Từ 'chạy' dự án đến tham nhũng

Chủ nhật, 03/06/2018 15:36:00 | Tinh Hoa Việt
Khi đầu tư không phải là siêu lợi nhuận nữa thì người ta cũng sẽ không đổ xô đi “chạy” dự án, đi xin công trình nữa...”

Từ chạy dự án đến tham nhũng

1. Quốc hội khóa XIV, kỳ họp thứ 5 mới đi được chặng đường đầu tiên nhưng cũng có thể xem là khá ấn tượng với sự thẳng thắn của các ĐBQH. Nó cho thấy những tiếng nói trực diện và có tính xây dựng sẽ luôn được lắng nghe. Phát biểu tại thảo luận tổ về kinh tế- xã hội, Tổng Kiểm toán Nhà nước Hồ Đức Phớc đã bày tỏ đồng ý với báo cáo của Chính phủ khi lần đầu tiên trong nhiều năm chúng ta đạt được tất cả các chỉ tiêu, GDP cũng tăng trưởng cao  nhất trong 10 năm trở lại đây (7,38%), nhưng ông Hồ Đức Phớc khuyến nghị “cần phân tích một cách thực chất về cơ cấu tăng trưởng”.

“Tăng trưởng của GDP như vậy là tăng trưởng của lĩnh vực nào, là lĩnh vực FDI hay đó là kinh tế thuần Việt? Cần phải có sự phân tích, bởi vì chúng ta thấy  tăng trưởng cao song thu ngân sách vẫn không đạt, đặc biệt là nguồn thu ngân sách trung ương; công ăn việc làm vẫn rất khó khăn; đầu tư công rất hạn hẹp. Về các địa phương ngày trước mỗi năm cũng khởi công được hàng trăm công trình, nhưng bây giờ rất ít. Các DN vừa và nhỏ rất khó khăn. Đời sống của nhân dân cũng khó khăn. Do đó chúng tôi đề nghị phải làm rõ cơ cấu tăng trưởng và thực chất tăng trưởng có mang lại lợi ích và đời sống cho người dân hay không để xác định một cách lâu dài”, Tổng Kiểm toán phát biểu.

Theo ông Phớc, một vòng luẩn quẩn được sinh ra: “Do DN khó khăn nên khó tiếp cận vốn ngân hàng, ngân hàng cũng khó cho vay vì có công trình, dự án đâu mà vay vốn, nên lại quay trở lại đấu thầu trái phiếu Chính phủ. Biểu hiện là lãi suất của trái phiếu Chính phủ hạ xuống. Đây chính là điểm nghẽn chứ không phải là cái tốt của nền kinh tế”.

Về vấn đề quản lý thuế và điều hành ngân sách, Tổng Kiểm toán Nhà nước cũng đề nghị cần phải siết chặt kỷ luật, kỷ cương hơn. “Nếu chúng ta không siết chặt kỷ luật, kỷ cương tài chính thì bao nhiêu tiền cũng không sử dụng có hiệu quả được. Tại sao một số tỉnh cứ giữ lại nguồn ngân sách mà không phân bổ ngay, không đưa ra HĐND để phân bổ? Chẳng hạn có 10 nghìn tỉ trên cấp về chỉ đưa ra HĐND phân bổ 6 nghìn tỉ còn 4 nghìn tỉ giữ lại cấp lẻ. Như vậy là không đúng quy định của luật Ngân sách nhà nước và sẽ xảy ra những vấn đề sai phạm”.

Tổng Kiểm toán Nhà nước phát biểu những vấn đề trên cũng coi như một sự cảnh báo việc chi tiêu theo kiểu “vung tay quá trán” ở một số địa phương. Cũng có thể đó như một sự cảnh báo về những ranh giới có thể bị phá vỡ nếu những người nắm ngân sách địa phương, ngân sách Nhà nước không có ý thức tiết kiệm. Và, từ đó, chuyện tham nhũng, lãng phí là khó tránh khỏi.

2. Ở một góc độ khác, Chủ tịch UB quản lý vốn nhà nước Nguyễn Hoàng Anh (Cao Bằng) nêu quan điểm, không thể chấp nhận một xã hội mà doanh nghiệp chỉ cần làm được một dự án là giàu ngay. Chỉ ra điểm bất hợp lý khi cơ chế tạo ra siêu lợi nhuận cho nhà đầu tư như vậy, ông Hoàng Anh đề nghị phải tăng cường thu thuế thu nhập doanh nghiệp; nếu không, nhà nước thất thoát nguồn thu nội địa lớn.

“Khi đầu tư không phải là siêu lợi nhuận nữa thì người ta cũng sẽ không đổ xô đi “chạy” dự án, đi xin công trình nữa. Hơn nữa, dự án đầu tư kỹ thuật lớn cần ràng buộc điều kiện năng lực, không thể để ai cũng đi làm đường cao tốc, ai cũng xây nhà chung cư, rồi dẫn đến cháy nổ như vừa qua. Cần giảm lợi nhuận bằng việc thu thuế để giảm chạy chọt dự án” – ông Hoàng Anh kiến nghị.

Ý kiến của ông Hoàng Anh có điều rất đáng suy nghĩ; đó là chuyện cơ chế đẻ ra xin-cho. Và vì thế, cơ chế cũng sẽ đẻ ra tham nhũng hay nói cách khác là tạo đều kiện cho tham nhũng. Bởi, một khi người ta muốn có dự án thì phải chạy. Nguồn để chạy dự án, rất có thể sẽ phải xà xẻo vào chính dự án đã “chạy” được. Tham nhũng từ đó mà ra!
 

Trở lại với ý kiến của Tổng Kiểm toán Nhà nước khi đề cập đến vấn đề đang nóng hiện nay- đó là, việc hoàn thiện thể chế pháp luật đối với các dự án BT, BOT, đất đai đô thị...

Ông Phớc cho rằng, cần phải quan tâm ngay, trong đó, quan trọng nhất là vấn đề giá đất. “Phải thay đổi cách tính giá đất, còn nếu tính như hiện nay thì 100/100 dự án đều sai phạm. Một khu đô thị mà chúng ta đưa ra 5 phương pháp áp giá, mỗi phương pháp có thể chênh nhau hàng chục lần, mà không bắt buộc chủ đầu tư thực hiện theo phương pháp nào, để họ tự lựa chọn, là điều không thể chấp nhận được”.

Từ chuyện của BT, BOT và chuyện áp giá đền bù thôi đủ thấy nhận định cơ chế xin-cho có thể làm nảy sinh tham nhũng là điều dễ hiểu. Một khi cơ chế tạo ra nhiều khe hở thì người ta không muốn tham có lẽ sẽ phải tham.

3. Trong Báo cáo của Chính phủ trình Quốc hội, kỳ họp thứ 5 (hôm 21-5), Chính phủ cho biết: Chính phủ đẩy mạnh đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, kiểm tra chuyên ngành; phát huy vai trò Tổ công tác của Thủ tướng Chính phủ về kiểm tra, đôn đốc thực hiện nhiệm vụ giao cho các Bộ ngành, địa phương.

Về công tác thanh tra, Báo cáo của Chính phủ nêu: Đã được tập trung triển khai theo kế hoạch; nhiều vụ việc nghiêm trọng, phức tạp, xã hội quan tâm đã được chỉ đạo quyết liệt, ban hành kết luận, được dư luận đồng tình, ủng hộ (như các vụ việc: AVG, đất đai tại Đà Nẵng…); việc xử lý sau thanh tra được tăng cường. Công tác phòng chống tham nhũng được chú trọng; nghiêm túc triển khai các kết luận của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại các phiên họp của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng và các cuộc họp của lãnh đạo chủ chốt. Tập trung điều tra, truy tố, xét xử công khai, nghiêm minh các vụ án tham nhũng lớn, dư luận quan tâm (như vụ đánh bạc và tổ chức đánh bạc trên internet, các vụ án liên quan đến sai phạm tại một số ngân hàng thương mại, tập đoàn Dầu khí…).

Ban hành và tích cực chỉ đạo thực hiện Chương trình tổng thể về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Nói về nỗ lực đấu tranh phòng chống tham nhũng của Chính phủ, Tổng Thanh tra Lê Minh Khái trong phiên thảo luận tổ nhấn mạnh: Báo cáo của Chính phủ đã khẳng định rất rõ những thành tựu kinh tế - xã hội năm 2017.

Nói về công việc của ngành mình, ông Lê Minh Khái  cho biết, lần này, Thanh tra Chính phủ chịu trách nhiệm tham gia trình Luật Phòng chống tham nhũng (sửa đổi). Riêng về Luật Phòng chống tham nhũng (sửa đổi), ông Lê Minh Khái nhấn mạnh điều quan tâm nhất đó là thu hồi tài sản tham nhũng. “Muốn thu hồi được thì phải phát hiện kịp thời, nghĩa là phát hiện kịp thời các hành vi vi phạm để xử lý, còn để tẩu tán hoặc khi pháp lý ở mức mà chúng ta không xử lý được thì không thu hồi được.Thường thường những người phạm tội mà có tài sản thì sẽ vung vãi, tiêu xài thoải mái. Cho nên, với những vụ mới có dấu hiệu đã phát hiện thì sẽ thu hồi được tài sản, không gây hậu quả nghiêm trọng về tài sản, con người, cán bộ. Thanh tra Chính phủ và các địa phương phải tăng cường kiểm tra, kiểm soát để làm sao phát hiện kịp thời và có giải pháp ngăn chặn để răn đe.” -Tổng Thanh tra bày tỏ hy vọng yêu cầu của ĐBQH sẽ đáp ứng được.

Nhưng, ĐBQH cũng chỉ là một kênh. Ý muốn của ĐBQH xuất phát từ ý muốn của nhân dân, của cử tri.

Phát biểu tại phiên thảo luận tổ về kinh tế -xã hội, nhiều ĐBQH bày tỏ tán thành những công việc mà Chính phủ đã làm và mong muốn trong công tác phòng chống tham nhũng, lãng phí, Chính phủ và các bộ, ngành cần thể hiện quyết tâm mạnh mẽ hơn nữa. Đấu tranh đến cùng với tệ tham nhũng, lãng phí. Trong cuộc đấu tranh này, giám sát của nhân dân là quan trọng nhưng giám sát của Quốc hội và ĐBQH còn quan trọng hơn nữa. Bằng những nỗ lực của các cơ quan Đảng, Chính phủ, Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc các cấp và nhân dân hy vọng công tác đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí sẽ đạt thêm nhiều kết quả tích cực hơn nữa trong thời gian tới.

Mai Loan

Tin cùng chuyên mục

Tin mới