Mùa Giáng sinh an lành - Sự dung hòa tôn giáo của người Việt

Thứ năm, 03/01/2019 18:33:35 | Tinh Hoa Việt
Không biết từ bao giờ, lễ đón mừng Giáng sinh lại trở thành một nét văn hoá đẹp của chung người Việt Nam, không phải chỉ của riêng đồng bào công giáo. Xét ở khía cạnh văn hoá, có thể thấy qua mỗi mùa Giáng sinh, tính dung hoà tôn giáo của người Việt Nam rất rõ.

Mùa Giáng sinh an lành - Sự dung hòa tôn giáo của người Việt

Nhà thờ Lớn (Hà Nội). (Ảnh: palm_plt).

Lễ Giáng sinh là ngày để cộng đồng những người Kitô giáo trên toàn thế giới kỷ niệm ngày Đức Chúa Giêsu ra đời. Theo lịch Phụng vụ Công giáo, ngày Lễ Giáng sinh chính thức là ngày 25/12. Đêm 24/12 là “lễ Vọng”. Trước Lễ Giáng sinh bốn tuần là Mùa Vọng, sau Lễ Giáng sinh 12 ngày gọi là Mùa Giáng sinh.

Ngoài văn hoá tín ngưỡng bản địa của người Việt, thì Phật giáo vào Việt Nam từ rất sớm. Và sự dung hoà được biểu hiện ở chỗ: tư tưởng Tam giáo đồng nguyên đã có một vị trí quan trọng trong suốt 1.000 năm quân chủ chuyên chế. Trong hầu hết các ngôi chùa tại Việt Nam đều thờ cả Phật giáo, Nho giáo và Tam toà thánh Mẫu. Tới mức, từng có ý kiến nói vui rằng, nếu Đức Giêsu đến Việt Nam sớm hơn thì có lẽ người dân Việt Nam cũng mời luôn ngài vào chùa để thờ cúng một thể. 

Nói như thế để thấy, từ trong tâm thức, người dân Việt Nam không kỳ thị với bất kỳ tôn giáo nào.

Cũng bởi nói như nhà văn Hoàng Quốc Hải khi giải thích về nguyên nhân làm nên mối quan hệ Tam giáo đồng nguyên là: “mục tiêu tối thượng của cả ba tôn giáo này đều hướng tới tính thiện, tính nhân” và không gì khác chính là tinh thần đoàn kết, hoà hợp tôn giáo. Cho nên, khi bắt gặp mục đích tối thượng của một tôn giáo mới du nhập vào Việt Nam cách đây hơn một thế kỷ cũng là hướng tới cái thiện, sự an lành, thì người Việt đã tiếp nhận đạo Công giáo nhẹ nhàng và nhanh chóng dung hoà như các tôn giáo trước đó. Ngày nay, Lễ Giáng sinh không chỉ còn là ngày lễ riêng của những người theo Đạo Kitô, mà đã trở thành nét văn hóa không thể thiếu của người Việt Nam. Lễ Giáng sinh ở Việt Nam hiện nay đã trở thành một dịp sinh hoạt văn hóa cộng đồng nhộn nhịp, những đôi tình nhân âu yếm tặng quà cho nhau, trẻ em háo hức chờ sự xuất hiện của ông già Noel, gia đình bè bạn rủ nhau hội hè, yến tiệc. Người Việt Nam rất thích thú các ca khúc Giáng sinh và trong mỗi gia đình Việt Nam ở đô thị hiện nay, dù không phải là người công giáo, vẫn có cây thông, vẫn trang hoàng nhà cửa rực rỡ vào dịp Giáng sinh. Dịch vụ tặng quà của ông già Noel đã trở nên phổ biến ở nhiều thành phố. Rất nhiều người nước ngoài đón Giáng sinh tại Việt Nam đã được hoà mình vào không khí ấm cúng, yên bình. Tuy cách đón Giáng sinh của người có đạo và không có đạo vẫn có những nét khác biệt, nhưng điều đó thực sự không quan trọng nữa rồi, khi mà người Việt vào dịp này đã cùng nhau hướng tới yêu thương, an lành. Một tín ngưỡng đón mừng Giáng sinh nhân văn như vậy, tự thân nó, không còn là ngày lễ của người theo Đạo Kitô, mà tất yếu được người Việt Nam dung hoà, trở thành nét đẹp văn hóa.

Việt Nam được biết tới như một quốc gia đa dân tộc và đa tôn giáo, trong suốt chiều dài lịch sử, nền văn hoá Việt Nam luôn vận động, luôn chuyển mình thích ứng. Có thể nói rằng người Việt rất tài tình trong việc tiếp nhận các sinh hoạt tôn giáo mới một cách nhanh chóng, làm cho nó trở nên hoà hợp với các tôn giáo khác và với văn hoá bản địa. Tinh thần đoàn kết tôn giáo của người dân, việc chung sống hoà bình và bao dung giữa các tôn giáo cùng với tính nhân ái, nhân bản của con người và xã hội đã tạo ra một bức tranh sinh động về tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam. Mà trong đó, vẫn giữ được nền tảng bền vững nhất là văn hoá của dân tộc Việt, vẫn bảo tồn và phát triển nền văn hoá của mình, vẫn giữ tín ngưỡng bản địa! Đó là nhờ sức sống là truyền thống dung hoà. Theo các nhà nghiên cứu, sự dung hoà được tính ở mọi mặt: dung hoà, hoà hợp với tự nhiên (hành động theo tự nhiên, không chống lại thiên nhiên, thích nghi với tự nhiên); dung hoà với xã hội (về mặt văn hoá tư tưởng theo nguyên tắc "không từ chối", tiếp thu tinh hoa văn hoá của các dân tộc khác trong quá trình giao lưu; về mặt tôn giáo tiếp thu các tôn giáo và các học thuyết, tư tưởng của cả phương Đông lẫn phương Tây); dung hoà với con người theo nguyên tắc dĩ hoà vi quý... 

Tinh thần “không từ chối”, “không kỳ thị” đã khiến cho sự hoà hợp của văn hoá, tín ngưỡng tại Việt Nam trở nên thú vị mà rất dễ cảm nhận vào những ngày này, khi không khí Giáng sinh rộn rã khắp nơi, góp phần làm phong phú thêm đời sống tâm linh và sinh hoạt văn hoá của người Việt. 

Với riêng hơn 6 triệu đồng bào công giáo người Việt Nam hôm nay, lễ đón mừng Giáng sinh đã diễn ra tưng bừng tại 6.500 nhà thờ, nhà nguyện trong cả nước. Không khí Giáng sinh ngập tràn ở tất cả các xứ đạo, họ đạo và từng gia đình người công giáo từ nhiều ngày nay. Tinh thần tự do tôn giáo thể hiện rõ trong rực rỡ ánh sáng và những lời thánh ca âm vang. Người ta trao nhau lời chúc bình an, thăm hỏi, gửi cho nhau những yêu thương, hòa bình…

Người công giáo Việt Nam đang có những mùa Giáng sinh đầy niềm vui và hạnh phúc trong niềm hân hoan chung của mọi người Việt Nam. Với đường hướng “Kính Chúa yêu nước”, “Sống phúc âm giữa lòng dân tộc”, đồng bào có đạo tích cực tham gia các hoạt động bác ái xã hội, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, tham gia phong trào xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế hộ gia đình… Đồng bào công giáo đang đóng góp tích cực vào các phong trào thi đua yêu nước do Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp phát động, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc và xây dựng đất nước.

Còn nhớ nhiều năm, khi có mặt ở các xứ đạo trên nhiều vùng khác nhau của đất nước vào đúng mùa Giáng sinh, chúng tôi cảm nhận rất rõ không khí hân hoan phấn khởi, cảm nhận sâu sắc hơn tinh thần “Kính chúa yêu nước” bằng những việc cụ thể của từng người dân ở những nơi này. Nhớ đã từng nghe được những chia sẻ: Mỗi người tự bản thân mình hãy đón Chúa bằng những hành động cụ thể, dọn tâm hồn trong sạch, để cuối cùng làm cho kinh tế ngày một phát triển, đời sống ngày một ổn định, trách nhiệm công dân được vẹn toàn. Và nhiều nhất, đọng lại sâu sắc nhất sau mỗi chuyến đi ấy là tình yêu thương, là sự sẻ chia. Để hiểu vì sao mỗi người Việt Nam đều hân hoan chia gửi nhau yêu thương mỗi dịp Giáng sinh về. Bởi vì sự tử tế, tính thiện lành mà mỗi người Công giáo hướng đến thì cũng đều là lẽ sống của mọi người Việt Nam, của các tôn giáo khác. 

Giáng sinh từ khi làm phong phú thêm đời sống văn hoá của người Việt cũng đã thông qua đó khiến cho người dân có đạo hay không có đạo có dịp hiểu và đoàn kết nhau hơn. Trong bối cảnh toàn cầu hoá, nguy cơ mất bản sắc văn hoá dân tộc rất lớn, nhưng việc kế thừa truyền thống dung hoà văn hoá - tôn giáo, ứng dụng nguyên tắc này trên một tinh thần mới chính là chìa khoá để phát triển văn hoá Việt Nam.

Tôn giáo cùng với các tín ngưỡng đã hòa vào dòng chảy văn hóa Việt Nam, làm phong phú thêm nét văn hóa đa dạng của người Việt. Lễ Giáng sinh an lành hạnh phúc trong sự yêu thương của cả cộng đồng dân tộc thể hiện nét văn hóa Việt Nam, cũng là minh chứng về tự do tín ngưỡng ở Việt Nam.

Cẩm Thúy 

Tin cùng chuyên mục

Tin mới