Không nhân nhượng với hành vi vi phạm các chính sách bảo hiểm

Thứ bảy, 13/01/2018 09:00:00 | Xã hội
Từ ngày 1/1/2018, quy định về xử lý hình sự đối với tội trốn đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) cho người lao động (NLĐ) tại Điều 216 của Bộ luật Hình sự 2015 bắt đầu có hiệu lực thi hành. Liệu đây có thực sự là chế tài đủ mạnh trước tình trạng trốn đóng, chiếm đoạt tiền BHXH, BHYT và BHTN ngày càng gia tăng với những thủ đoạn hết sức tinh vi như hiện nay?

Không nhân nhượng với hành vi vi phạm các chính sách bảo hiểm

Làm thủ tục thanh toán bảo hiểm y tế.

Chính sách BHXH, BHYT là những chính sách lớn, trụ cột của hệ thống an sinh, tác động tới mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Hiệu quả của hệ thống an sinh này thì đã rõ. Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức thực hiện, giải quyết và chi trả các chế độ cho thấy tình trạng lạm dụng, trục lợi với nhiều hình thức, nhiều mức độ khác nhau với chiều hướng ngày càng gia tăng và diễn biến ngày càng phức tạp.

Bài 1: Những 'kỷ lục" về trục lợi BHXH, BHYT, BHTN

Làm giả giấy tờ, hồ sơ trục lợi cả tỷ đồng

Nói về những thủ đoạn trục lợi tiền BHXH, ông Trần Đức Long- Vụ trưởng Thanh tra - Kiểm tra (BHXH Việt Nam) cho biết, tình trạng thu gom sổ BHXH của NLĐ đã nghỉ việc mà không nhận lại sổ, sau đó lập hồ sơ BHXH khống, chiếm đoạt tiền BHXH diễn ra ở nhiều địa phương.

Không những chiếm dụng sổ BHXH của NLĐ, nhiều đối tượng còn lập hồ sơ giả hoặc làm sai lệch nội dung hồ sơ BHXH, BHTN; dùng hồ sơ giả hoặc hồ sơ đã bị làm sai lệch nội dung lừa dối cơ quan chức năng để hưởng các chế độ bảo hiểm. Điển hình như mới đây tại TP HCM, cơ quan công an thành phố đã thụ lý và điều tra vụ việc hai vợ chồng đối tượng Phạm Thị Ngọc Hằng và Lê Thành Thắng (hộ khẩu thường trú tại số 85, đường Trịnh Hoài Ðức, phường Hiệp Phú, quận 9, TPHCM) lập 10 công ty “ma” ở 6 quận, huyện trong thành phố để trục lợi chế độ thai sản lên tới hơn 1,3 tỷ đồng.

Tương tự, tại Hải Dương cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hải Dương đã thụ lý và điều tra đối tượng Nguyễn Thị Phương (nguyên là cán bộ nhân sự Công ty trách nhiệm hữu hạn may mặc MAKALOT) vì đã cùng đồng bọn thực hiện lập khống 36 hồ sơ NLĐ, làm giả 44 hồ sơ thanh toán, quyết toán chế độ thai sản tại BHXH huyện Thanh Hà (Hải Dương) để chiếm đoạt số tiền 867 triệu đồng.

Ngoài chiếm đoạt các chế độ BHXH, nhiều doanh nghiệp còn trốn đóng các loại bảo hiểm cho NLĐ. Tình trạng nợ đọng bảo hiểm còn phổ biến, thậm chí doanh nghiệp đã thu tiền nộp bảo hiểm của NLĐ, nhưng không đóng về cơ quan chức năng, gây khó khăn trong việc giải quyết các chính sách cho NLĐ. Theo thống kê của BHXH Việt Nam, dù năm 2017 số tiền nợ đã giảm đáng kể so với năm 2016, nhưng số nợ BHXH hiện nay vẫn còn 5.737 tỷ đồng.

Thi nhau “đào mỏ” quỹ BHYT

Để tạo điều kiện tốt hơn cho người bệnh, việc thông tuyến khám chữa bệnh đã chính thức được triển khai. Tuy nhiên lợi dụng chính sách này, nhiều người đã coi việc đi khám bệnh như đi chợ để chiếm đoạt quỹ BHYT. Hành vi trục lợi BHYT gây bức xúc khi gần 2.800 người có thẻ BHYT nhưng lại có hơn 160.000 lượt khám (bất kể ngày cuối tuần, lễ và Tết).

Chỉ trong 10 tháng đầu năm 2017, thống kê của Quỹ BHYT cho thấy có 131.012 người nhận mức chi trả từ 50 triệu đồng trở lên, 202 người nhận mức chi trả từ 500 triệu đồng tới 1 tỷ đồng. Đặc biệt có 25 người nhận mức chi trả từ 1 tỷ đồng tới 3,6 tỷ đồng. 

Tham gia trục lợi quỹ BHYT không chỉ có người dân, đại lý thu BHYT, ngay cả trong các bệnh viện cũng xảy ra tình trạng lạm dụng kỹ thuật, xét nghiệm để trục lợi. Qua thanh tra, kiểm tra, cơ quan BHXH đã phát hiện các bệnh viện lập hồ sơ bệnh án, kê đơn thuốc khống hoặc kê tăng số lượng hoặc thêm loại thuốc, vật tư y tế, dịch vụ kỹ thuật, chi phí giường bệnh và các chi phí khác mà thực tế người bệnh không sử dụng.

Trục lợi từ Quỹ BHYT các bệnh viện còn chỉ định sử dụng dịch vụ kỹ thuật quá mức cần thiết, không phù hợp với chẩn đoán bệnh, sử dụng nhiều thuốc, vật tư y tế giá cao không hợp lý, không phù hợp bệnh lý để hưởng thanh toán BHYT. Đặc biệt, hiện nay ngành y tế đã thực hiện chi phí tiền lương đưa vào áp giá trong các dịch vụ phẫu thuật, thủ thuật, dịch vụ cận lâm sàng... trong công tác khám chữa bệnh. Hệ quả là các tỉnh trong cả nước đều bội chi quỹ BHYT, điển hình như tại Hà Nội, BHXH TP Hà Nội cho biết, ước cả năm 2017, quỹ BHYT của thành phố bội chi khoảng 696 tỷ đồng. Một trong những nguyên nhân là do tình trạng lạm dụng, trục lợi quỹ BHYT còn phổ biến ở nhiều bệnh viện…

Không thất nghiệp vẫn nhận tiền trợ cấp

BHTN là chính sách mang ý nghĩa hỗ trợ NLĐ trong trường hợp bị mất việc làm. Tuy nhiên, trên thực tế, chính sách nhân văn này đang bị lạm dụng, làm mất đi bản chất của BHTN, khiến nguồn Quỹ BHTN bị thất thoát.

Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Phạm Lương Sơn cho biết, từ khi chính sách BHTN có hiệu lực đến nay, NLĐ mới chủ yếu quan tâm đến việc hưởng trợ cấp thất nghiệp, số người có nhu cầu hỗ trợ học nghề còn thấp (chiếm 5,38% so với số người hưởng trợ cấp thất nghiệp. Riêng chế độ hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho NLĐ, từ năm 2015 đến nay, các đơn vị sử dụng lao động chưa đăng ký hưởng. Số tiền chi trợ cấp thất nghiệp cho NLĐ chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi Quỹ BHTN hằng năm.

Năm 2015, chi trợ cấp thất nghiệp chiếm 95,07% tổng chi Quỹ BHTN; năm 2016 là 93,69% và 9 tháng năm 2017 là 94,6%. Đặc  biệt, một thách thức lớn trong thực hiện chính sách BHTN là tình trạng lạm dụng, trục lợi chính sách ngày càng phức tạp, dưới nhiều hình thức. Điển hình là việc NLĐ khai báo tình trạng việc làm không trung thực hoặc không khai báo với cơ quan lao động (trực tiếp là Trung tâm Dịch vụ việc làm thuộc Sở LĐTB&XH), dẫn đến tình trạng vừa đóng, vừa hưởng trợ cấp thất nghiệp.

Nhiều trường hợp chỉ bị cơ quan BHXH phát hiện khi giải quyết chi trả trợ cấp thất nghiệp lần sau hoặc thông qua rà soát dữ liệu thu BHXH khi họ có việc làm mới. Ngoài ra, còn có tình trạng NLĐ chủ động xin nghỉ việc để đăng ký hưởng BHTN; doanh nghiệp cấu kết với NLĐ chấm dứt hợp đồng lao động để hưởng BHTN sau đó lại ký hợp đồng nhận vào làm việc…

Trong năm 2015 và năm 2016, BHXH các tỉnh, thành phố đã phát hiện và đề nghị Sở LĐTB&XH ban hành quyết định thu hồi đối với 15.156 người hưởng trợ cấp thất nghiệp sai quy định, với tổng số tiền 70,96 tỷ đồng. Trong đó, việc thu hồi này tập trung tại một số địa phương như: TP HCM (4.940 người), Bình Dương (2.806 người), Đồng Nai (986 người), Bắc Ninh (611 người)…

Tuy nhiên, tính đến hết năm 2016, vẫn còn tới 32,58 tỷ đồng chưa thu hồi được, do cơ quan BHXH không liên lạc được với NLĐ hoặc NLĐ chưa có khả năng truy nộp.     

Lê Minh Long