Sai phạm tại đình Lương Xá: Bài học đắt giá trong trùng tu di tích

Thứ sáu, 12/10/2018 08:30:00 | Văn hóa
Ba cá nhân liên quan đến sai phạm tại đình Lương Xá (Ứng Hòa, Hà Nội) đã bị kỷ luật khiển trách. Tuy nhiên, với những sai phạm trên dường như “về tình, về lý” đang nảy sinh những câu chuyện bất hợp lý.

Xung quanh vấn đề này, PV báo Đại Đoàn Kết đã có cuộc trao đổi với nhà nghiên cứu Nguyễn Đức Bình (Trưởng nhóm Đình Làng Việt). 

Sai phạm tại đình Lương Xá: Bài học đắt giá trong trùng tu di tích

Ông Nguyễn Đức Bình.

PV: Là một người yêu và trăn trở với di sản, ông nói sao về kết luận của UBND huyện Ứng Hòa với những người làm quản lý di sản đình Lương Xá?

Nhà nghiên cứu Nguyễn Đức Bình: Ngày 27/7/2018, tại Hội nghị “Bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hoá Việt Nam vì sự phát triển bền vững” Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nói: “Chúng ta phải quán triệt tinh thần: Cái gì cũng có thể xây được, sản xuất được, sáng tác được nhưng di sản thì không thể tạo ra được”.

Với trường hợp đình làng Lương Xá, nằm trên địa bàn Thủ đô Hà Nội, gần đường quốc lộ nơi đông người qua lại, gần UBND xã và UBND huyện mà đình gỗ 300 tuổi bị phá bỏ, để xây mới bằng bê tông là hành động không thể chấp nhận được. Vậy mà chỉ có cán bộ cấp xã bị kỷ luật. Vậy trách nhiệm của UBND huyện Ứng Hòa, Phòng Văn hóa huyện Ứng Hòa ở đâu? Điều này cần làm rõ và minh bạch trách nhiệm từng cá nhân, đơn vị để mọi người bình đẳng trước pháp luật. Di sản bị phá, vậy mà cán bộ quản lý có chuyên môn, nghiệp vụ, được giao trọng trách quản lý lại hoàn toàn vô can thì tôi e rằng oan uổng cho di sản đình Lương Xá.

Theo thông tin từ UBND huyện Ứng Hòa, ngày 30/7/2018, UBND huyện Ứng Hòa ban hành công văn số 670/UBND-VHTT chỉ đạo các cơ quan chuyên môn của huyện, UBND xã Liên Bạt đình chỉ việc thi công xây dựng công trình đình Lương Xá. Cũng theo thông tin này từ công văn 915/UBND-VHTT của UBND huyện Ứng Hòa, ngày 9/10/2018 gửi Báo Kinh tế Đô thị thì: Từ thời điểm ban hành công văn 670 đến nay công trình xây dựng đình Lương Xá đã ngừng thi công. Nhưng trên thực tế, chiều ngày 31/7/2018, tôi và nhóm phóng viên Đài truyền hình VTC16, Truyền hình Thông tấn về khảo sát thực trạng tại đình làng Lương Xá thì thấy đình Lương Xá vẫn được thi công bình thường, người dân còn có thái độ phản đối rất gay gắt với phóng viên.

Điều này cho thấy sau thời điểm UBND huyện Ứng Hòa ban hành công văn 670 thì công văn chưa có hiệu lực tức thì, thợ vẫn thi công, phải vài ngày sau công trình mới thực sự dừng. Như vậy, sau khi sự việc diễn ra dường như người dân Lương Xá không được cán bộ có trách nhiệm của huyện, xã thực hiện quán triệt, tuyên truyền vận động để người dân nghiêm chỉnh chấp hành. 

Vậy theo ông nếu để người dân trong vai trò chủ thể họ có làm tốt hay không?

- Hiện nay, tuy đã có phân cấp trong việc quản lý di tích ở các địa phương nhưng thực tế về quản lý đang diễn ra rất phức tạp và nhiều vấn đề bất cập, đặc biệt là bất cập trong việc nhận thức của người dân. Cũng là một ngôi đình của làng nhưng tại đình làng Hoàng Xá (cách đình Lương Xá 800m) thì nhận thức của người dân hoàn toàn khác.

Việc bảo vệ, bảo tồn di tích ở vùng có đời sống cao chưa chắc đã bằng vùng có đời sống thấp, hoặc ở địa phương có nhiều người giữ chức vụ cao, nhiều người có học hàm, học vị chưa chắc đã bảo tồn tốt di tích hơn địa phương ít người giữ chức vụ cao. Cũng như di tích đã được công nhận di tích quốc gia đặc biệt, đã được xếp hạng chưa chắc được quản lý tốt hơn di tích chưa được xếp hạng (vụ việc xây dựng trái phép ở núi Cái Hạ, Tràng An, Ninh Bình)… 

Sai phạm tại đình Lương Xá: Bài học đắt giá trong trùng tu di tích

Đình Lương Xá bị bê tông hóa. Ảnh: Thanh Loan.

Trong thời đại phát triển, đồng nghĩa với việc chúng ta phải đô thị hóa. Dưới góc độ một nhà nghiên cứu, nếu cái gì cũng chạy theo chữ “bảo tồn“ liệu có tốt không?

- Ở quốc gia nào cũng vậy, vấn đề bảo tồn và phát triển luôn luôn được đặt ra. Nhiều nơi chọn phương án bảo tồn, đôi khi bảo tồn còn đồng hành với phát huy giá trị di sản, tạo động lực cho phát triển xã hội và đặc biệt là phát triển du lịch. Đặc biệt, những giá trị di sản lại là những đặc trưng của dân tộc, quốc gia, cá nhân hay của cộng đồng thì càng nhất thiết phải bảo tồn.

Quay lại vụ việc đình Lương Xá. Để có công trình đẹp như vậy, tiền nhân của làng Lương Xá đã vất vả bỏ bao tiền của, công sức và ý chí để xây dựng, nó còn chứa đựng nhiều vấn đề văn hóa khác trên kiến trúc, vậy nay hoàn toàn bị thay thế bằng vật liệu bê tông khô cứng và chắc chắn không có giá trị thẩm mỹ. Tôi cũng nhấn mạnh rằng, vật liệu gỗ có thể tồn tại được 300 năm hoặc lâu hơn, nhưng vật liệu bê tông khó tồn tại được 100 năm. Như vậy, chúng ta muốn có đình mới, phù hợp với điều kiện hiện nay, như to hơn, chắc chắn hơn, đẹp hơn… thì cách làm như Lương Xá là bài học đắt giá cho tư duy bảo tồn văn hóa của những người thiếu hiểu biết về di sản.

Trân trọng cảm ơn ông!

Minh Quân (thực hiện)

Tin cùng chuyên mục

Tin mới