việc tố cáo, khiếu nại thiếu cơ sở, gây mất đoàn kết nội bộ?

Như vậy, giải pháp là tổ chức bổ máy cơ quan hợp lý; xây dựng nhân lực chuyên nghiệp, có kiến thức; tuân thủ quy định của pháp luật trong thực hiện công việc và gây dựng tình đoàn kết trong cơ quan. Ai chả mong được làm việc trong một cơ quan làm việc đúng pháp luật, có nội bộ đoàn kết, có định hướng cùng phát triển.

Trân trọng cảm ơn ông.  

Cố tình tố cáo sai sự thật để xúc phạm hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác sẽ bị xử lý trách nhiệm hình sự về tội Vu khống theo Điều 122 BLHS 1999 sửa đổi 2009 (Kể từ ngày 01/1/2018 sẽ xử lý theo Điều 156 BLHS 2015 sửa đổi 2017).

Đồng thời người tố cáo sai sự thật còn phải bồi thường thiệt hại về danh dự, nhân phẩm cho người bị thiệt hại từ hành vi tố cáo đó, theo quy định của Bộ luật dân sự 2015 về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng. 

Luật sư Trương Anh Tú

Việt Quỳnh (thực hiện)

 

Tin cùng chuyên mục

Tin mới