Muôn nẻo 'đạo' nghệ thuật

Thứ ba, 29/05/2018 08:00:59 | Văn hóa
Nói đến nghệ thuật, người ta nghĩ ngay tới sự sáng tạo của những nhà văn, nhà thơ, họa sĩ, nhạc sĩ, nhà biên kịch, đạo diễn… Lại có người ví von nghệ sĩ gần với tạo hóa vì làm công việc sáng tạo. Thế nhưng, không ít sáng tạo lại bị lên án, bị coi là đạo của tác giả khác. Đạo từ đương thời cho đến hàng chục năm trước, đạo từ trong nước đạo sang luôn cả tác phẩm của người nước ngoài.

Muôn nẻo đạo nghệ thuật

Bức “Nàng hầu Grande” của Jean Auguste Dominique Ingres.

Những ngày qua, nghi vấn nhạc sĩ Dương Khắc Linh đạo nhạc của nhạc sĩ Trịnh Thăng Bình rộ lên. Chuyện là khi ca khúc “Đừng như thói quen” do Dương Khắc Linh sáng tác và được Jaykii cùng Sara thể hiện trong chương trình “Giai điệu chung đôi” bị cho là có phần giai điệu tương tự ca khúc “Đã biết sẽ có ngày hôm qua” của Trịnh Thăng Bình.

Ngay trong chương trình, chính Trịnh Thăng Bình cũng thốt lên rằng lần đầu nghe bài hát này, anh bỗng nhớ tới bài hát của mình cách đây 7 năm và hát một đoạn điệp khúc để so sánh.

Sau đó, nhạc sĩ Dương Khắc Linh cho rằng những ca khúc ballad có vòng hòa âm như vậy rất dễ giống nhau ở giai điệu: “Quan trọng là lời khác, cách hát khác, người khác hát là đã thành một bài mới”.

Câu nói này của Dương Khắc Linh khiến dư luận dậy sóng. Sau đó, Dương Khắc Linh cho rằng đó chỉ là sự ngẫu nhiên để “hạ hỏa” dư luận.

Đạo nhạc đã trở thành vấn đề nhức nhối ở Việt Nam. Còn nhớ từ đầu năm 2005, Cục Nghệ thuật biểu diễn đã phải lập danh sách 70 ca khúc bị nghi là đạo nhạc.

Sự việc dựa trên cơ sở bộ đĩa 1001 Copy-cover 2004 phát hành lậu trên thị trường, trong đó có khá nhiều ca khúc từng bị dư luận phát giác là copy giai điệu từ các ca khúc nước ngoài và bản thân các tác giả cũng đã biện minh công khai đó là sự “học tập, ảnh hưởng lẫn nhau”.

Những tác giả bị nghi đạo nhạc là những nghệ sĩ trẻ như: Phương Uyên, Quốc Bảo, Quang Huy, Lê Quang, Võ Thiện Thanh... Theo đó, ca khúc “Tình xót xa thôi” của Lê Quang bị nghi copy giai điệu ca khúc “Well, Well”; “Ngồi hát ca bềnh bồng” của Quốc Bảo copy giai điệu ca khúc “The Clock Ticks On”, “Búp bê biết yêu” của Phương Uyên copy giai điệu của bài hát “Get The Party Started”.

Rồi tháng 8/2016, ca khúc “Vết mưa” của Vũ Cát Tường dính nghi án đạo bản nhạc “Rain In The Park” của tác giả người Nhật - Marika Takeuchi.

Muôn nẻo đạo nghệ thuật

Tranh của họa sĩ Mai Trung Thứ.

Trong lĩnh vực hội họa, tháng 6/2017 nổi lên vụ việc bức tranh “Biển chết” của họa sĩ Nguyễn Nhân bị tố đạo ảnh từ báo Thanh Niên. Còn trước đó, tháng 7/2016, cơn “địa chấn đạo tranh” gây xôn xao dư luận sang cả nước ngoài.

Đó là việc Bảo tàng Mỹ thuật TP HCM cho nhà sưu tập tư nhân thuê địa điểm để triển lãm 17 bức tranh với chủ đề “Những bức tranh trở về từ châu Âu”. Và họa sĩ Thành Chương đã tố bức tranh “Chân dung cô Kim Anh” của mình bị đổi thành “Trừu tượng” và tẩy xóa chữ ký, thay vào là giả chữ ký Tạ Tỵ. 

Trong khi họa sĩ nhái tranh bị lên án thì có những trường hợp khá đặc biệt, lại được hoan nghênh. Ví như họa sĩ Mai Trung Thứ (1906 - 1980) có bức “Thiếu nữ choàng khăn” với hình mẫu phụ nữ Việt Nam trong tà áo dài truyền thống, được lấy từ nguyên tác Mona Lisa của danh họa Leonardo da Vinci.

Có những bức tranh bị tố là đạo của người khác lại được bán giá rất cao. Ví như bức tranh sơn dầu “Cô gái thỏ” của họa sĩ Nguyễn Phan Bách từng bán được 25.000 USD tại phiên đấu giá của Chọn hồi tháng 3-2017 bị nhiều họa sĩ nghi vấn là đạo bức tranh của họa sĩ người Pháp Louis Treserras.

Chép tranh, nhái tranh của người khác đã đành. Còn có hiện tượng họa sĩ tự nhái tranh của chính họ. Khi một họa sĩ vẽ một dòng tranh và thấy được nhiều người ưa thích mua thì lại ngại sáng tạo và sẽ vẽ theo xu thế đó. Vì vậy, yếu tố tranh độc bản không còn.

Lĩnh vực văn thơ cũng gây nhiều tranh cãi. Có lẽ vì người “đạo” nghĩ rằng tác phẩm kia ít người đọc, hoặc có đọc cũng không nhớ chi tiết đó. Trong thơ thì đạo tứ thơ đã đành, có người còn đạo cả câu thơ nữa.

Tháng 10/2016, khi tác phẩm “Sẹo độc lập” của nhà thơ Phan Huyền Thư được trao giải thưởng của Hội Nhà văn Hà Nội thì bài thơ “Bạch lộ” trong tập bị tố là phiên bản của bài “Buổi sáng” của Phan Ngọc Thường Đoan.

Tranh cãi một hồi thì Phan Huyền Thư thừa nhận bài thơ của mình có sau bài thơ của Phan Ngọc Thường Đoan. Và thế là giải thưởng bị thu hồi.

Trong lĩnh vực điện ảnh, tháng 3-2010, người viết bài này từng ngồi cùng BGK phim truyện chấm giải Cánh diều 2009. Bộ phim “Giao lộ định mệnh” của đạo diễn Victor Vũ tuy được đánh giá cao nhưng bị tố là khá giống phim “Shattered” của đạo diễn người Mỹ - Hollywood Wolfgang Petersen sản xuất năm 1991. Và sau khi xem xong hai bộ phim để so sánh, BGK đã báo cáo BTC quyết định không đưa phim vào tranh giải nữa.

Nghệ thuật là sản phẩm của cảm xúc và trí tuệ con người. Nghệ sĩ hãy để sự thăng hoa của cảm xúc và trí tuệ được phát huy chứ đừng tỉnh táo xem mình có thể “đạo” hay học hỏi được của người khác cái gì… 

Mạnh Thắng

Tin cùng chuyên mục

Tin mới