Câu chuyện mạng xã hội giành cúp Rồng tre lần V

Thứ bảy, 12/01/2019 08:00:00 | Văn hóa
Ngày 11/1, tại Hà Nội, báo Thể thao và Văn hóa (TTXVN) đã tổ chức lễ tổng kết, trao giải và triển lãm Giải Biếm họa báo chí Việt Nam  - cúp Rồng tre lần V với chủ đề “Ứng xử văn hóa; Xã hội văn minh”.

Câu chuyện mạng xã hội giành cúp Rồng tre lần V

Tác phẩm “Chực chờ” của họa sĩ trẻ Lê Diệu Bang.

“Nóng” chủ đề mạng xã hội

Theo đó, sau 8 tháng phát động (từ 4/2018 – 12/2018), cuộc thi đã thu hút 400 tác phẩm dự thi. Trong đó, cuộc thi ghi nhận có tới trên 30% số tranh dự thi đã chọn đề tài văn hóa ứng xử trên mạng xã hội. Điều đó đã phản ánh rất chính xác nỗi lo lắng của toàn xã hội trong thời gian này. Lối sống ảo đã xâm nhập vào từng người, không chỉ trong các cuộc họp, khi chủ tọa yêu cầu biểu quyết thì cử tọa đồng loạt biểu quyết bằng cách... like trên Facebook, mà ngay cả các cặp đôi khi đi ăn với nhau, khi hôn nhau hay thậm chí trong đêm tân hôn cũng cắm mặt vào smartphone.

Mặt trái của mạng xã hội đã được các họa sĩ biếm thể hiện bằng những hình ảnh trực quan, sống động, khiến người xem phải giật mình. Nào là chuyện câu like, chuyện chửi bới nhau hay chuyện “ném đá” người khác trên facebook. Còn chuyện tin đồn trên mạng xã hội đang “truy sát” các nạn nhân bất hạnh... thì đã là câu chuyện hàng ngày, được nhiều bức tranh đề cập đến. 

Căn cứ vào chất lượng tranh dự thi, BTC và Hội đồng giám khảo đã trao 1 giải Nhất, 2 giải Nhì, 2 giải Ba và 4 giải Khuyến khích. Trong đó, giải Nhất thuộc về tác phẩm “Chực chờ” của họa sĩ Lê Diệu Bang (bút danh Méo); 2 tác phẩm giành giải Nhì thuộc về bức “Chung sức” của họa sĩ Đỗ Anh Dũng (bút danh DAD) và “Khi đời tư cũng thành …món ăn nhanh” của họa sĩ Nguyễn Mạnh Tiến. 

Với bức “Chực chờ”, họa sĩ trẻ Lê Diệu Bang đã xếp hình logo Facebook bằng những que diêm, bên cạnh đó, một người dùng đang “chực chờ” tung lên một thông tin “hot”. Người dùng ấy như một que diêm đang cháy có thể “kích nổ” cả mạng xã hội cũng đang trong trạng thái “chực chờ”. Nhận thức được sức ảnh hưởng của thông tin mình sắp đưa lên, và biết kiềm chế, biết nhận thức đúng/sai, tốt/xấu trước những “ngòi nổ” vừa xuất hiện, đó là lời khuyên cho cả hai phía đang rập rình “chực chờ”. Đó cũng là một thái độ cần có của mỗi người khi đưa cũng như khi tiếp nhận các thông tin trên mạng xã hội. 

Theo họa sĩ Thành Chương, bức “Chực chờ” vừa có chất trí tuệ vì ý tứ sâu sắc, tư duy mới mẻ, lại rất thời đại và tạo hình nghệ thuật cũng rất tốt. “Dùng ngòi bút để châm biếm, để lại những bài học là cách để thay đổi thực trạng này. Cũng không dễ tí nào. Cúp Rồng tre chọn đề tài “nhẹ” hơn, lại đi sau Giải biếm họa chủ đề “Phòng, chống tham nhũng” của Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm, nên với tư cách giám khảo, tôi rất lo lắng, đến tận khi bắt đầu vào chấm, tôi cũng không mong tìm được giải Nhất hay các tranh xuất sắc. Nhưng thật bất ngờ là khi chấm qua mấy vòng, thấy tranh dự thi đa dạng, phong phú, có được tranh Nhất rất xứng đáng”- họa sĩ Thành Chương chia sẻ.

Tiếng nói mạnh mẽ

Có thể thấy, văn hóa ứng xử là một chủ đề rất rộng. Bên cạnh văn hóa mạng, thì còn là văn hóa ứng xử nơi công cộng (giao thông, lễ hội) hay văn hóa ứng xử nơi cơ quan, công sở (ứng xử giữa cấp trên với cấp dưới, ứng xử trong bệnh viện, ứng xử trong học đường...). Thông qua tiếng cười của biếm họa, mỗi người có thể tự soi lại bản thân để có những sự điều chỉnh thích hợp. 

Đánh giá về các tác phẩm tham dự cuộc thi, họa sĩ Vi Kiến Thành - Cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm cho biết: “Vừa là một nghệ sĩ, vừa là một nhà quản lý, tôi rất vui. Các cuộc thi thể hiện sự quan tâm của xã hội với nghệ thuật tranh biếm họa. Qua đó, đội ngũ sáng tác cũng như công chúng sẽ thấy được rằng biếm họa vẫn là một thể loại mang tính xung kích, tính thời sự và có khả năng phản biện xã hội. Trong bối cảnh xã hội còn nhiều vấn đề nóng thì đây chính là lúc tranh biếm họa lên tiếng, góp một tiếng nói xây dựng xã hội nhân văn hơn”. 

Ông Thành cũng nhận định giải Biếm họa báo chí Việt Nam – cúp Rồng tre năm nay chọn đề tài “Ứng xử Văn hóa; Xã hội văn minh” rất trúng và đúng. Gần đây báo chí nói rất nhiều đến những vụ bạo hành học đường, văn hóa giao thông rồi lạm dụng mạng xã hội… Qua đó cho thấy văn hóa ứng xử vẫn là một điểm nóng mà các họa sĩ biếm nói riêng và giới báo chí nói chung thông qua những tác phẩm của mình lên tiếng phản ánh, cảnh tỉnh để mỗi cá nhân, cũng như các cơ quan quản lý lưu tâm điều chỉnh, làm lành mạnh hóa đời sống xã hội hiện nay. “Các tác phẩm đoạt giải và được triển lãm năm nay, tôi cho là xứng đáng vì có ngôn ngữ đồ họa mạch lạc và cá vấn đề nêu ra cũng rất nóng”- ông Vi Kiến Thành nhấn mạnh.

Còn họa sĩ Lý Trực Dũng, thành viên BGK nhận xét: “Ứng xử văn hóa; Xã hội văn minh” là đề tài nghe thì dễ nhưng thực sự khó. Nó tương đối trừu tượng. Ví dụ biếm họa chống tham nhũng, giao thông, bảo vệ môi trường thì rất cụ thể. Còn nếu nói hài hước thì đề tài ứng xử văn hóa rất khó “nhằn”. Khi chấm 400 bức tranh, ban đầu rất lo là có chọn được những tác phẩm xứng đáng không? Nhưng chấm xong thì tôi phấn khởi vì chọn được tranh tốt. Với tranh biếm họa quan trọng nhất phải có ý tưởng. 7 vị trong ban giám khảo của chúng tôi thống nhất cao để chọn ra giải nhất vì nó có ý tưởng và các thể hiện rất thú vị, vừa dễ hiểu, những cũng tạo ra nhiều suy ngẫm thâm thúy. Đó không phải là một điều dễ trong khi trước đó giải biếm họa chống tham nhũng, ban giám khảo trong đó có tôi đã không chọn ra được giải nhất. Tôi nghĩ cúp Rồng tre lần V này đã thành công”.

“Có rất nhiều bạn nước ngoài quan tâm đến giải này. Trong đó có một giáo sư người Canada từng làm nhiều sách tranh hí họa của Châu Á đã đề nghị giới thiệu cúp Rồng tre cũng như các tác phẩm tiêu biểu trong những ấn phẩm sắp tới. Đó cũng là một dấu hiệu vui cho biếm họa Việt Nam nói chung”- họa sĩ Lý Trực Dũng chia sẻ thêm.

Qua 400 tác phẩm dự thi, các tác giả sử dụng sức mạnh của biếm họa để phê phán những biểu hiện lệch lạc trong văn hóa ứng xử, cổ vũ những hành động văn hóa, văn minh trong các quan hệ ứng xử trong xã hội ngày nay, bày tỏ mong muốn về một môi trường xã hội (cả thực và ảo) thực sự văn minh trong ứng xử... 400 bức tranh chính là một màn tổng kết để “phản tỉnh” chúng ta trong văn hóa ứng xử trong thời gian qua, qua đó, góp phần làm cho xã hội nền nếp, văn minh hơn. 

Triển lãm biếm họa báo chí Việt Nam lần thứ V sẽ diễn ra trong 2 ngày 12 và 13/1 tại Phố đi bộ Hồ Gươm (đoạn trước tòa nhà số 2 Lê Thái Tổ). Triển lãm trưng bày 60 tác phẩm tiêu biểu nhằm lan truyền thông điệp “Ứng xử văn hóa; Xã hội văn minh” tới cộng đồng. 

Hoàng Minh

Tin cùng chuyên mục

Tin mới