Đổi mới cơ bản và toàn diện nền giáo dục: Giáo viên là nòng cốt

Chủ Nhật, 13/08/2017 09:24:00 | XÃ HỘI
Năm nay, với hình thức thi mới, kết quả thi của thí sinh cao vọt khiến điểm chuẩn các trường cũng tăng lên. Vậy nhưng, nhiều trường sư phạm lại có điểm chuẩn ở mức rất thấp, khiến dư luận xôn xao. Nhiều ý kiến đã đưa ra bàn thảo, song nhìn chung các chuyên gia giáo dục đều cho rằng đội ngũ giáo viên chính là yếu tố quan trọng làm nên chất lượng và công cuộc đổi mới giáo dục.
Sinh viên ĐHSP Hà Nội.
Điểm vào thấp có đủ năng lực để học đại học ?
Theo dõi điểm chuẩn các trường ĐH,CĐ sư phạm năm 2017, trao đổi với báo chí, PGS Văn Như Cương- Chủ tịch Hội đồng quản trị trường Lương Thế Vinh (Hà Nội) bày tỏ: ĐHSP mà tuyển cả thí sinh có điểm mỗi môn thì rất đáng lo ngại. Theo PGS Cương, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ trong nhiều hội nghị cũng nhấn mạnh “để nâng cao chất lượng giáo dục phải bắt đầu từ đội ngũ giáo viên”. Vì vậy đội ngũ giáo viên tốt thì công cuộc đổi mới giáo dục sẽ thắng lợi, ngược lại đội ngũ này không đáp ứng được yêu cầu thì sẽ thất bại.
 
Vẫn theo ông Cương, nguyên nhân chính khiến điểm chuẩn ngành sư phạm lao dốc, đầu tiên là tâm lý thế hệ trẻ không chuộng ngành sư phạm do ít năng động, nhiều quy tắc. Thứ hai do lương giáo viên thấp, không đủ nuôi gia đình. Trừ một số thầy cô giỏi dạy thêm môn Toán, Văn, tiếng Anh, các giáo viên môn Lịch sử, Thể thao… bị phụ thuộc hoàn toàn vào thu nhập ở trường học. Thứ ba, tình trạng thừa giáo viên diễn ra phổ biến. 
 
Trao đổi về vấn đề này, TS Vũ Thu Hương - Giảng viên khoa Giáo dục tiểu học, ĐHSP Hà Nội chia sẻ rằng điểm vào các trường sư phạm thấp đến mức người ta nghi ngờ liệu các “thầy cô tương lai” có đủ năng lực để học đại học hay không. Suốt 20 năm trong nghề, bà nhận thấy với sinh viên có điểm đầu vào thấp, các em thường chủ quan, tuột dốc dần do kém chịu đựng áp lực học tập và sinh hoạt của môi trường đại học. 
 
Trong khi đó, sinh viên sư phạm cần có lượng kiến thức khá nhiều để có thể ra đời làm thầy. Có một câu nói lưu truyền trong ngành nghề là “Biết 10, dạy 1”. Tuy nhiên, với các sinh viên có điểm đầu vào thấp, đôi khi điều đó không đơn giản, đặc biệt khi sinh viên đó thiếu hụt lượng kiến thức phổ thông lớn. Vì lượng kiến thức cần bổ sung quá nhiều, bạn sinh viên đó sẽ khó có thể tiếp thu kịp thời những vấn đề ở đại học. 
 
Thừa giáo viên yếu, thiếu giáo viên giỏi
Có thể nói tâm lý chạy trường chạy lớp, xuất phát từ nỗi lo chất lượng giáo viên.Việc này sâu xa xuất phát từ thực tế đào tạo giáo viên. Đánh  giá vấn đề này, theo PGS.TS Bùi Văn Quân- Hiệu trưởng Trường ĐH Thủ đô Hà Nội, hệ thống đào tạo giáo viên hiện nay bộc lộ nhiều hạn chế. Điển hình như phát triển mạng lưới cơ sở đào tạo chưa thực sự xuất phát từ nhu cầu phát triển giáo viên. Mạng lưới cơ sở đào tạo giáo viên phát triển thiếu ổn định do nhiều trường cao đẳng sư phạm yếu cả về cơ sở vật chất và đội ngũ giảng viên được nâng cấp lên đại học, hoặc đổi tên để mở rộng tuyển sinh đào tạo trình độ đại học các ngành sư phạm và ngoài sư phạm. 
 
Bên cạnh đó, hầu hết các cơ sở đào tạo giáo viên tập trung chủ yếu vào việc đào tạo mới và đào tạo nâng cao trình độ, chưa quan tâm đúng mức đến hoạt động đào tạo lại và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên. Trong khi thực tế tại nhiều trường, đội ngũ giáo viên tuổi cao, năng lực thấp, nhưng chưa đến tuổi nghỉ hưu khá nhiều. Học sinh thường ít hứng thú với những bài giảng theo lối mòn, thiếu sáng tạo và thiếu sự tương tác.  
 
Về vấn này, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Thị Nghĩa từng chia sẻ : Điểm yếu của phần lớn giáo viên phổ thông hiện nay là thói quen với phương pháp dạy học truyền thụ kiến thức lý thuyết một chiều dẫn tới việc học sinh thụ động ghi nhớ kiến thức máy móc, ít khả năng vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề trong học tập và cuộc sống. Vì vậy, theo yêu cầu, các trường sư phạm sẽ phải đổi mới đào tạo để cung cấp đội ngũ giáo viên mới đáp ứng được nhiệm vụ trong tương lai. 
 
Cũng theo dự báo của PGS.TS Bùi Văn Quân, năm 2018 số giáo mới tốt nghiệp mỗi năm khoảng 90.000 người. Dù tăng tỷ lệ học sinh/giáo viên bình quân tương đương các nước công nghiệp phát triển thì đến năm 2020 cả nước vẫn sẽ dư thừa khoảng hơn 700.000 giáo viên phổ thông. Số liệu này khiến chúng ta lo ngại về thực tế đào tạo ồ ạt thời gian qua.
 
Phân tích về việc dư thừa giáo viên, PGS.TS Trần Xuân Nhĩ- Phó Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam cho rằng để giảm bớt tình trạng dư thừa giáo viên thì dứt khoát THPT phải học 2 buổi/ngày chứ không thể dạy 1 buổi như hiện nay. Từ đó tính quy mô học sinh các cấp là bao nhiêu, sau đó tính toán tổng thể nhu cầu của toàn thể giáo viên xã hội.
 
Về vấn đề dư thừa cử nhân sư phạm, ông Nhĩ cho rằng trong số 120 cơ sở đào tạo giáo viên của cả nước chỉ có trên 10 trường trực tiếp thuộc Bộ GD-ĐT. Việc phân chỉ tiêu đào tạo của các cơ sở không trực thuộc Bộ mà do UBND địa phương hoặc bộ ngành khác quyết định. Chính hệ thống quản lý chồng chéo, không quy về đầu mối trong đó có việc hoạch định chỉ tiêu tuyển sinh dẫn đến dư thừa nhân lực. Theo ông Nhĩ, không nên để địa phương quản lý các trường sư phạm mà đội ngũ giáo viên phải do Bộ GD-ĐT quản lý đào tạo chung cho cả đất nước. 
 
Về giải pháp để nâng cao chất lượng giáo viên, theo GS.TS Đinh Quang Báo (ĐHSP Hà Nội) cần nhiều giải pháp đồng bộ như đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ, nhất là quản lý hoạt động dạy bằng các chế tài trong đó quy định giáo viên áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại phù hợp với bối cảnh sư phạm đa dạng. Về phương án lâu dài, trước hết phải xem lại các cách ra đề thi để bảo đảm chất lượng đầu vào. Thứ hai, nên có một kỳ thi riêng vào đại học chứ không phải là chung vào THPT. Các kỳ thi đại học phải do các trường tổ chức thì mới có thể bảo đảm được yêu cầu chỉ tiêu và chất lượng.
 
Sáng kiến gộp hai kỳ thi làm một cũng rất được hoan nghênh vì nó giảm tải được, nhưng sáng kiến này lại dẫn đến một hậu quả là điểm cao ngất ngưởng, các em điểm cao vẫn không vào được đại học, còn các em điểm thấp thì lại vào được trường cao đẳng, đại học. Có thể khi xây dựng phương án “hai trong một”, Bộ GD-ĐT cũng chưa ngờ được nó có thể xảy ra tình huống đó.
 
Nói như GS.TS Đinh Quang Báo thì giáo viên giữ vai trò quyết định chất lượng và hiệu quả giáo dục.  Khi giáo dục là quốc sách hàng đầu thì xây dựng, phát triển đội ngũ giáo viên là quốc sách của quốc sách đó.
 
Phương Huyền

Tin cùng chuyên mục

Tin mới